KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi / 2025 / Cilt: 16 Sayı: 3

İlkokul 4. Sınıf Öğrencilerinin Okuma Tutumları, Okuma Kaygıları ve Okuma Motivasyonlarının İncelenmesi

Investigation of Reading Attitudes, Reading Anxiety and Reading Motivation of Primary School 4th Grade Students

Tufan Coşkun(Miili Eğitim Bakanlığı)0009-0006-7350-5773
Hacer Ulu Bilim(AFYON KOCATEPE ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-7687-6370
Sayfa
3735–3753
Yayın Tarihi
2025-12-26
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Ayrıca, öğrencilerin düşük okuma kaygısına sahip oldukları, okuma kaygılarının cinsiyet değişkenine göre anlamlı bir farklılık göstermediği, fakat anne-baba eğitim durumuna göre anlamlı farklılık tespit edilmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışmanın amacı, dördüncü sınıf öğrencilerinin okuma tutumları, okuma kaygıları ve okuma motivasyonlarını incelemektir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Araştırmanın çalışma grubu kolay ulaşılabilir örnekleme tekniğiyle belirlenmiş olup, 2022-2023 eğitim öğretim yılı bahar döneminde Afyonkarahisar il merkezindeki devlet ilkokullarında öğrenim gören toplam 458 öğrenciden (239 erkek, 219 kız) oluşmaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Ayrıca, öğrencilerin düşük okuma kaygısına sahip oldukları, okuma kaygılarının cinsiyet değişkenine göre anlamlı bir farklılık göstermediği, fakat anne-baba eğitim durumuna göre anlamlı farklılık tespit edilmiştir.
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:2022-2023 Verileri
⚙️Değişkenler:Okuma kaygısı · okuma motivasyonu · okuma tutumu

Özet

Bu çalışmanın amacı, dördüncü sınıf öğrencilerinin okuma tutumları, okuma kaygıları ve okuma motivasyonlarını incelemektir. Bu araştırma tarama modeline göre yapılandırılmıştır. Araştırmanın çalışma grubu kolay ulaşılabilir örnekleme tekniğiyle belirlenmiş olup, 2022-2023 eğitim öğretim yılı bahar döneminde Afyonkarahisar il merkezindeki devlet ilkokullarında öğrenim gören toplam 458 öğrenciden (239 erkek, 219 kız) oluşmaktadır. Veri toplama araçları olarak, Kocaarslan (2016) tarafından Türkçe'ye uyarlanan “Okumaya Yönelik Tutum Ölçeği”, Çeliktürk ve Yamaç (2015) tarafından geliştirilen “Okuma Kaygı Ölçeği” ve Yıldız (2010) tarafından uyarlanan “Okuma Motivasyonu Ölçeği” kullanılmıştır. Elde edilen veriler, t-Testi ve ANOVA testleri ile analiz edilmiştir. Dördüncü sınıf öğrencilerinin olumlu bir okuma tutumuna sahip olduğu, okuma tutumlarının anne-baba eğitim durumuna göre anlamlı bir farklılık göstermediği, ancak cinsiyete göre anlamlı farklılık sergilediği ortaya konmuştur. Ayrıca, öğrencilerin düşük okuma kaygısına sahip oldukları, okuma kaygılarının cinsiyet değişkenine göre anlamlı bir farklılık göstermediği, fakat anne-baba eğitim durumuna göre anlamlı farklılık tespit edilmiştir. Öğrencilerin yüksek okuma motivasyonuna sahip olduğu, cinsiyete göre anlamlı farklılık gösterdiği ancak anne-baba eğitim durumu açısından anlamlı bir farklılık göstermediği sonucuna varılmıştır.

Abstract

The aim of this study is to examine the reading attitudes, reading anxiety, and reading motivation of fourth grade students. This research is structured according to the screening model. The study group was determined by the convenience sampling technique and consisted of a total of 458 students (239 boys, 219 girls) studying in public primary schools in the city center of Afyonkarahisar in the spring semester of the 2022-2023 academic year. The “Attitude Towards Reading Scale” adapted to Turkish by Kocaarslan (2016), the “Reading Anxiety Scale” developed by Çeliktürk and Yamaç (2015), and the “Reading Motivation Scale” adapted by Yıldız (2010) were used as data collection tools. The obtained data were analyzed with t-Test and ANOVA tests. It was revealed that fourth grade students had a positive reading attitude, reading attitudes did not show a significant difference according to the educational status of the parents, but showed a significant difference according to gender. In addition, it was found that the students had low reading anxiety, there was no significant difference in reading anxiety according to the gender variable, but there was a significant difference according to the education status of the parents. It was concluded that the students had high reading motivation, there was a significant difference according to the gender variable, but there was no significant difference in terms of the education status of the parents.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Coşkun, T., Bilim, H. U. (2025). İlkokul 4. Sınıf Öğrencilerinin Okuma Tutumları, Okuma Kaygıları ve Okuma Motivasyonlarının İncelenmesi. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, Cilt: 16 Sayı: 3, 3735–3753. https://doi.org/10.51460/baebd.1672332

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (48)

  1. Akkaya, N. ve Özdemir, S. (2013). Ortaöğretim öğrencilerinin okumaya yönelik tutumlarının incelenmesi (İzmir-Buca Örneği). Bartın University Journal of Faculty of Education, 2(1), 75-96.
  2. Akyol, H. (2019). Türkçe ilk okuma yazma öğretimi. Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık.
  3. Arslan, A. (2017) Ortaokul öğrencilerinin okuma kaygıları ve akademik özyeterlik inançlarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. e-Kafkas Eğitim Araştırmaları Dergisi, 4(3), 30-44.
  4. Aslan, O., Yılar, R. ve Kahraman, H. (2022). Bilim ve sanat merkezlerinde eğitim gören özel yetenekli öğrencilerin okuma motivasyonlarının incelenmesi. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 12(1), 434 – 447.
  5. Bağcı, H. (2010). İlköğretim II. Kademe öğrencilerinin okumaya yönelik tutumlarının değerlendirilmesi. Education Sciences, 5(4), 2018-2033.
  6. Balcı, A. (2013). Okuma ve anlama eğitimi. Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık.
  7. Baş, G. (2012). Reading attitudes of high school students: An analysis from different variables. International Journal on New Trends in Education and Their Implications, 3 (2), 47-58.
  8. Başaran, M. ve Ateş, S. (2009). İlköğretim beşinci sınıf öğrencilerinin okumaya ilişkin tutumlarının incelenmesi. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 29(1), 73-92.
  9. Bozgün, K., ve Akın Kösterelioğlu, M. (2022). İlkokul dördüncü sınıf öğrencilerinin okumaya güdülenmelerinin incelenmesi. Ankara University Journal of Faculty of Educational Sciences (JFES), 55(2), 447-484.
  10. Can, A., Deniz, E., ve Çeçen, M. A. (2016). Ortaokul öğrencilerinin okuma tutumları. Electronic Turkish Studies, 11(3), 645-660.
  11. Chang, S. H. (2010). Reading attitude of struggling elementary students. Indiana Reading Journal, 43, 11-18.
  12. Cloer, C.T. ve Pearman, B. (1993). The relationship of gender to attitudes about academic and recreational reading. In B. Hayes ve K. Camperell (Eds.), Reading: Strategies, practices, and research for the 21st century (pp. 117-128). Logan UT: American Reading Forum.
  13. Creswell, J. W. (2017). Eğitim Araştırmaları Nicel ve Nitel Araştırmanın Planlanması, Yürütülmesi ve Değerlendirilmesi (Çev: H. Ekşi). İstanbul: EDAM Yayınları.
  14. Çeçen, M. A. ve Deniz, E. (2015). Lise öğrencilerinin okumaya yönelik tutumları (Diyarbakır ili örneği). Mustafa Kemal Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 12(30), 193-212.
  15. Çevik, H., Orakcı, Ş., Aktan, O., ve Toraman, Ç. (2019). Ortaokul öğrencilerinin okuma kaygılarının çeşitli değişkenler bakımından incelenmesi. Eğitimde Kuram ve Uygulama, 15(1), 1-16. https://doi.org/10.17244/eku.398683
  16. Deveci Taşçı, B. ve Tahiroğlu, M. (2022). Ana-babaların ilkokul öğrencilerinin okuma tutumları üzerine etkisi. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi 13(2): 826- 841. https://doi.org/10.51460/baebd.1122402
  17. Dursun, H. ve Özenç, E. G. (2019). İlkokul 4. sınıf öğrencilerinin okuma kaygıları ile Türkçe dersine yönelik tutumları arasındaki ilişki (Kayseri ili örneği). Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, (51), 144-159.
  18. Ektirici, G. E., Kılıççalar, A. ve Kalaycı, E. (2023). Dördüncü sınıf öğrencilerinin okuma kaygısı düzeylerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. International Anatolia Academic Online Journal Social Sciences Journal, 9(1), 13-21.
  19. George, D., ve Mallery, M. (2010). SPSS for Windows Step by Step: A Simple Guide and Reference, 17.0 Update (10a Ed.) Boston: Pearson.
  20. Gür Erdoğan, D. ve Demir, Y. E. (2016). İlkokul 4. Sınıf öğrencilerinin okumaya yönelik tutumlarının farklı değişkenler açısından incelenmesi. Sakarya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, (32), 85-96.
  21. İzci, E. ve Kaya, E. (2021). Ortaokul beşinci sınıf öğrencilerinin okuma kaygılarının farklı değişkenler açısından incelenmesi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 20(78), 1008- 1025.
  22. Karaman, H. ve Mutluer, S. E. (2023). İlkokul öğrencilerinin okuma ve yazma motivasyonlarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Korkut Ata Türkiyat Araştırmaları Dergisi, (12), 1075-1091. https://doi.org/10.51531/korkutataturkiyat.1330663
  23. Katrancı, M. (2015). İlkokul dördüncü sınıf öğrencilerinin kitap okuma motivasyonlarının incelenmesi. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 3(2), 49-62. https://doi.org/10.16916/aded.41165
  24. Kuşdemir, Y. (2019). İlkokul dördüncü sınıf öğrencilerinin okumaya yönelik tutumlarının incelenmesi. Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 20(1), 75-86.
  25. Kuşdemir, Y. ve Katrancı, M. (2016). Okumada kaygı ve anlama: ana fikri bulamıyorum öğretmenim!. Eğitim ve Bilim, 41(183), 251-266.
  26. Logan, S. ve Johnston, R. (2009). Gender differences in reading ability and attitudes: Examining where these differences lie. Journal of Research in Reading, 32, 199-214. http://dx.doi.org/10.1111/j.1467-9817.2008.01389.x
  27. Marinak, B. ve Gambrell, L. (2010). Reading motivation: Exploring the elementary gender gap. Literacy Research and Instruction, 49(2), 129-141. doi:10.1080/19388070902803795 McGeown, S. P., Johnston, R. S., Walker, J., Howatson, K., Stockburn, A. ve Dufton, P. (2015). The relationship between young children’s enjoyment of learning to read, Reading attitudes, Confidence and Attainment. Educational Research, 57(4), 389–402. https://doi.org/10.1080/00131881.2015.1091234.
  28. OECD. (2019). Skills matter: Additional results from the survey of adult skills. OECD Publishing.
  29. OECD. (2023). PISA 2022 results (Volume I): The state of learning and equity in education. PISA, OECD Publishing, Paris. https://doi.org/10.1787/53f23881-en.
  30. Özdemir, S. ve Şerbetçi, H. N. (2018). İlkokul dördüncü sınıf öğrencilerinin okumaya yönelik tutumları (Bartın örneklemi). İlköğretim Online, 17(4), 2110- 2123. https://www.doi.org/10.17051/ilkonline.2019.506973
  31. Özdemir, Y. ve Kıroğlu, K. (2021). İlkokul öğrencilerinin okuma tutumları. Atatürk Üniversitesi Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Dergisi, (43), 408-424. https://doi.org/10.33418/ataunikkefd.829740
  32. Öztürk, E. ve Uzunkol, E. (2015). İlköğretim 4. sınıf öğrencilerinin okuma stratejileri üstbilişsel farkındalıkları ve okuma motivasyonlarının değerlendirilmesi. Turkish Studies, 10(7), 803- 814.
  33. Ramirez G., Fries L., Gunderson E., Schaeffer M. W., Maloney E. A., Beilock S. L., ve Levine S. C. (2018). Reading anxiety: An early affective impediment to children's success in reading. Journal of Cognition and Development, 20(1), 15–34. https://doi.org/10.1080/15248372.2018.1526175
  34. Sallabas, M. E. (2008). İlköğretim 8 sınıf öğrencilerinin okumaya yönelik tutumları ve okuduğunu anlama becerileri arasındaki ilişki. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 9(16), 141-155.
  35. Sevim, J. (2017). Stresinizi sevin (1. Baskı). İstanbul: Remzi Kitabevi.
  36. Şahin Taşkın, Ç. ve Esen Aygün, H. (2017). İlkokul öğrencilerinin okuma tutumlarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. İlköğretim Online, 16(3), 1120-1136. https://doi.org/10.17051/ilkonline.2017.330246
  37. Şahin, Y. (2011). Okuma eğitimi (1. baskı). Konya: Eğitim Akademi.
  38. Tabachnick, B. G. ve Fidell, L. S. (2018). Using Multivariate Statisticsn(7th Edn). CA: California State University.
  39. Taşdemir, İ. ve Taşdemir, H. (2020). Ortaokul öğrencilerinin okuma becerilerine karşı oluşturduğu psikometrik kaygıların incelenmesi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Eğitim Dergisi, 2(1), 58-82.
  40. Temizkan, M. (2008). Bilişsel okuma stratejilerinin türkçe derslerinde bilgiye dayalı metinleri okuduğunu anlama üzerindeki etkisi. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 28, 129-148.
  41. Tompkins, G. E. (2006). Literacy for the 21st centruy a balanced. (Fourt Edition). New Jersey: Pearson.
  42. Türkben, T. (2020). Ortaokul öğrencilerinin okuma kaygıları, motivasyon düzeyleri ve anlama becerileri arasındaki ilişkiler. Journal of Language Education and Research, 6(2), 657-677. https://doi.org/10.31464/jlere.770661
  43. Uçgun, D. (2016). Ortaokul öğrencilerinin okuma ve dinleme kaygıları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, 5 (4), 1958-1970.
  44. Ülper, H. (2019). Okuma ve anlamlandırma becerilerinin kazandırılması. Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.
  45. Ürün Karahan B, Tasdan M (2016). 5. ve 6. sınıf öğrencilerinin okumaya karşı tutum ve motivasyonlarının okuduğunu anlama becerileri ile ilişkisi. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi, 5(2), 949 - 969.
  46. Wigfield, A. ve Guthrie, J. (1997). Relations to children’s motivation for reading to the amount and breadth of their reading. Journal of Educational Psychology, 89, 420–432.
  47. Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2008). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayınevi.
  48. Yıldız, C. (Ed.). (2013). Kuramdan uygulamaya Türkçe öğretimi. Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık.