KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi / 2026 / Cilt: 17 Sayı: 1

Görme Engelli Yetişkin Bireylerde Benlik Saygısını Yordayan Faktörlerin İncelenmesi

Examining the Predictors of Self-esteem Among Visually Impaired Individuals

Merve Demirdöven(İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ-CERRAHPAŞA)0000-0002-4282-6391
Burak Acar(TOKAT GAZİOSMANPAŞA ÜNİVERSİTESİ)0000-0003-4765-3319
Ömer Miraç Yaman(İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ-CERRAHPAŞA)0000-0001-9989-8575
Sayfa
581–608
Yayın Tarihi
2026-04-28
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Araştırma bulguları, çalışan bireylerin çalışmayanlara, yüksek eğitim düzeyine sahip bireylerin düşük eğitim düzeyine sahip olanlara kıyasla daha yüksek benlik saygısı bildirdiğini göstermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışma, görme engelli bireylerin benlik saygısını yordayan faktörleri belirleyerek, öz yeterlik, bağlanma stilleri, değer odaklı yaşam ve aile rol performansının bu süreçteki rolünü incelemektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Araştırma, görme engelli bireylerin psikososyal iyi oluşlarını bireylerin psikososyal iyi oluşlarını destekleyen etkili müdahale ve politikaların geliştirilmesine ve sosyal destek mekanizmalarının güçlendirilmesine katkı sağlamayı amaçlamaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Araştırma bulguları, çalışan bireylerin çalışmayanlara, yüksek eğitim düzeyine sahip bireylerin düşük eğitim düzeyine sahip olanlara kıyasla daha yüksek benlik saygısı bildirdiğini göstermektedir.
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Benlik Saygısı · Görme Engelli Bireyler · Öz Yeterlik

Özet

Öz. Bu çalışma, görme engelli bireylerin benlik saygısını yordayan faktörleri belirleyerek, öz yeterlik, bağlanma stilleri, değer odaklı yaşam ve aile rol performansının bu süreçteki rolünü incelemektedir. Araştırma, görme engelli bireylerin psikososyal iyi oluşlarını bireylerin psikososyal iyi oluşlarını destekleyen etkili müdahale ve politikaların geliştirilmesine ve sosyal destek mekanizmalarının güçlendirilmesine katkı sağlamayı amaçlamaktadır. Nicel araştırma yöntemi kullanılarak gerçekleştirilen çalışmada, ilişkisel tarama modeli benimsenmiştir. Araştırma örneklemi, Türkiye'de yaşayan 163 görme engelli bireyden oluşmaktadır ve veriler çevrimiçi anket yoluyla toplanmıştır. Verilerin analizinde betimleyici istatistikler, bağımsız gruplar t-testi, ANOVA, Pearson korelasyon analizi ve hiyerarşik regresyon analizi kullanılmıştır. Araştırma bulguları, çalışan bireylerin çalışmayanlara, yüksek eğitim düzeyine sahip bireylerin düşük eğitim düzeyine sahip olanlara kıyasla daha yüksek benlik saygısı bildirdiğini göstermektedir. Genel öz yeterliğin, güvenli bağlanma stilinin ve değer odaklı yaşam biçiminin benlik saygısını pozitif yönde etkilediği; kaygılı-kararsız bağlanma stilinin ise negatif bir etkisi olduğu tespit edilmiştir. Bununla birlikte aile rol performansının da benlik saygısını güçlendiren önemli bir faktör olduğu bulunmuştur. Son olarak, benlik saygısı katılımcıların cinsiyetine göre anlamlı bir fark göstermemektedir. Sonuçlar, görme engelli bireylerin psikososyal iyi oluşlarını desteklemek için öz yeterlik inancını artırmaya yönelik müdahalelerin önemini vurgulamaktadır. Ayrıca, güvenli bağlanma gelişimini teşvik eden, değer odaklı yaşamı destekleyen ve aile içi rol performansını güçlendiren sosyal destek programlarının, bu bireylerin benlik saygısını artırmada etkili olabileceği öngörülmektedir.

Abstract

Abstract. This study examines the factors predicting self-esteem in visually impaired individuals by analyzing the role of self-efficacy, attachment styles, value-oriented living, and family role performance. The research aims to contribute to the development of effective interventions and policies that support the psychosocial well-being of visually impaired individuals while strengthening social support mechanisms. A quantitative research design was employed using a correlational survey model. The study sample consisted of 163 visually impaired individuals residing in Turkey, and data were collected through an online survey. Descriptive statistics, independent samples t-tests, ANOVA, Pearson correlation analysis, and hierarchical regression analysis were used to analyze the data. The findings indicate that employed individuals reported higher self-esteem than unemployed individuals, and those with higher education levels had significantly greater self-esteem than individuals with lower education levels. General self-efficacy, secure attachment style, and value-oriented living were found to positively predict self-esteem, whereas an anxious-ambivalent attachment style had a negative effect. Additionally, family role performance was identified as a significant factor enhancing self-esteem. However, self-esteem did not differ significantly based on gender. These results highlight the importance of interventions aimed at increasing self-efficacy to support the psychosocial well-being of visually impaired individuals. Furthermore, promoting secure attachment development, encouraging value-oriented living, and strengthening family role performance through social support programs may effectively contribute to improving self-esteem in this population.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Demirdöven, M., Acar, B., Yaman, Ö. M. (2026). Görme Engelli Yetişkin Bireylerde Benlik Saygısını Yordayan Faktörlerin İncelenmesi. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, Cilt: 17 Sayı: 1, 581–608. https://doi.org/10.51460/baebd.1707004

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (96)

  1. Açak, M. ve Karademir, T. (2011). İşitme engelli öğrencilerin benlik saygılarının bazı değişkenlere göre incelenmesi. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 12(2), 165-179.
  2. Akın, A. ve Uğur, E. (2014). Aile Rol Performansı Ölçeği’nin Türkçe’ye uyarlanması, geçerlik ve güvenirlik çalışması. Uluslararası Aile Çocuk ve Eğitim Dergisi, 4(2), 125-133.
  3. Attawong, T. ve Kovindha, A. (2005). The influencing factors of acceptance of disablility in spinal cord injured patients. Nepal Journal of Neuroscience, 2(1), 67-70. https://doi.org/10.3126/njn.v2i1.19997.
  4. Augestad, L. B. (2017). Self-concept and self-esteem among children and young adults with visual impairment: a systematic review. Cogent Psychology, 4(1). https://doi.org/10.1080/23311908.2017.1319652.
  5. Aypay, A. (2010). Genel Öz Yeterlik Ölçeği’nin (GÖYÖ) Türkçe’ye uyarlama çalışması. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 11(2), 113-131.
  6. Banks, L. M., Hameed, S., Kawsar Usman, S. ve Kuper, H. (2020). No one left behind? Comparing poverty and deprivation between people with and without disabilities in the maldives. Sustainability, 12(5), 2066-2678. https://doi.org/10.3390/su12052066.
  7. Bano, H., Anjum, N. ve Pasha, S. (2015). Differences in self-esteem of university students with and without disability. Journal of Educational Research (1027-9776), 18(1).
  8. Beach, J. D., Robinet, J. M. ve Hakim-Larson, J. (1995). Self-esteem and independent living skills of adults with visual impairments. Journal of Visual Impairment & Blindness, 89(6), 531-540. https://doi.org/10.1177/0145482X9508900609.
  9. Bekman, M. (2022). Halkla ilişkiler uygulamalarında nicel araştırma yöntemi: ilişkisel tarama modeli. Meriç Uluslararası Sosyal ve Stratejik Araştırmalar Dergisi, 6(16), 238-258.
  10. Bogart, K. R. (2014). The role of disability self-concept in adaptation to congenital or acquired disability. Rehabilitation Psychology, 59(1), 107-115. https://doi.org/10.1037/a0035800.
  11. Bowen, J. (2010a). Visual impairment and its impact on self-esteem. British Journal of Visual Impairment, 28(1), 47-56. https://doi.org/10.1177/0264619609349429.
  12. Bowen, J. (2010b). Visual impairment and self-esteem: What makes a difference? British Journal of Visual Impairment, 28(3), 235–243. https://doi.org/10.1177/0264619610375504.
  13. Brands, İ., Köhler, S., Stapert, S., Wade, D. ve van Heugten, C. (2014). Influence of self-efficacy and coping on quality of life and social participation after acquired brain injury: a 1-year follow-up study. Archives of Physical Medicine and Rehabilitation, 95(12), 2327-2334. https://doi.org/10.1016/j.apmr.2014.06.006.
  14. Brown, J. D., Dutton, K. A. ve Cook, K. E. (2001). From the top down: self-esteem and self-evaluation. Cognition and Emotion, 15(5), 615-631. https://doi.org/10.1080/02699930126063.
  15. Byra, S. ve Ćwirynkało, K. (2018). Coping strategies in students with physical disabilities – predictive role of self-esteem, general self-efficacy and basic hope. Hrvatska Revija Za Rehabilitacijska İstraživanja, 54(2), 1-11. https://doi.org/10.31299/hrri.54.2.1.
  16. Cantwell, J., Muldoon, O. ve Gallagher, S. (2015). The influence of self‐esteem and social support on the relationship between stigma and depressive symptomology in parents caring for children with intellectual disabilities. Journal of Intellectual Disability Research, 59(10), 948-957.
  17. Chalk, H. M. (2015). Disability self-categorization in emerging adults. Emerging Adulthood, 4(3), 200-206. https://doi.org/10.1177/2167696815584540.
  18. Chen, Y. P., Shaffer, M., Westman, M., Chen, S., Lazarova, M. ve Reiche, S. (2013). Family role performance: scale development and validation. Applied Psychology, 63(1), 190-218. https://doi.org/10.1111/apps.12005.
  19. Cieślak, K. ve Golusiński, W. (2018). Coping with loss of ability vs. emotional control and self-esteem in women after mastectomy. Reports of Practical Oncology & Radiotherapy, 23(3), 168-174. https://doi.org/10.1016/j.rpor.2018.02.002.
  20. Cronbach, L. J. (1951). Coefficient alpha and the internal structure of tests. Psychometrika, 16(3), 297–334. https://doi.org/10.1007/BF02310555.
  21. Çekici, F., Aydın Sümbül, Z., Malkoç, A., Aslan Gördesli, M. ve Arslan, R. (2018). Değer Odaklı Yaşam Ölçeği: Türk kültürüne uyarlama,geçerlik ve güvenirlik çalışması. Journal of Turkish Studies, 13(19), 459-471. https://doi.org/10.7827/TurkishStudies.14094.
  22. Çuhadaroğlu, Ö. (1986). Adolesanlarda benlik saygısı. (Yayımlanmamış yayınlanmamış doktora tezi). Hacettepe Üniversitesi, Ankara.
  23. Dahlbeck, D. T. ve Lightsey, O. R. (2008). Generalized self-efficacy, coping, and self-esteem as predictors of psychological adjustment among children with disabilities or chronic illnesses. Children’s Health Care, 37(4), 293-315. https://doi.org/10.1080/02739610802437509.
  24. Dinçer, N., Bozdam, A. ve Yetkin, T. (2015). Bedensel engelli badmintoncularda benlik saygısının incelenmesi. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 3(16), 157-164.
  25. Durmuş, B., Yurtkoru, S. E. ve Çinko, M. (2013). Sosyal bilimlerde SPSS’le veri analizi (5. bs.). İstanbul: Beta Basım.
  26. Dymecka, J., Gerymski, R., Tataruch, R. ve Bidzan, M. (2021). Fatigue, physical disability and self-efficacy as predictors of the acceptance of illness and health-related quality of life in patients with multiple sclerosis. International Journal of Environmental Research and Public Health, 18(24). https://doi.org/10.3390/ijerph182413237.
  27. Emerson, E. (2012). Commentary: childhood exposure to environmental adversity and the well-being of people with intellectual disabilities. Journal of Intellectual Disability Research, 57(7), 589-600. https://doi.org/10.1111/j.1365-2788.2012.01577.x.
  28. Ercan, İ. ve İsmet, K. (2004). Ölçeklerde güvenirlik ve geçerlik. Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi, 30(3), 211-216.
  29. Erzen, E. (2016). Üç Boyutlu Bağlanma Stilleri Ölçeği. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 17(3), 1-21.
  30. Eymen, U. E. (2007). SPSS 15.0 veri analiz yöntemleri. www.istatistikmerkezi.com.
  31. Fatima, İ., Ashraf, S. ve Jahan, M. (2022). Identifying factors impacting the self-concept (SC) and self-esteem (SE) of visually impaired persons. Pakistan Journal of Humanities and Social Sciences, 10(4), 1487-1496.
  32. Fields, D. L. ve Blum, T. C. (1997). Employee satisfaction in work groups with different gender composition. Journal of Organizational Behavior, 18(2), 181-196. https://doi.org/10.1002/(SICI)1099-1379(199703)18:2 3.0.CO;2-M.
  33. Fotiadou, E., Christodoulou, P., Soulis, S. G., Tsimaras, V. K. ve Mousouli, M. (2014). Motor development and self-esteem of children and adolescents with visual impairment. Journal of Education and Practice, 5(37), 97-106.
  34. Garaigordobil, M. ve Bernarás, E. (2009). Self-concept, self-esteem, personality traits and psychopathological symptoms in adolescents with and without visual impairment. The Spanish Journal of Psychology, 12(1), 149-160. https://doi.org/10.1017/S1138741600001566.
  35. George, D. ve Mallery, M. (2010). SPSS for Windows step by step: a simple guide and reference, 17.0 update. Boston: Pearson.
  36. Greenberg, J. (2008). Understanding the vital human quest for self-esteem. Perspectives on Psychological Science, 3(1), 48-55. https://doi.org/10.1111/j.1745-6916.2008.00061.x.
  37. Griffin, D. K., Rosenberg, H., Cheyney, W. ve Greenberg, B. (1996). A comparison of self-esteem and job satisfaction of adults with mild mental retardation in sheltered workshops and supported employment. Education and Training in Mental Retardation and Developmental Disabilities, 142-150.
  38. Gultom, S. ve Oktaviani, L. (2022). The correlation between students’ self-esteem and their English proficiency test result. Journal of English Language Teaching and Learning, 3(2), 52-57.
  39. Güloğlu, B. ve Karaırmak, Ö. (2010). Üniversite öğrencilerinde yalnızlığın yordayıcısı olarak benlik saygısı. Ege Eğitim Dergisi, 11(2), 73–88.
  40. Gürbüz, S. ve Şahin, F. (2018). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri (5.bs.). Ankara: Seçkin Yayıncılık.
  41. Hamzat, T. K. ve Seyi-Adeyemo, O. R. (2008). Health status, self-esteem and participation: a comparison between young adults with mobility disability and those without disability in a Nigerian community. Scandinavian Journal of Disability Research, 10(3), 166-178. https://doi.org/10.1080/15017410802120964.
  42. Heatherton, T. F. ve Vohs, K. D. (2000). Interpersonal evaluations following threats to self: role of self-esteem. Journal of Personality and Social Psychology, 78 (4), 725-736. https://doi.org/10.1037/0022-3514.78.4.725.
  43. Hwang, K., Johnston, M. V. ve Smith, J. K. (2009). Adult attachment styles and life satisfaction in individuals with physical disabilities. Applied Research in Quality of Life, 4(3), 295-310. https://doi.org/10.1007/s11482-009-9082-x.
  44. Indrayani, N. P. A. P. ve Immanuel, A. S. (2022). Self-esteem in total blindness and low vision individuals: a narrative literature review. The 2nd international conference on biopsychosocial issues içinde (ss. 111-122). Semarang.
  45. İslamoğlu, A. H. ve Alnıaçık, Ü. (2014). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri. İstanbul: Beta Yayınevi.
  46. Jung, Y. H., Kang, S. H., Park, E.-C. ve Jang, S.-Y. (2022). Impact of the acceptance of disability on self-esteem among adults with disabilities: a four-year follow-up study. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19(7), 3874-3884. https://doi.org/10.3390/ijerph19073874.
  47. Kapinga, O. S. ve Aloni, M. (2023). Measuring levels of self-esteem of students with visual impairments in regular schools in Tanzania. British Journal of Visual Impairment, 41(2), 388-399.
  48. Karataş, K. ve Duyan, V. (2001). Görme engellilerde benlik saygısı ve kaygı. Ufkun Ötesi Bilim Dergisi, 1(2), 1-15.
  49. Karataş, K. ve Duyan, V. (2007). Görme engelli ilköğretim öğrencilerinin benlik saygısı. Ufkun Ötesi Bilim Dergisi, 7(1), 4-16.
  50. Kim, J., Han, A., Hodges, J. S. ve Kim, M. (2020). Contribution of leisure activities to health perception, life satisfaction, and self-esteem among Korean individuals with visual impairments. Journal of Visual Impairment & Blindness, 114(2), 152-164. https://doi.org/10.1177/0145482X20906642.
  51. Kirkpatrick, L. A. ve Ellis, B. J. (2007). An evolutionary psychological approach to self-esteem: multiple domains and multiple functions. Blackwell Handbook of Social Psychology: Interpersonal Processes, 409-436. https://doi.org/10.1002/9780470998557.ch16.
  52. Ko, M. S. (2015). The effects of social participation on daily life satisfaction in elderly with disabilities: mediating effect of self-rated health status and self-esteem. The Korean Journal of Health Service Management, 9(3), 221-232. https://doi.org/10.12811/kshsm.2015.9.3.221.
  53. Lachowicz-Tabaczek, K. ve Śniecińska, J. (2011). Self-concept and self-esteem: How the content of the self-concept reveals sources and functions of self-esteem. Polish Psychological Bulletin, 42(1), 24-35. https://doi.org/10.2478/v10059-011-0005-y.
  54. Leary, M. R. (1999). Making sense of self-esteem. Current Directions in Psychological Science, 8(1), 32-35.
  55. Leary, M. R. ve Baumeister, R. F. (2000). The nature and function of self-esteem: sociometer theory. Advances in Experimental Social Psychology, 1-62. https://doi.org/10.1016/S0065-2601(00)80003-9.
  56. Leary, M. R. ve Downs, D. L. (1995). Interpersonal functions of the self-esteem motive: the self-esteem system as a sociometer. Efficacy, agency, and self-esteem içinde (ss. 123-144). Boston, MA: Springer US.
  57. Lestari, R. ve Fajar, M. (2020). Gratitude, self-esteem and optimism in people with physical disabilities. Prizren Social Science Journal, 4(2), 14-21. https://doi.org/10.32936/pssj.v4i2.150.
  58. Maaswinkel, I. M., van der Aa, H. P. A., van Rens, G. H. M. B., Beekman, A. T. F., Twisk, J. W. R. ve van Nispen, R. M. A. (2020). Mastery and self-esteem mediate the association between visual acuity and mental health: a population-based longitudinal cohort study. BMC Psychiatry, 20(1), 461-469. https://doi.org/10.1186/s12888-020-02853-0.
  59. Messmer Uccelli, M., Traversa, S. ve Ponzio, M. (2016). A survey study comparing young adults with MS and healthy controls on self-esteem, self-efficacy, mood and quality of life. Journal of the Neurological Sciences, 368, 369-373. https://doi.org/10.1016/j.jns.2016.07.039.
  60. Mikołajczyk-Lerman, G. Y. (2016). The quality of life of life of the disabled children: functioning within the family. Acta Neuropsychologica, 14(3), 295-308. https://doi.org/10.5604/17307503.1222843.
  61. Mirmohammadi, F., Pourmohamadreza-Tajrishi, M., Dolatshahi, B. ve Bakhshi, E. (2022). The effectiveness of acceptance and commitment group therapy on the self-esteem of girls with visual impairment. Archives of Rehabilitation, 22(4), 462-481.
  62. Miyahara, M. ve Piek, J. (2006). Self-esteem of children and adolescents with physical disabilities: quantitative evidence from meta-analysis. Journal of Developmental and Physical Disabilities, 18(3), 219-234. https://doi.org/10.1007/s10882-006-9014-8.
  63. Moon, J. Y. ve Kim, J. H. (2021). Correction: association between self-esteem and efficacy and mental health in people with disabilities. Plos One, 19(5). doi:10.1371/journal.pone.0303430.
  64. Moradi, M., Mozaffari, H., Askari, M. ve Azadbakht, L. (2022). Association between overweight/obesity with depression, anxiety, low self-esteem, and body dissatisfaction in children and adolescents: a systematic review and meta-analysis of observational studies. Critical Reviews in Food Science and Nutrition, 62(2), 555-570. https://doi.org/10.1080/10408398.2020.1823813.
  65. Mushtaq, M., Anjum, A., Jameel, R., Iqbal, M. N., Shahid, A. A. ve Dastgir, M. H. A. (2020). Stigma of disability, social phobia and self-esteem in adolescents with physical disability. Journal of Postgraduate Medical Institute, 34(2), 98-103.
  66. Nalavany, B. A., Carawan, L. W. ve Sauber, S. (2015). Adults with dyslexia, an invisible disability: the mediational role of concealment on perceived family support and self-esteem. British Journal of Social Work, 45(2), 568-586. https://doi.org/10.1093/bjsw/bct152.
  67. Orth, U. ve Robins, R. W. (2014). The development of self-esteem. Current Directions in Psychological Science, 23(5), 381-387. https://doi.org/10.1177/0963721414547414.
  68. Orth, U. ve Robins, R. W. (2022). Is high self-esteem beneficial? Revisiting a classic question. American Psychologist, 77(1), 5-17. https://doi.org/10.1037/amp0000922.
  69. Özcan, S. N. ve Gençay, S. (2023). Spor yapan görme engelli bireylerin benlik saygısı ve yaşam doyumlarının incelenmesi. Uluslararası Sosyal ve Beşeri Bilimler Araştırma Dergisi, 10(94), 813-818. https://doi.org/10.26450/jshsr.3634.
  70. Papadopoulos, K., Montgomery, A. J. ve Chronopoulou, E. (2013). The impact of visual impairments in self-esteem and locus of control. Research in Developmental Disabilities, 34(12), 4565-4570. https://doi.org/10.1016/j.ridd.2013.09.036.
  71. Papadopoulos, K., Paralikas, T., Barouti, M., ve Chronopoulou, E. (2014). Self-esteem, locus of control and various aspects of psychopathology of adults with visual impairments. International Journal of Disability, Development and Education, 61(4), 403–415. https://doi.org/10.1080/1034912X.2014.955785.
  72. Pyszczynski, T., Greenberg, J., Solomon, S., Arndt, J. ve Schimel, J. (2004). Why do people need self-esteem? A theoretical and empirical review. Psychological Bulletin, 130(3), 435-468. https://doi.org/10.1037/0033-2909.130.3.435.
  73. Raina, P., O’Donnell, M., Rosenbaum, P., Brehaut, J., Walter, S. D., Russell, D., … Wood, E. (2005). The health and well-being of caregivers of children with cerebral palsy. Pediatrics, 115(6), 626-636. https://doi.org/10.1542/peds.2004-1689.
  74. Rentzsch, K. ve Schröder–Abé, M. (2018). Stability and change in domain–specific self–esteem and global self–esteem. European Journal of Personality, 32(4), 353-370. https://doi.org/10.1002/per.2167.
  75. Ringer, J. M., Buchanan, E. E., Olesek, K. ve Lysaker, P. H. (2013). Anxious and avoidant attachment styles and indicators of recovery in schizophrenia: associations with self‐esteem and hope. Psychology and Psychotherapy: Theory, Research and Practice, 87(2), 209-221. https://doi.org/10.1111/papt.12012.
  76. Rosenberg, M. (1965). Society and the adolescent: self-image. Princeton: Princeton University Press.
  77. Rosenberg, M., Schooler, C., Schoenbach, C. ve Rosenberg, F. (1995). Global self-esteem and specific self-esteem: different concepts, different outcomes. American Sociological Review, 60(1), 141-156. https://doi.org/10.2307/2096350.
  78. Saleem, J., Saleem, S., Ikram, S., Inam, S., Siddiqui, A. ve Ain, Q. U. (2023). Self-esteem and social intelligence in visually impaired adolescents. Pakistan Journal of Medical and Health Sciences, 17(1), 5-7. https://doi.org/10.53350/pjmhs20231715.
  79. Salehi, M., Azarbayejani, A., Shafiei, K., Ziaei, T., ve Shayegh, B. (2015). Self-esteem, general and sexual self-concepts in blind people. Journal of Research in Medical Sciences, 20(10), 930–936. https://doi.org/10.4103/1735-1995.172764.
  80. Saraçoğlu, B., Minden, H. ve Wilchesky, M. (1989). The adjustment of students with learning disabilities to university and its relationship to self-esteem and self-efficacy. Journal of Learning Disabilities, 22(9), 590-592. https://doi.org/10.1177/002221948902200913.
  81. Šare, S., Ljubičić, M., Gusar, İ., Čanović, S. ve Konjevoda, S. (2021). Self-esteem, anxiety, and depression in older people in nursing homes. Healthcare, 9(8). https://doi.org/10.3390/healthcare9081035.
  82. Sechi, C., Vismara, L., Brennstuhl, M. J., Tarquinio, C. ve Lucarelli, L. (2020). Adult attachment styles, self-esteem, and quality of life in women with fibromyalgia. Health Psychology Open, 7(2), 1-8. https://doi.org/10.1177/2055102920947921.
  83. Seki, T. ve Dilmaç, B. (2020). Benlik saygısı ve ilişkisel faktörler: bir meta-analiz çalışması. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 18(2), 853-873. https://doi.org/10.37217/tebd.735112.
  84. Smedema, S. M., Chan, F., Yaghmaian, R. A., Cardoso, E. D., Muller, V., Keegan, J. ve Ebener, D. J. (2015). The relationship of core self-evaluations and life satisfaction in college students with disabilities: evaluation of a mediator model. Journal of Postsecondary Education and Disability, 28(3), 341-358.
  85. Smedema, S. M., Lee, D. ve Bhattarai, M. (2022). An examination of the relationship of core self-evaluations and life satisfaction in college students with disabilities. Rehabilitation Counseling Bulletin, 65(2), 129-139. https://doi.org/10.1177/00343552219935.
  86. Şahin, G. ve Balcı Akpınar, R. (2016). Ortopedik engelli bireylerin öfke ifade biçimleri, benlik saygıları ve yaşam doyumları. Anadolu Hemşirelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi, 19(3), 197-209.
  87. Tołczyk, S. ve Pisula, E. (2019). Self-esteem and coping styles in Polish youths with and without visual impairments. Journal of Visual Impairment & Blindness, 113(3), 283-294. https://doi.org/10.1177/0145482X19854903.
  88. Toy, A. B., Toros, T., Gündoğan, U., Öğraş, E. B. ve Çetin, M. Ç. (2020). İşitme engelli güreşçiler ile işitme engelli sedanter bireylerde bazı değişkenler açısından benlik saygısı ve yaşam doyumu arasındaki ilişkinin incelenmesi. Sportive, 3(2), 48-61.
  89. Uysal, İ. (2013). Akademisyenlerin genel öz-yeterlik inançları: AİBÜ Eğitim Fakültesi örneği. Trakya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 3(2), 144-151.
  90. von Soest, T., Wichstrøm, L. ve Kvalem, İ. L. (2016). The development of global and domain-specific self-esteem from age 13 to 31. Journal of Personality and Social Psychology, 110(4), 592-608. https://doi.org/10.1037/pspp0000060.
  91. Wilson, K. G. ve Groom, J. (2002). The valued living questionnaire (Unpublished document) available from the first author at the Department of Psychology. University of Mississippi, University, MS.
  92. Wu, Q., Zhu, P., Liu, X., Chen, C., Ji, Q. ve Gu, Q. (2022). The impact of family function on mental health status in patient with inflammatory bowel disease: the mediating role of self-esteem. Frontiers in Psychiatry, 13. https://doi.org/10.3389/fpsyt.2022.1007318.
  93. Xie, Z., Yuan, W. ve Zhang, L. F. (2022). A cross-lagged study of psychosocial adaptation among students with visual impairments: coping, self-esteem, and social integration. Research in Developmental Disabilities, 128.
  94. Yamada, T., Sakisaka, K., Bermúdez Rodríguez, L. N. ve Yamaoka, K. (2021). Self-esteem, socioeconomic status and social participation of persons with disabilities living in areas affected by armed conflict in Colombia. International Journal of Environmental Research and Public Health, 18(8), 4328. https://doi.org/10.3390/ijerph18084328.
  95. Yehene, E., Lichtenstern, G., Harel, Y., Druckman, E. ve Sacher, Y. (2019). Self-efficacy and acceptance of disability following mild traumatic brain injury: a pilot study. Applied Neuropsychology: Adult, 27(5), 468-477. https://doi.org/10.1080/23279095.2019.1569523.
  96. Zeried, F. M., Sedeeq, A. ve Osuagwu, U. (2019). Influence of parenting style on the visually impaired adolescents and their self-esteem - analysis based on a Saudi population. Biomedical Journal of Scientific & Technical Research, 19(5), 14607-14613. https://doi.org/10.26717/BJSTR.2019.19.003363.