Dergiler / İnsan ve İnsan / 2026 / Cilt: 12 Sayı: 39

Türkiye’de Konut Hakkının Gerçekleştirilmesinde Yenilikçi Bir Çözüm: Yeşil Konutlar

An Innovative Solution for the Realization of the Right to Housing in Türkiye: Green Housing

Çiğdem Tuğaç(ANKARA HACI BAYRAM VELİ ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-2555-6641
Sayfa
91–110
Yayın Tarihi
2025-01-04
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Yeşil konut uygulamalarıyla konut hakkının gerçekleştirilebilmesi için Türkiye’de idari, yasal ve beşerî kapasitelerin geliştirilmesi gerektiği çalışmada ulaşılan bir diğer sonuçtur.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Türkiye’deki imar ve afet mevzuatı incelendiğinde deprem odaklı bir yaklaşım benimsendiği görülmektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:İklim değişikliğinin etkileriyle mücadelede ve bu etkilere uyum sağlanmasında yeşil konutlar, tüm dünyada yenilikçi bir çözüm olarak uygulanmaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Yeşil konut uygulamalarıyla konut hakkının gerçekleştirilebilmesi için Türkiye’de idari, yasal ve beşerî kapasitelerin geliştirilmesi gerektiği çalışmada ulaşılan bir diğer sonuçtur.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Konut hakkı · Yeşil konut · İklim değişikliği

Özet

Türkiye’deki imar ve afet mevzuatı incelendiğinde deprem odaklı bir yaklaşım benimsendiği görülmektedir. Oysa iklim değişikliğiyle ilişkili afetler de Türkiye’de önemli olumsuz sonuçlar ortaya çıkarmaktadır. İklim değişikliğiyle ilişkili aşırı hava olayları ve afetlere bağlı kayıp ve zararlar, yerleşimlere ve konutlara zarar vermekte, konut hakkının sağlanmasında sorunlar oluşturmaktadır. İklim değişikliğinin etkileriyle mücadelede ve bu etkilere uyum sağlanmasında yeşil konutlar, tüm dünyada yenilikçi bir çözüm olarak uygulanmaktadır. Bu çalışmanın amacı, Türkiye’de konut hakkının gerçekleştirilmesinde yeşil konutların katkısını değerlendirmek ve geleceğe yönelik politika önerileri sunmaktır. Çalışmada Türkiye’deki kentsel dönüşüm projelerinde konutların, yeşil konutlar olarak inşasının insana yakışır yaşam alanlarının oluşturulmasını ve konut hakkının gerçekleştirilmesini destekleyeceği sonucu elde edilmiştir. Böylelikle yerleşimlerin iklim ve afet dirençliliğinin sağlanması, Türkiye’nin küresel iklim değişikliğiyle mücadele için ortaya koyduğu sera gazı azaltım taahhütlerinin yerine getirilmesi ve kaynakların etkin ve verimli şekilde kullanılması da sağlanabilecektir. Yeşil konut uygulamalarıyla konut hakkının gerçekleştirilebilmesi için Türkiye’de idari, yasal ve beşerî kapasitelerin geliştirilmesi gerektiği çalışmada ulaşılan bir diğer sonuçtur.

Abstract

A review of the zoning and disaster legislation in Türkiye reveals an earthquake-oriented approach. However, disasters related to climate change also result in considerable negative outcomes in Türkiye. Losses and damages caused by extreme weather events and climate change-related disasters affect settlements and housing, creating challenges in ensuring the right to adequate housing. Around the world, green housing is being implemented as an innovative solution to combat and adapt to the effects of climate change. This study aims to evaluate the contribution of green housing to the realization of the right to adequate housing in Türkiye and to offer policy recommendations for the future. The study concludes that the construction of green housing within urban transformation projects in Türkiye will support the creation of decent living environments and the realization of the right to housing. This approach will also contribute to achieving climate and disaster resilience for settlements, fulfilling Türkiye's greenhouse gas reduction commitments in the global fight against climate change, and promoting the effective and efficient use of resources. Another conclusion of the study is that administrative, legal, and human capacities in Türkiye need to be improved in order to realize the right to adequate housing through green housing practices.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Tuğaç, Ç. (2025). Türkiye’de Konut Hakkının Gerçekleştirilmesinde Yenilikçi Bir Çözüm: Yeşil Konutlar. İnsan ve İnsan, Cilt: 12 Sayı: 39, 91–110. https://doi.org/10.29224/insanveinsan.1550388

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (80)

  1. AFAD. (2023). Cumhurbaşkanı Erdoğan, AFAD-DSİ sel ve taşkın risk azaltma protokol töreninde konuştu. https://www.afad.gov.tr/cumhurbaskani-erdogan-afad-dsi-sel-ve-taskin-risk-azaltma-protokol-toreninde-konustu
  2. Aktaş, A. (2021, Mart-Nisan). Bursa Büyükşehir Belediyesi “Yeşil bina sertifikası” aldı. İller ve Belediyeler. https://www.tbb.gov.tr/storage/catalogs/0384291001623851309.pdf
  3. Anadolu Ajansı. (2024, Haziran 7). Arçelik'ten konutlarda yeşil enerji atılımı. https://www.aa.com.tr/tr/isdunyasi/sanayi/arcelikten-konutlarda-yesil-enerji-atilimi/688178
  4. Ata, B. (2023, Eylül 6). Türkiye’de Yeşil Konut Projesi’ne 100 Milyon Euro’luk yatırım. Yeşil Haber. https://yesilhaber.net/turkiyede-yesil-konut-projesine-100-milyon-euroluk-yatirim/
  5. Aydın, M. B. S., Erdin, H. E., ve Kahraman, E. D. (2017). Mekânsal yapı özellikleri açısından iklim değişikliğine karşı risk taşıyan bölgelerin saptanması. Planlama Dergisi, 27(3), 274-285. https://doi.org/10.14744/planlama.2017.61587
  6. Bashir, S. A. (2002). Home is where the harm is: Inadequate housing as a public health crisis. American Journal of Public Health, 92(5), 733-738. https://doi.org/10.2105/ajph.92.5.733
  7. BM Habitat. (2024a). Housing rights. https://unhabitat.org/programme/housing-rights
  8. BM Habitat. (2024b). Housing. https://unhabitat.org/topic/housing
  9. Center for Research on the Epidemiology of Disasters, UCLouvain & USAID. (2024). 2023 Disasters in numbers. CRED.
  10. ÇEDBİK. (2023). Yeşil binalar. https://www.cedbik.org/yesilbina
  11. Çelik, M. R ve Makine. https://www.mmo.org.tr/sites/default/files/015_6.pdf. (2023). Kentsel ısı adası etkisi. Mühendis
  12. ÇŞB ve İTÜ. (2020). Konut araştırma raporu. https://webdosya.csb.gov.tr/db/meslekihizmetler/menu/rapor-ozeti_20210531050213.pdf
  13. ÇŞB. (2021). Yeşil sertifika-bina değerlendirme kılavuzu. https://webdosya.csb.gov.tr/db/meslekihizmetler/menu/yesilbina-degerlendirme-kilavuzu_20210611120321.pdf
  14. ÇŞİDB. (2024c). Dünya Bankası ile imzalanan “İklim ve Afetlere Dayanıklı Şehirler Projesi”nin Lansmanı. https://kentseldirenclilik.csb.gov.tr/dunya-bankasi-ile-imzalanan-iklim-ve-afetlere-dayanikli-sehirler-projesi-nin-lansmani-bakanimiz-sayin-mehmet-ozhaseki-nin-katilimiyla-ilk-pilot-sehrimiz-izmirde-gerceklestirildi.-haber-286682
  15. ÇŞİDB. (2022). Binalar ve yerleşmeler için yeşil sertifika yönetmeliği. https://meslekihizmetler.csb.gov.tr/binalar-ile-yerlesmeler-icin-yesil-sertifika-yonetmeligi-haber-272022
  16. ÇŞİDB. (2023). İstanbul’un dönüşümü için her bir konuta 1,5 Milyon TL destek verilecek. https://csb.gov.tr/istanbul-un-donusumu-icin-her-bir-konuta-1-5-milyon-tl-destek-verilecek-bakan-mehmet-ozhaseki-simdi-yeniden-istanbul-zamani-bakanlik-faaliyetleri-39926
  17. ÇŞİDB. (2024a). Sektörlere göre nihai enerji tüketimi. https://cevreselgostergeler.csb.gov.tr/sektorlere-gore-nihai-enerji-tuketimi-i-85804#:~:text
  18. ÇŞİDB. (2024b). Kentsel dönüşüm başkanlığı kuruldu. https://csb.gov.tr/kentsel-donusum-baskanligi-kuruldu-bakanlik-faaliyetleri-38848
  19. Deniz, Ç. ve Güler, E. (2020). Gayrimenkul geliştirme sürecinde yeşil bina sertifika sistemleri ve Türkiye pratiği. İşletme Akademisi Dergisi, 1(4), 324-343. https://doi.org/10.26677/TR1010.2020.628
  20. EkoIQ. (2024, Nisan 2). İnşaat sektörünü yeşil projeler şekillendiriyor. https://www.ekoiq.com/insaat-sektorunu-yesil-projeler-sekillendiriyor/
  21. ETKB. (2024). Enerji verimliliği 2030 stratejisi ve II. ulusal enerji verimliliği eylem planı (2024-2030). ETKB.
  22. European Commission. (2024). The European green deal. https://commission.europa.eu/strategy-and-policy/priorities-2019-2024/european-green-deal_en
  23. Habitat for Humanity. (2021). Housing and the sustainable development goals. https://www.habitat.org/sites/default/files/documents/Housing-and-Sustainable-Development-Goals.pdf
  24. Hannula, E. (2012). Going green: A handbook of sustainable housing practices. UN Habitat. https://documents.un.org/doc/undoc/gen/n22/442/77/pdf/n2244277.pdf?Open
  25. Huynh, C. (2021, March 1). How green buildings can help fight climate change. USGBC. https://www.usgbc.org/articles/how-green-buildings-can-help-fight-climate-change
  26. Ilıcalı, E. (2021, Haziran 30). Kentsel dönüşüm ve sıfır enerjili yapılar. Eko Yapı. https://www.ekoyapidergisi.org/kentsel-donusum-ve-sifir-enerjili-yapilar
  27. Ilıcalı, E. (2024, Temmuz 12). Yeşil bina sertifika sistemlerinin önemi ve Türkiye’deki durumu. Eko Yapı. https://www.ekoyapidergisi.org/yesil-bina-sertifika-sistemlerinin-onemi-ve-turkiye-deki-durumu
  28. Internal Displacement Monitoring Centre. (2024). Grid 2024: Global report on internal displacement. IDMC.
  29. IPCC. (2022). Climate change 2022: Impacts, adaptation, and vulnerability. H.-O. Pörtner, D. C. Roberts, M. Tignor, E. S. Poloczanska, K. Mintenbeck, A. Alegría, M. Craig, S. Langsdorf, S. Löschke, V. Möller, A. Okem, B. Rama (Eds.). Cambridge University Press.
  30. İDB. (2023a). İklim değişikliğine uyum stratejisi ve eylem planı (2024-2030). İDB.
  31. İDB. (2023b). Türkiye Cumhuriyeti güncellenmiş birinci ulusal katkı beyanı. İDB.
  32. İDB. (2023c). İklim değişikliği azaltım stratejisi ve eylem planı (2024-2030). İDB.
  33. İnce, N., Kanlı, İ. B. ve Eryiğit, B. H. (2017). İnsan hakkı olarak konut hakkı. Uluslararası Politik Araştırmalar Dergisi, 3(2), 21-36. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/599064
  34. Katmerci, M. Ü. (2021, Kasım 24). Türkiye’de sosyal konut olarak üretilen toplu konutlar. Türkiye Sağlıklı Kentler Birliği. https://www.skb.gov.tr/turkiyede-sosyal-konut-olarak-uretilen-toplu-konutlar/
  35. Keleş, R. (2016). Kentleşme politikası. İmge Kitabevi.
  36. Küçükil, Ö. (2020, Nisan 28). Türkiye’de yeşil bina sertifikası ve örnek uygulamalar. Kalkınma Güncesi. https://kalkinmaguncesi.izka.org.tr/index.php/2020/04/28/turkiyede-yesil-bina-sertifikasi-ve-ornek-uygulamalar/
  37. Masterson, V. (2022, June 16). What has caused the global housing crisis and how can we fix it? World Economic Forum. https://www.weforum.org/agenda/2022/06/how-to-fix-global-housing-crisis/
  38. MGM. (2024). 2023 yılı iklim değerlendirmesi. MGM.
  39. Morrison, R. (2023a, August 23). Exploring the economic and social benefits of sustainable buildings. Earth.org. https://earth.org/exploring-the-economic-and-social-benefits-of-sustainable-buildings/
  40. Morrison, R. (2023b, February 11). Are manufactured homes a good investment? Renovated. https://renovated.com/are-manufactured-homes-a-good-investment-9-pros-and-cons/
  41. Nigungui, J. (2016). Build green: 100 ways to save Money and environment. UN Habitat.
  42. Rampasad, R. (2023, July 11). Built areas and infrastructure. Earth.org. https://earth.org/built-areas-and-infrastructure-stretching-the-boundaries-of-sustainability/
  43. Resmî Gazete. (1983, Ağustos 11). Çevre kanunu. R.G. Sayısı: 18132. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=2872&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5
  44. Resmî Gazete. (2014, Haziran14). Mekânsal planlar yapım yönetmeliği. R.G. Sayısı: 29030. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2014/06/20140614-2.htm
  45. Resmî Gazete. (2017, Temmuz 3). Planlı alanlar imar yönetmeliği. R.G. Sayısı: 30113. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=23722&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5
  46. Resmî Gazete. (2021, Temmuz 11). Planlı alanlar imar yönetmeliğinde değişiklik yapılmasına dair yönetmelik. R.G. Sayısı: 31538. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2021/07/20210711-1.htm
  47. Resmî Gazete. (2022a, Şubat 19). Binalarda enerji performansı yönetmeliğinde değişiklik yapılmasına dair yönetmelik. R.G. Sayısı: 31755. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2022/02/20220219-2.htm
  48. Resmî Gazete. (2022b, Haziran 12). Binalar ile yerleşmeler için yeşil sertifika yönetmeliği. R.G. Sayısı: 31864. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2022/06/20220612-1.htm
  49. Resmî Gazete. (2023a, Ekim 16). 153 numaralı Cumhurbaşkanlığı kararnamesi. R.G. Sayısı: 32341. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2023/10/20231016-4.pdf
  50. Resmî Gazete. (2023b, Kasım 9). Afet riski altındaki alanların dönüştürülmesi hakkında kanun ile bazı kanunlarda ve 375 sayılı kanun hükmünde kararnamede değişiklik yapılmasına dair kanun. R.G. Sayısı: 32364. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2023/11/20231109-5.pdf
  51. Resmî Gazete. (2024, Şubat 6). Kentsel dönüşüm başkanlığının görev ve yetkileri ile taşra teşkilatının çalışma usul ve esasları hakkında yönetmelik. R.G. Sayısı: 32452. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2024/02/20240206-1.htm
  52. SBB. (2023). On ikinci kalkınma Planı (2024-2028). SBB.
  53. Sipahioğlu, Ö. (2014, Mart 25). Kentsel dönüşümde enerji verimliliği fırsatının değerlendirilmesi. Eko Yapı. https://www.ekoyapidergisi.org/kentsel-donusumde-enerji-verimliligi-firsatinin-degerlendirilmesi
  54. Şentürk, S.H. (2014). Yeşil bina vergi teşvikleri: Amerika örneği ve Türkiye için çıkarılabilecek sonuçlar. Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 10 (10), 89-102. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/69481
  55. Tarım ve Orman Bakanlığı. (2023). Değişen iklime uyum çerçevesinde su verimliliği strateji belgesi ve eylem planı (2023-2033). TOB.
  56. Tuğaç Ç. ve Dalır, B. M. (2023). Kentlerde iklim değişikliğiyle mücadelede kentsel dönüşümün rolü ve Türkiye için yaklaşımlar. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 25(Özel), 21-42. https://doi.org/10.26745/ahbvuibfd.1363627
  57. TÜİK. (2023). Kent-kır nüfus istatistikleri, 2022. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Kent-Kir-Nufus-Istatistikleri-2022-49755
  58. TÜİK. (2024a). Adrese dayalı nüfus kayıt sistemi sonuçları, 2023. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Adrese-Dayali-Nufus-Kayit-Sistemi-Sonuclari-2023-49684
  59. TÜİK. (2024b). Yoksulluk ve yaşam koşulları istatistikleri, 2023. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Yoksulluk-ve-Yasam-Kosullari-Istatistikleri-2023-53713
  60. TÜİK. (2024c). Hanehalkı nihai enerji tüketim istatistikleri, 2022. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Hanehalki-Nihai-Enerji-Tuketim-Istatistikleri-2022-53805#:~:text
  61. TÜİK. (2024d). Sera gazı emisyon istatistikleri, 1990-2022. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Sera-Gazi-Emisyon-Istatistikleri-1990-2022-53701
  62. Türkiye Çevre Ajansı. (2024). Yeşil sertifika nasıl alınır? https://tuca.csb.gov.tr/yesil-sertifika-nasil-alinir-i-111736
  63. UN Development Programme. (2024). Sürdürülebilir kalkınma amaçları. https://www.kureselamaclar.org/
  64. UN Environment Programme. (2023). Building materials and the climate: Constructing a New Future. https://wedocs.unep.org/handle/20.500.11822/43293;jsessionid=E7446CF94055C5B246D35DD629EA0944
  65. UN. (1966, December 16). International covenant on economic, social and cultural rights. Resolution 2200A (XXI). https://www.ohchr.org/en/instruments-mechanisms/instruments/international-covenant-economic-social-and-cultural-rights
  66. UN. (2017). New urban agenda. UN.
  67. UN. (2019). Guidelines for the implementation of the right to adequate housing. A/HRC/43/43. https://documents.un.org/doc/undoc/gen/g19/353/90/pdf/g1935390.pdf
  68. UN. (2022a, December 22). Towards a just transformation: climate crisis and the right to housing. A/HRC/52/28. https://documents.un.org/doc/undoc/gen/g22/612/32/pdf/g2261232.pdf
  69. UN. (2022b, August 1). The human right to a clean, healthy and sustainable environment. A/RES/76/300.
  70. UNFCCC. (2023). Eighth national communication and fifth biennial report of Türkiye. https://unfccc.int/sites/default/files/resource/8NC-5BR%20T%C3%BCrkiye.pdf
  71. UNOHCHR. (2016, October 25). "Right to life & right to housing: interconnected and indivisible". https://www.ohchr.org/en/statements/2016/11/statement-general-assembly-presenting-report-right-life-right-housing
  72. UNOHCHR. (2024a). The human right to adequate housing. https://www.ohchr.org/en/special-procedures/sr-housing/human-right-adequate-housing
  73. UNOHCHR. (2024b). Universal declaration of human rights. https://www.ohchr.org/en/human-rights/universal-declaration/translations/english?LangID=eng
  74. UNOHCHR. (2024c). International standards. https://www.ohchr.org/en/special-procedures/sr-housing/international-standards#political
  75. US Environmental Protection Agency. (2024). Green building standarts. https://www.epa.gov/smartgrowth/green-building-standards
  76. US Green Building Council. (2018). LEED v4 reference guide. https://www.usgbc.org/guide/bdc
  77. US Green Building Council. (2024). LEED v5. https://www.usgbc.org/leed/v5
  78. WorldGBC. (2023). Sustainable and affordable housing. WorldGBC.
  79. Çelik, M. R ve Makine. https://www.mmo.org.tr/sites/default/files/015_6.pdf. (2023). Kentsel ısı adası etkisi. Mühendis
  80. ÇŞİDB. (2024c). Dünya Bankası ile imzalanan “İklim ve Afetlere Dayanıklı Şehirler Projesi”nin Lansmanı. https://kentseldirenclilik.csb.gov.tr/dunya-bankasi-ile-imzalanan-iklim-ve-afetlere-dayanikli-sehirler-projesi-nin-lansmani-bakanimiz-sayin-mehmet-ozhaseki-nin-katilimiyla-ilk-pilot-sehrimiz-izmirde-gerceklestirildi.-haber-286682