KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi / 2026 / Volume: 21 Issue: 2

Türk Mûsıkîsinin Modernleşmesi Bağlamında Hammamîzâde İsmail Dede Efendi ve Ferahfezâ Makamı

Nesrin Feyzioğlu0000-0003-4520-4421
Sayfa
—
Yayın Tarihi
2017-06-20
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Dede ve Ferahfeza makamı üzerinden modernleşme tecrübemize dair değerlendirmelerde bulunmaya çalıştığımız bu araştırmamızdaki temel maksadımız, mûsıkîmizin tarihîliğini sağlayan gelenekle bağlarını;  edebiyattan kopuşu,  ana kültür kaynakları alanına ilgisiz kalışı,  Batılı sistem uygulamalarına dayanan yanlış kültür politikaları, Dede’nin yetiştiği şartlar, eserleri, tertip ettiği yeni makamlar, yeni usûl kullanımları, yeni besteleri bağlamında ele alarak, modernleşmemizi, kendi mûsıkî temellerimiz üzerinden bir modern olma sürecine dönüştürebileceğimizi göstermeye çalışmaktır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Terkibi, Hammamîzâde İsmail Dede Efendi’ye dayandırılan Ferahfezâ makamı, aslında Dede Efendi’den önce III.
📊
Temel Bulgular & Veri:Selîm döneminde ibdâ edilen bir makamdır.
💡
Sonuç & Katkı:Dede ve Ferahfeza makamı üzerinden modernleşme tecrübemize dair değerlendirmelerde bulunmaya çalıştığımız bu araştırmamızdaki temel maksadımız, mûsıkîmizin tarihîliğini sağlayan gelenekle bağlarını;  edebiyattan kopuşu,  ana kültür kaynakları alanına ilgisiz kalışı,  Batılı sistem uygulamalarına dayanan yanlış kültür politikaları, Dede’nin yetiştiği şartlar, eserleri, tertip ettiği yeni makamlar, yeni usûl kullanımları, yeni besteleri bağlamında ele alarak, modernleşmemizi, kendi mûsıkî temellerimiz üzerinden bir modern olma sürecine dönüştürebileceğimizi göstermeye çalışmaktır.
🔬Tür:Research Article
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Hammamizâde İsmail Dede Efendi · Ferahfezâ · Modernizm

Özet

Terkibi, Hammamîzâde İsmail Dede Efendi’ye dayandırılan Ferahfezâ makamı, aslında Dede Efendi’den önce III. Selîm döneminde ibdâ edilen bir makamdır. Ancak Dede Efendi son şeklini vermiş başka bir ifade ile yeniden ibdâ etmiştir. Ferâhfezâ makamı, Türkiye’nin modernleşme macerâsının en başarılı olduğu alan olan mûsıkîdeki modernleşme çabalarının mükemmel bir örneğidir. Bu çalışmada, Dede’nin mûsıkî anlayışının ve başlı başına bu makamı ibdâının Türk mûsıkîsinin modernliğinin entelektüel temellerini oluşturmaya muktedir olabileceği fikri savunulmaktadır. İsmail Dede’yi Türk mûsıkîsinin modernleşme sürecinin merkezine yerleştirmek, geleneğinden kopuk,  birbiri ile ilişkisiz, parçalardan oluşan mûsıkî tarihi yerine, geleneğin taşındığı bir süreç olan mûsıkî hafızamıza güvenmenin önemine dikkat çekilmektedir. Dede ve Ferahfeza makamı üzerinden modernleşme tecrübemize dair değerlendirmelerde bulunmaya çalıştığımız bu araştırmamızdaki temel maksadımız, mûsıkîmizin tarihîliğini sağlayan gelenekle bağlarını;  edebiyattan kopuşu,  ana kültür kaynakları alanına ilgisiz kalışı,  Batılı sistem uygulamalarına dayanan yanlış kültür politikaları, Dede’nin yetiştiği şartlar, eserleri, tertip ettiği yeni makamlar, yeni usûl kullanımları, yeni besteleri bağlamında ele alarak, modernleşmemizi, kendi mûsıkî temellerimiz üzerinden bir modern olma sürecine dönüştürebileceğimizi göstermeye çalışmaktır.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Feyzioğlu, N. (2017). Türk Mûsıkîsinin Modernleşmesi Bağlamında Hammamîzâde İsmail Dede Efendi ve Ferahfezâ Makamı. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Volume: 21 Issue: 2. https://ajindex.com/articles/1089549

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (31)

  1. Berkes, N. (2002). Batıcılık, Ulusçuluk ve Toplumsal Devrimler, İstanbul Kaynak Yayınları
  2. Berkes, Niyazi, (2004), Türkiye ’de Çağdaşlaşma, İstanbul, YKY
  3. Cemil Meriç, (1985), Bu Ülke, İstanbul. İletişim Yayınları
  4. Dellaloğlu, Besim F.(2012), Ahmet Hamdi Tanpınar:, Modernleşmenin Zihniyet Dünyası, Bir Tanpınar Fetişizmi, I. Baskı, İstanbul, Kapı Yayınları
  5. Ezgi, Subhi, (1933-1953), Nazarî ve Amelî Türk Mûsıkîsi I-5 İstanbul
  6. Giddes, Anthony, (1994), “Modernliğin Sonuçları”, Çev. E. Kuşdil, İstanbul, Ayrıntı Yay.
  7. Göle, Nilüfer, (2002) “Batı Dışı Modernlik, Kavram Üzerine”, Modern Türkiye'de Siyasi Düşünce Cilt: 3 Modernleşme ve Batıcılık (iç.), Editör: Uygur Kocabaşoğlu, İletişim Yayınları, İstanbul, 2004, s. 56-67.
  8. Gürbilek, N. (2016). Tanpınar, A. Hamdi (1970). Bitmeyen Çıraklık- Deneme, 3. Baskı, İstanbul, Metis Yay.
  9. Hâşim Hacı Mehmed, (1280), [1864] Mecmûa-i Kârhâ ve Nakşhâ ve Şarkıyât II. Baskı İstanbul.
  10. İnal, İbnülemin Mahmud Kemâl (1958), Hoş Sadâ, İstanbul, Maarif Basımevi,
  11. İhsanoğlu, Ekmeleddin & Ramazan Şeşen, Gülcan Gündüz, M. Serdar Bekar, (2003), Osmanlı Musikî Literatürü Tarihi, İstanbul IRCICA
  12. Keskiner Bora, (2012), “Derviş İsmail’in Dünyası: Dede Efendi’nin 1799 Yılından Önce Bestelediği Dindışı Eserler, Musikişinas Dergisi, 1 Mayıs 2012 İstanbul, Boğaziçi Üniversitesi Yayınları
  13. Kutluğ, Yakup, Fikret, (2000), Türk Musikisinde Makamlar, İstanbul, Yapı Kredi Yayınları
  14. Lalo, Charles, (2004), Estetik, Çev. Burhan Toprak, Ankara, Hece Yay.
  15. Talip Mert, (2006), Dede’nin Nişanı Talip Mert, Gül Destesi, İstanbul, Azim Dağıtım Yayını
  16. Ortaylı, İlber, (1995), İmparatorluğun En Uzun Yüzyılı, İstanbul,.İletişim Yay.
  17. Önberk Nevin, (1986) A. Hamdi Tanpınar’ın Mahur Beste, Huzur ve Sahnenin Dışındakiler Romanlarında Millî Kültür Meselelerine Bakış, Erdem, c. 2, S. 4, İstanbul, Atatürk Kültür Merkezi Bşk. Yay.
  18. Özalp, M.Nazmi, (1992). Türk Musikisi Beste Formları, Ankara, T.R.T. Müzik Dairesi Basımevi,
  19. Özalp, M.Nazmi, (2000), Türk Mûsikisi Tarihi I, İstanbul, M illi Eğitim Bakanlığı Yay.
  20. Özkan, İsmail Hakkı, (1994), Türk Mûsikisi Nazariyatı ve Usûlleri Kudüm Velveleleri, İstanbul, Ötüken Neşriyat
  21. Öztuna, Yılmaz, (1996), Dede Efendi, Ankara, Türk Tarih Kurumu Basımevi.
  22. Rauf Yekta Bey, (1925), Esâtîz-i Elhân – Üçüncü Cüz: Dede Efendi, İstanbul, Evkaf-ı İslâmiye Matbaası.
  23. Salgar, M.F. (2004). Dede Efendi Hayatı, Sanatı, Eserleri, İstanbul, Ötüken Neşriyat A.Ş.
  24. Tanpınar, A. Hamdi, (1996), Yaşadığım Gibi, (Haz. Prof. Dr. Birol Emin), İstanbul, Dergâh Yayınları,
  25. Tekeli, İlhan, (2002), “Türkiye’de Siyasal Düşüncenin Gelişimi Konusunda Bir Üst Anlatı”, Modern Türkiye'de Siyasi Düşünce, Modernleşme ve Batıcılık, İstanbul, İletişim Yay., c.3, s. 22-24
  26. Tura, Yalçın, (2006), Nâsır Abdülbâkî Dede İnceleme ve Gerçeği Araştırma (Tedkîk ü Tahkîk), I. Baskı, İstanbul, Pan Yay.
  27. Ülgener, Sabri, (1991), İktisadi Çözülmenin Ahlâk ve Zihniyet Dünyası, I. Baskı, İstanbul Derin Yay.
  28. Yalçın, Gökhan, (216), 19. Yüzyıl Türk Mûsıkîsinde Hâşim Bey Mecmuası, Birinci Bölüm Edvâr, I. Baskı Ankara Atatürk Kültür Merkezi Başk. Yay.
  29. Yekta, Raûf, ( 1924/1340), Esâtiz-i Elhân: Dede Efendi, İstanbul, Evkâf-ı İslâmiye Matbaası
  30. Ortaylı, İlber, (1995), İmparatorluğun En Uzun Yüzyılı, İstanbul,.İletişim Yay.
  31. Yekta, Raûf, ( 1924/1340), Esâtiz-i Elhân: Dede Efendi, İstanbul, Evkâf-ı İslâmiye Matbaası