KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Öneri Dergisi / 2025 / Cilt: 20 Sayı: 64

Gelişmekte Olan Ülkelerde Kamu Denetimi: Finansal Şeffaflığın Sağlanmasında Dış Denetimin Rolü – Kosova Örneği Üzerine Boylamsal Bir İnceleme (2018–2022)

Public Audit in Emerging Markets: The Role of External Audit in Financial Transparency- Longitudinal Evidence from Kosovo 2018-2022

Riza Spanca0009-0008-4593-5279
Nermin Çıtak(MARMARA ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-5293-6797
Sayfa
351–378
Yayın Tarihi
2025-07-27
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu çalışma, yalnızca teorik bir çerçeve olarak kullanılan Denetim Kalitesi Modeli’ne (AQM) dayanarak, denetçi yetkinliği, bağımsızlığı ve düzenleyici denetim gibi iç ve dış faktörlerin, denetim tavsiyelerinin uygulanması ve genel mali yönetişim sonuçları üzerindeki etkisini kavramsal düzeyde incelemektedir (Knechel ve diğerleri, 2012). 2018–2022 yılları arasındaki denetim raporları ve kurumsal gözden geçirmelere dayanan bulgular, denetim kalitesi ile mali şeffaflık arasında olumlu bir ilişki olduğunu ortaya koymaktadır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Dış denetimler, özellikle kamu sektöründe mali şeffaflık, hesap verebilirlik ve iyi yönetişimi teşvik etmede hayati bir rol oynamaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bağımsız denetim süreçleri, yolsuzluğu önleyerek kamu kaynaklarının etkin ve yasalara uygun bir şekilde kullanılmasını sağlamada önemli bir mekanizma işlevi görür (DeAngelo, 1981; Hay, Knechel & Willekens, 2014).
💡
Sonuç & Katkı:Bu çalışma, yalnızca teorik bir çerçeve olarak kullanılan Denetim Kalitesi Modeli’ne (AQM) dayanarak, denetçi yetkinliği, bağımsızlığı ve düzenleyici denetim gibi iç ve dış faktörlerin, denetim tavsiyelerinin uygulanması ve genel mali yönetişim sonuçları üzerindeki etkisini kavramsal düzeyde incelemektedir (Knechel ve diğerleri, 2012). 2018–2022 yılları arasındaki denetim raporları ve kurumsal gözden geçirmelere dayanan bulgular, denetim kalitesi ile mali şeffaflık arasında olumlu bir ilişki olduğunu ortaya koymaktadır.
🔬Tür:Literatür & Derleme Çalışması
📍Kapsam:2014 Verileri
⚙️Değişkenler:Denetim Kalitesi · Dış Denetim · Mali Şeffaflık

Özet

Dış denetimler, özellikle kamu sektöründe mali şeffaflık, hesap verebilirlik ve iyi yönetişimi teşvik etmede hayati bir rol oynamaktadır. Bağımsız denetim süreçleri, yolsuzluğu önleyerek kamu kaynaklarının etkin ve yasalara uygun bir şekilde kullanılmasını sağlamada önemli bir mekanizma işlevi görür (DeAngelo, 1981; Hay, Knechel & Willekens, 2014). Ancak gelişmekte olan ekonomilerde denetimlerin etkinliği; zayıf düzenleyici uygulamalar, kurumsal bağımsızlık eksikliği ve kurumsal kapasite eksiklikleri nedeniyle sıklıkla sınırlı kalmaktadır (Bracci vd., 2015; Heald, 2018). Bu çalışma, bağımsızlığını yeni kazanmış bir ekonomi olan Kosova’da dış denetimlerin mali şeffaflığı artırmadaki rolünü incelemektedir. Bu çalışma, yalnızca teorik bir çerçeve olarak kullanılan Denetim Kalitesi Modeli’ne (AQM) dayanarak, denetçi yetkinliği, bağımsızlığı ve düzenleyici denetim gibi iç ve dış faktörlerin, denetim tavsiyelerinin uygulanması ve genel mali yönetişim sonuçları üzerindeki etkisini kavramsal düzeyde incelemektedir (Knechel ve diğerleri, 2012). 2018–2022 yılları arasındaki denetim raporları ve kurumsal gözden geçirmelere dayanan bulgular, denetim kalitesi ile mali şeffaflık arasında olumlu bir ilişki olduğunu ortaya koymaktadır. Ancak denetim önerilerinin düşük uygulanma oranı, mali kontrol zayıflıkları ve özellikle yerel yönetimlerdeki kurumsal yetersizlikler, denetimlerin tam potansiyelini sınırlamaktadır Bu çalışma, geçiş sürecindeki ekonomilerde kamu sektörü denetimine ilişkin literatüre katkıda bulunmakta ve Kosova örneği üzerinden denetim uygulamalarının şeffaflık ve yönetişim reformlarına nasıl katkı sağlayabileceğine dair politika önerileri sunmaktadır. Güçlü bir denetim sistemi için denetim önerilerinin daha etkin takibi, kurumsal kapasitenin artırılması ve siyasi etkilerden arındırılmış bağımsız bir denetim ortamı gerekmektedir.

Abstract

External audits are fundamental to promoting financial transparency, accountability, and good governance—particularly in the public sector, where independent oversight can deter corruption and ensure responsible use of public funds (DeAngelo, 1981; Hay, Knechel, & Willekens, 2014). In emerging economies, however, the effectiveness of audits is often limited by weak enforcement, lack of institutional autonomy, and gaps in institutional capacity (Bracci et al., 2015; Heald, 2018). This study investigates the role of external audits in enhancing transparency in Kosovo’s public sector, drawing on secondary data from audit reports and regulatory assessments covering the period 2018–2022. Drawing on the Audit Quality Model (AQM) as a theoretical framework, this study examines how internal and external factors—such as auditor competence, independence, and regulatory enforcement—conceptually influence the implementation of audit recommendations and broader financial governance outcomes in Kosovo’s public sector (Knechel et al., 2012). The findings reveal that while audit quality is positively associated with transparency, persistent challenges—such as low implementation rates of audit recommendations, recurring financial mismanagement, and limited municipal oversight—continue to undermine the transformative potential of audits. By providing a longitudinal analysis of audit report trends and institutional responses, this study contributes to the literature on public sector auditing in transitional economies. It highlights the need for stronger enforcement mechanisms, improved institutional capacity, and increased accountability to ensure that audit processes meaningfully support financial transparency and governance reform in Kosovo

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Spanca, R., Çıtak, N. (2025). Gelişmekte Olan Ülkelerde Kamu Denetimi: Finansal Şeffaflığın Sağlanmasında Dış Denetimin Rolü – Kosova Örneği Üzerine Boylamsal Bir İnceleme (2018–2022). Öneri Dergisi, Cilt: 20 Sayı: 64, 351–378. https://doi.org/10.14783/maruoneri.1667503

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (52)

  1. Ball, R., Jayaraman, S., & Shivakumar, L. (2012). Audited financial reporting and voluntary disclosure as complements: A test of the confirmation hypothesis. Journal of Accounting and Economics, 53(1–2), 136–166. https://doi.org/10.1016/j.jacceco.2011.06.005f
  2. Baber, W. R. (1983). Toward understanding the role of auditing in the public sector. Journal of Accounting and Economics, 5(3), 213–227. https://doi.org/10.1016/0165-4101(83)90026-2
  3. Behn, B. K., Choi, J. H., & Kang, T. (2008). Audit quality and properties of analyst earnings forecasts. The Accounting Review, 83(2), 327–349. https://doi.org/10.2308/accr.2008.83.2.327
  4. Bédard, J., & Compernolle, T. (2014). The public sector audit: An evolving role in financial oversight. Journal of Public Budgeting, Accounting & Financial Management, 26(1), 145–165.
  5. Botica Redmayne, N., Bradbury, M., & Cahan, S. F. (2011). The effect of political visibility on audit effort and audit pricing. Accounting and Finance, 51(1), 43–69. https://doi.org/10.1111/j.1467-629X.2010.00347.x
  6. Bracci, E., Humphrey, C., Moll, J., & Steccolini, I. (2015). Public sector accounting, accountability and austerity: More than balancing the books? Accounting, Auditing & Accountability Journal, 28(6), 878–908. https://doi.org/10.1108/AAAJ-06-2015-2105
  7. Bryman, A. (2016). Social research methods (5 Baski.). Oxford: Oxford University Press
  8. Bushman, R. M., & Smith, A. J. (2001). Financial accounting information and corporate governance. Journal of Accounting and Economics, 32(1–3), 237–333. https://doi.org/10.1016/S0165-4101(01)00027-1
  9. Carcello, J. V., Hermanson, D. R., & Riley, R. A. Jr. (2002). Board characteristics and audit fees. Contemporary Accounting Research, 19(3), 365–384. https://doi.org/10.1506/CHWK-GMQ0-MLKE-K03V
  10. Creswell, J. W. (2014). Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches (4 Baski.). Thousand Oaks, CA: Sage.
  11. Creswell, J. W., & Plano Clark, V. L. (2018). Designing and conducting mixed methods research (3 Baski.). Thousand Oaks, CA: Sage.
  12. DeAngelo, L. E. (1981a). Auditor size and audit quality. Journal of Accounting and Economics, 3(3), 183–199. https://doi.org/10.1016/0165-4101(81)90002-1
  13. DeAngelo, L. E. (1981b). Auditor independence, ‘low balling’, and disclosure regulation. Journal of Accounting and Economics, 3(2), 113–127. https://doi.org/10.1016/0165-4101(81)90009-4
  14. DeFond, M. L., & Zhang, J. (2014). A review of archival auditing research. Journal of Accounting and Economics, 58(2–3), 275–326. https://doi.org/10.1016/j.jacceco.2014.09.002
  15. Everett, J., Neu, D., & Rahaman, A. S. (2007). Accounting and the global fight against corruption. Accounting, Organizations and Society, 32(6), 513–542. https://doi.org/10.1016/j.aos.2006.07.002
  16. European Court of Auditors. (2016). Follow-up of audit recommendations: How do EU institutions and Member States respond? Luxembourg: Publications Office of the European Union.
  17. Field, A. (2018). Discovering statistics using IBM SPSS Statistics (5 Baski.). London: Sage.
  18. Francis, J. R. (2004). What do we know about audit quality? The British Accounting Review, 36(4), 345–368. https://doi.org/10.1016/j.bar.2004.09.003
  19. Francis, J. R., & Yu, M. D. (2009). Big 4 office size and audit quality. The Accounting Review, 84(5), 1521–1552. https://doi.org/10.2308/accr.2009.84.5.1521
  20. García-Blandón, J., & Argilés-Bosch, J. M. (2013). Earnings management and audit adjustments: An empirical study of IBEX 35 constituents. Spanish Journal of Finance and Accounting / Revista Española de Financiación y Contabilidad, 42(158), 197–219. https://doi.org/10.1080/02102412.2013.10779747
  21. González, J. S., & Meca, E. G. (2014). Does corporate governance influence earnings management in Latin American markets? Journal of Business Ethics, 121(3), 419–440. https://doi.org/10.1007/s10551-013-1700-8
  22. Hay, D., Knechel, W. R., & Willekens, M. (2014). The role of audit in corporate governance: A synthesis. Auditing: A Journal of Practice & Theory, 33(1), 1–25. https://doi.org/10.2308/ajpt-50688
  23. Hay, D., & Cordery, C. J. (2010). Performance auditing in New Zealand: A comparison with Australia and Canada. Australian Accounting Review, 20(4), 313–323. https://doi.org/10.1111/j.1835-2561.2010.00101.x
  24. Heald, D. (2018). Transparency-generated trust: The problematic theorization of public audit. Financial Accountability & Management, 34(4), 317–335. https://doi.org/10.1111/faam.12154
  25. Heald, D., & Hodges, R. (2015). Accounting for government: From hierarchy to tetrarchy. Critical Perspectives on Accounting, 27, 131–143. https://doi.org/10.1016/j.cpa.2014.05.004
  26. Hope, O. K., Thomas, W. B., & Vyas, D. (2009). Transparency, ownership, and financing constraints in private firms. Journal of Accounting Research, 47(3), 597–629. https://doi.org/10.1111/j.1475-679X.2009.00330.x IAASB. (2014). A framework for audit quality: Key elements that create an environment for audit quality. New York: International Auditing and Assurance Standards Board.
  27. INTOSAI. (2015). Guidance on follow-up mechanisms for audit recommendations. Vienna: International Organization of Supreme Audit Institutions.
  28. INTOSAI. (2019). Audit quality and impact: Tools for performance tracking. Vienna: International Organization of Supreme Audit Institutions.
  29. Jensen, M. C., & Meckling, W. H. (1976). Theory of the firm: Managerial behavior, agency costs and ownership structure. Journal of Financial Economics, 3(4), 305–360. https://doi.org/10.1016/0304-405X(76)90026-X
  30. Kimbro, M. B. (2002). A cross-country empirical investigation of corruption and its relationship to economic, cultural, and monitoring institutions: An examination of the role of accounting and financial statements quality. Journal of Accounting, Auditing & Finance, 17(4), 325–350. https://doi.org/10.1177/0148558X0201700403
  31. Kosovo National Audit Office. (2019). Annual audit report 2018. https://zka-rks.org/cms/uploads/2020/09/RaportiVjetor_ENG_01.pdf
  32. Kosovo National Audit Office. (2021). Annual audit report 2020. https://zka-rks.org/cms/uploads/2021/09/RaportiVjetoriAuditimit_2020_Eng.pdf
  33. Kosovo National Audit Office. (2022). Annual audit report 2021. https://zka-rks.org/cms/uploads/2022/09/RaportiVjetoriAuditimit_2021_Eng.pdf
  34. Kosovo National Audit Office. (2023a). Annual audit report 2022. https://zka-rks.org/cms/ReportFiles/2024_d9a958a7-791e-41df-8afd-4390fb457e0b.pdf
  35. Kosovo National Audit Office. (2023b). Performance audit report on the implementation of audit recommendations. https://zka-rks.org/cms/ReportFiles/2024_e21a5e43-aecb-41c3-b89c-81bd584c5033.pdf
  36. Knechel, W. R., Krishnan, G. V., Pevzner, M., Shefchik, L., & Valory, U. K. (2012). Audit quality: Insights from the academic literature. Auditing: A Journal of Practice & Theory, 32(Supplement 1), 385–421. https://doi.org/10.2308/ajpt-50350
  37. Knechel, W. R., van Staden, C., & Sun, L. (2013). A framework for evaluating the quality of financial statement audits. Journal of Accounting Literature, 32, 1–33.
  38. Law No. 06/L-021 on the Kosovo National Audit Office. Official Gazette of the Republic of Kosovo. https://gzk.rks-gov.net/ActDocumentDetail.aspx?ActID=12517
  39. Michas, P. N. (2010). The importance of audit professionalism in accounting practices of developing countries. International Journal of Accounting, 45(4), 455–469. https://doi.org/10.1016/j.intacc.2010.09.001
  40. OECD. (2018). Auditing practices in public sector governance: Enhancing the impact of supreme audit institutions. Paris: OECD Publishing.
  41. OECD. (2022). Strengthening public accountability: Lessons from international auditing reforms. Paris: OECD Publishing.
  42. PCAOB. (2011). Concept release on auditor independence and audit firm rotation. Washington, DC: Public Company Accounting Oversight Board.
  43. PCAOB. (2018). Staff inspection brief: Preview of 2017 inspection observations. Washington, DC: Public Company Accounting Oversight Board.
  44. Power, M. (1997). The audit society: Rituals of verification. Oxford: Oxford University Press.
  45. Rodríguez, M. D., Alcaide, M. T., & López, J. A. (2013). Financial transparency and accountability in public sector: A comparative analysis. International Review of Administrative Sciences, 79(3), 571–592. https://doi.org/10.1177/0020852313497071
  46. Schelker, M., & Eichenberger, R. (2010). Auditors and politicians: Auditing as a tool for political accountability. Kyklos, 63(3), 425–450. https://doi.org/10.1111/j.1467-6435.2010.00478.x
  47. Schelker, M., & Eichenberger, R. (2010). Auditors and corporate governance: Evidence from the public sector. Kyklos, 63(1), 1–24. https://doi.org/10.1111/j.1467-6435.2009.00423.x
  48. Simnett, R., Carson, E., & Verstraete, A. (2016). International archival auditing and assurance research: Trends, methodological issues, and opportunities. Auditing: A Journal of Practice & Theory, 35(3), 1–32. https://doi.org/10.2308/ajpt-51449
  49. Teoh, S. H., & Wong, T. J. (1993). Perceived auditor quality and the earnings response coefficient. The Accounting Review, 68(2), 346–366.
  50. UNDP. (2021). Digital governance tools for public sector transparency: Audit dashboards and real-time monitoring. New York: United Nations Development Programme
  51. World Bank. (2020). Enhancing the effectiveness of public sector audits: Implementation practices and global trends. Washington, DC: World Bank Group
  52. World Bank. (2022). Kosovo Public Finance Review: Toward Better Fiscal Governance. Washington, DC: World Bank.