KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi / 2026 / Cilt: 17 Sayı: 2

Ortaokul Öğrencilerinin Problem Kurma Deneyimlerini Matematiksel Yaratıcılık Bağlamında Anlamlandırmaları

Middle School Students’ Interpretation of Their Problem-Posing Experiences in the Context of Mathematical Creativity

Mutlu Pişkin Tunç(ZONGULDAK BÜLENT ECEVİT ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-6703-1325
Fatma Turan(Zonguldak Milli Eğitim)0000-0003-3422-6393
Sayfa
1676–1698
Yayın Tarihi
2026-08-28
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

İkinci temada, öğrencilerin problem kurma ve matematiksel yaratıcılık arasında üretici birey olma, farklı bakış açısı geliştirme, özgün düşünme ve esnek düşünme gibi bağlantılar kurdukları tespit edilmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu araştırmanın amacı, sekizinci sınıf öğrencilerinin problem kurma deneyimlerini matematiksel yaratıcılık bağlamında nasıl anlamlandırdıklarını derinlemesine incelemektir.
📊
Temel Bulgular & Veri:İkinci temada, öğrencilerin problem kurma ve matematiksel yaratıcılık arasında üretici birey olma, farklı bakış açısı geliştirme, özgün düşünme ve esnek düşünme gibi bağlantılar kurdukları tespit edilmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Bu bulgular, matematik öğretim programlarında problem kurma etkinliklerine daha fazla yer verilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Problem kurma · Matematiksel yaratıcılık · Ortaokul öğrencileri

Özet

Bu araştırmanın amacı, sekizinci sınıf öğrencilerinin problem kurma deneyimlerini matematiksel yaratıcılık bağlamında nasıl anlamlandırdıklarını derinlemesine incelemektir. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden fenomenoloji deseni kullanılmıştır. Çalışma grubu, Batı Karadeniz’de iki devlet okulunda öğrenim gören amaçlı örnekleme yöntemiyle seçilen dokuz öğrenciden oluşmaktadır. Veriler, yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak toplanmış ve içerik analizi yöntemiyle analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda üç ana tema ortaya çıkmıştır. Birinci temada, öğrencilerin problem kurma deneyimine keyif alma, özgüven duyma, paylaşmak isteme ve zorlanma gibi anlamlar yükledikleri belirlenmiştir. İkinci temada, öğrencilerin problem kurma ve matematiksel yaratıcılık arasında üretici birey olma, farklı bakış açısı geliştirme, özgün düşünme ve esnek düşünme gibi bağlantılar kurdukları tespit edilmiştir. Üçüncü temada ise öğrencilerin problem kurma ve çözme süreçlerini eş zamanlı planlama, çözüm kolaylığı ve konu tekrarı açısından bütünleşik bir süreç olarak deneyimledikleri ortaya konmuştur. Sonuç olarak, öğrencilerin problem kurmayı yalnızca matematiksel bir etkinlik olarak değil, yaratıcılığı destekleyen, özgüven artırıcı ve sosyal paylaşıma açık bir öğrenme deneyimi olarak anlamlandırdıkları belirlenmiştir. Bu bulgular, matematik öğretim programlarında problem kurma etkinliklerine daha fazla yer verilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.

Abstract

The purpose of the study was to explore in depth the meanings that eighth-grade students attribute to their problem-posing experiences within the framework of mathematical creativity. This study employed a phenomenological design grounded in qualitative research methodology. The study group consisted of nine students selected through purposive sampling from two public schools located in the Western Black Sea region. Data for the study were gathered through semi-structured interviews and evaluated using the content analysis technique. The study revealed three main themes. The first theme identified that students attributed meanings such as enjoyment, enhanced self-confidence, willingness to share, and experiencing difficulty to their problem-posing experiences. The second theme revealed that students established connections between problem-posing and mathematical creativity, such as becoming productive individuals, developing multiple perspectives, and engaging in original and flexible thinking. The third theme showed that students experienced the processes of problem-posing and problem-solving as an integrated learning process in terms of time planning, ease of solution, and reinforcement of the subject matter. In conclusion, it was determined that students understood problem-posing not only as a mathematical activity but also as a learning experience that supports creativity, boosts self-confidence, and is open to social sharing. These findings indicate that problem-posing activities should be given more space in the mathematics curriculum.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Tunç, M. P., Turan, F. (2026). Ortaokul Öğrencilerinin Problem Kurma Deneyimlerini Matematiksel Yaratıcılık Bağlamında Anlamlandırmaları. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, Cilt: 17 Sayı: 2, 1676–1698. https://doi.org/10.51460/baebd.1834976

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (50)

  1. Akay, H. (2006). Problem kurma yaklaşımı ile yapılan matematik öğretiminin öğrencilerin akademik başarısı, problem çözme becerisi ve yaratıcılığı üzerindeki etkisinin incelenmesi [Yayınlanmamış doktora tezi]. Gazi Üniversitesi.
  2. Akturan, U., & Esen, A. (2008). Fenomenoloji. İçinde T. Baş ve U. Akturan (Eds.), Nitel Araştırma Yöntemleri (ss. 83-98). Seçkin Yayıncılık.
  3. Altan, A., Topuz, F., Özdemir, A. Ş., & Bahadır, E. (2025). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli 5. sınıf matematik ders kitaplarındaki etkinliklerin Amerikan Ulusal Matematik Öğretmenleri Konseyi süreç standartları ile analizi. İstanbul Eğitim Dergisi, 3, 337-365. https://doi.org/10.71270/istanbulegitim.istj.1809161
  4. Ayllón, M. F., & Gómez, I. A. (2014) La invención de problemas como tarea escolar. Escuela Abierta: Revista de Investigación Educativa 17, 29-40. https://doi.org/10.29257/EA17.2014.03
  5. Baumanns, L., & Rott, B. (2022). The process of problem posing: Development of a descriptive phase model of problem posing. Educational Studies in Mathematics, 110(2), 251-269. https://doi.org/10.1007/s10649-021-10136-y
  6. Baumanns, L., & Rott, B. (2024). Problem-posing tasks and their influence on pre-service teachers’ creative problem-posing performance and self-efficacy. The journal of mathematical behavior, 73, 101130. https://doi.org/10.1016/j.jmathb.2024.101130
  7. Biçer, A. (2021). A systematic literature review: Discipline-specific and general instructional practices fostering the mathematical creativity of students. International Journal of Education in Mathematics, Science and Technology, 9(2), 252-281. https://doi.org/10.46328/ijemst.1254
  8. Biçer, A., Lee, Y., Perihan, C., Capraro, M. M., & Capraro, R. M. (2020). Considering mathematical creative self-efficacy with problem posing as a measure of mathematical creativity. Educational Studies in Mathematics, 105(3), 457-485. https://doi.org/10.1007/s10649-020-09995-8
  9. Brown, S. I., & Walter, M. I. (2005). The art of problem posing. Psychology Press.
  10. Cai, J., & Hwang, S. (2002). Generalized and generative thinking in US and Chinese students’ mathematical problem solving and problem posing. Journal of Mathematical Behavior, 21(4), 401-421.
  11. Chamberlin, S. A., & Moon, S. M. (2005). Model-eliciting activities as a tool to develop and identify creatively gifted mathematicians. Journal of Secondary Gifted Education, 17(1), 37-47. https://doi.org/10.4219/jsge-2005-393
  12. Christou, C., Mousoulides, N., Pittalis, M., Pitta-Pantazi, D., & Sriraman, B. (2005). An empirical taxonomy of problem-posing processes. ZDM- The International Journal on Mathematics Education, 37(3), 149-158. https://doi.org/10.1007/s11858-005-0004-6
  13. Creswell, J. W. (2007). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five traditions (2nd ed.). Sage.
  14. Cunningham, R. F. (2004). Problem posing: An opportunity for increasing student responsibility. Mathematics and Computer Education, 38(1), 83-89.
  15. Deringöl, Y. (2020). Problem posing activities in primary school mathematics textbooks. Elementary Education Online, 19(3), 1619–1646. https://ilkogretim-online.org/index.php/pub/article/view/7444
  16. Divrik, R., Taş, A. M., & Pilten, P. (2020). Teachers’ views on the problem-solving & problem-posing tasks in primary school mathematics textbooks. Journal of Curriculum and Teaching, 9(1), 73-85. https://doi.org/10.5430/jct.v9n1p73
  17. English, L. D. (1997). The development of fifth-grade children’s problem-posing abilities. Educational Studies in Mathematics. 34(3), 183–217. https://link.springer.com/article/10.1023/A:1002963618035
  18. Ervynck, G. (1991). Mathematical creativity. In D. Tall. (Ed.), Advanced mathematical thinking (pp. 42-53). Kluwer Academic Publishers.
  19. Ev-Çimen, E., & Yıldız, Ş. (2017). Ortaokul matematik ders kitaplarında yer verilen problem kurma etkinliklerinin incelenmesi. Türk Bilgisayar ve Matematik Eğitim Dergisi (TÜRKBİLMAT), 8(3), 378-407. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/342838
  20. Haylock, D. W. (1987). A framework for assessing mathematical creativity in school children. Educational Studies in Mathematics, 18, 59-74. https://doi.org/10.1007/BF00367914
  21. Kaufman, J. C., & Beghetto, R. A. (2009). Beyond big and little: The four C model of creativity. Review of General Psychology, 13(1), 1–12. https://doi.org/10.1037/a0013688
  22. Korkmaz, S., Çelik Demirci, S., & Kul, Ü. (2024). Evaluation of questions in middle school mathematics textbooks in terms of problem solving strategies. Kastamonu Education Journal, 32(4), 554-567. https://doi.org/10.24106/kefdergi.1574325
  23. Lamb, K. N., Mullett, D. R., & Kettler, T. (2019). Developing creativity in the classroom: Learning and innovation for 21st-century schools. Taylor & Francis Group.
  24. Leikin, R. (2009). Exploring mathematical creativity using multiple solution tasks. Creativity in Mathematics and The Education of Gifted Students, 9, 129-145. https://doi.org/10.1163/9789087909352_010
  25. Leikin, R., & Pitta-Pantazi, D. (2013). Creativity and mathematics education: The state of the art. ZDM Mathematics Education, 45(2), 159–166. https://doi.org/10.1007/s11858-012-0459-1
  26. Liljedahl, P., & Sriraman, B. (2006). Musings on mathematical creativity. For the Learning of Mathematics, 26(1), 17–19. http://www.jstor.org/stable/40248517
  27. Mann, E. L. (2006). Creativity: The essence of mathematics. Journal for the Education of the Gifted, 30(2), 236-260. https://doi.org/10.4219/jeg-2006-264
  28. Mersin, N., & Kılıç, Ç. (2021). Ortaokul matematik ders kitaplarında bulunan problem kurma etkinliklerinin uluslararası düzeyde karşılaştırılması. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 21(4), 1259-1279. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2021.-926658
  29. Millî Eğitim Bakanlığı. (2018). Matematik dersi öğretim programı ilkokul ve ortaokul 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 ve 8. sınıflar: Öğretim programı ve kılavuzu. Millî Eğitim Bakanlığı.
  30. Millî Eğitim Bakanlığı. (2024). Ortaokul matematik dersi öğretim programı 5, 6, 7 ve 8. sınıflar: Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli. Millî Eğitim Bakanlığı.
  31. National Council of Teachers of Mathematics (2010). Why is teaching with problem solving important to student learning? National Council of Teachers of Mathematics.
  32. Saragih, S., & Habeahan, W. L. (2014). The improving of problem solving ability and students’ creativity mathematical by using problem based learning in SMP Negeri 2 Siantar. Journal of Education and Practice, 5(35), 123-133. https://core.ac.uk/download/pdf/234636631.pdf
  33. Silver, E. A. (1994). On mathematical problem posing. For the learning of mathematics, 14(1), 19-28. https://www.jstor.org/stable/40248099
  34. Silver, E. A. (1997). Fostering creativity through instruction rich in mathematical problem solving and problem posing. ZDM Mathematics Education, 29(3), 75–80. https://doi.org/10.1007/s11858-997-0003-x
  35. Silver, E. A., & Cai, J. (1996). An analysis of arithmetic problem posing by middle school students. Journal for Research in Mathematics Education, 27(5), 521- 539. https://doi.org/10.5951/jresematheduc.27.5.0521
  36. Singer, F. M., Ellerton, N., & Cai, J. (2013). Problem-posing research in mathematics education: New questions and directions. Educational Studies in Mathematics, 83(1), 1-7. https://doi.org/10.1007/s10649-013-9478-2
  37. Singer, F. M., Pelczer, I., & Voica, C. (2011). Problem posing and modification as a criterion of mathematical creativity. In T. Rowland & E. Swoboda (Eds.), Proceedings of the 7th Conference of the European Society for Research in Math Education (CERME 7), pp. 1133-1142. University of Rzeszów.
  38. Sriraman, B. (2005). Are giftedness and creativity synonyms in mathematics? Journal of Secondary Gifted Education, 17(1), 20–36. https://doi.org/10.4219/jsge-2005-389
  39. Sriraman, B. (2009). The characteristics of mathematical creativity. ZDM Mathematics Education, 41, 13-27. https://doi.org/10.1007/s11858-008-0114-z
  40. Sriraman, B., & Lee, K. H. (Eds.). (2011). The elements of creativity and giftedness in mathematics. Sense Publishers.
  41. Starko, A. J. (2010). Creativity in the classroom-Schools of curious delight. Routledge.
  42. Stoyanova, E., & Ellerton, N. F. (1996). A framework for research into students’ problem posing in school mathematics. Technology in Mathematics Education, 4(7), 518-525.
  43. Tekindal, M., & Uğuz-Arsu, Ş. (2020). Nitel araştırma yöntemi olarak fenomenolojik yaklaşımın kapsamı ve sürecine yönelik bir derleme. Ufkun Ötesi Bilim Dergisi, 20(1), 153- 182. https://dergipark.org.tr/en/pub/uobild/issue/58856/813813
  44. Torrance, E. P. (1974). Torrance tests of creative thinking. Personnel Press.
  45. Turhan, B., & Güven, M. (2014). Problem kurma yaklaşımıyla gerçekleştirilen matematik öğretiminin problem çözme başarısı, problem kurma becerisi ve matematiğe yönelik görüşlere etkisi. Cukurova University Faculty of Education Journal, 43(2), 217-234. https://doi.org/10.14812/cufej.2014.021
  46. Türnüklü, E., Aydoğdu, M. Z., & Ergin, A. S. (2017). 8. sınıf öğrencilerinin üçgenler konusunda problem kurma çalışmalarının incelenmesi. Bayburt Eğitim Fakültesi Dergisi, 12(24), 467-486. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/395449
  47. Van Harpen, X.Y., & Sriraman, B. (2013). Creativity and mathematical problem posing: An analysis of high school students’ mathematical problem posing in China and the USA. Educational Studies in Mathematics, 82, 201-221. https://doi.org/10.1007/s10649-012-9419-5
  48. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2008). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (6. Baskı). Seçkin Yayıncılık.
  49. Zhang, C., Zhou, Y., Wijaya, T. T., Chen, J., & Ning, Y. (2024). Effects of a problem posing instructional interventions on student learning outcomes: A three-level meta-analysis. Thinking Skills and Creativity, 53, 101587. https://doi.org/10.1016/j.tsc.2024.101587
  50. Mersin, N., & Kılıç, Ç. (2021). Ortaokul matematik ders kitaplarında bulunan problem kurma etkinliklerinin uluslararası düzeyde karşılaştırılması. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 21(4), 1259-1279. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2021.-926658