Dergiler / Şarkiyat / 2026 / Cilt: 16 Sayı: 1

DESTANÊN KURDÎ JI ALÎYÊ TAYBETMENDÎYÊN DIRÛVÎ VE

KURDISH EPICS IN TERMS OF THEIR FORMAL FEATURES

Hikmettin Atlı(MARDİN ARTUKLU ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-0868-3294
Sayfa
488–501
Yayın Tarihi
2024-06-30
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Ancak biz metnimizi bu anlatılar bağlamında ele alıp şekil ve anlatı özellikleri bakımından ayrıntılarıyla inceleyeceğiz.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Toplumların halk edebiyatı üzerine yapılan çalışmalar sadece edebiyat ya da sözlü kültür bağlamında değildir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Diğer anlatı türleri ile karşılaştırıldığında ulusların değerlerini ve tarihini temsil etme konusunda daha ileri düzeydedirler.
💡
Sonuç & Katkı:Ancak biz metnimizi bu anlatılar bağlamında ele alıp şekil ve anlatı özellikleri bakımından ayrıntılarıyla inceleyeceğiz.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Anahtar Kelimeler: Destan · şekil · anlatı

Özet

Toplumların halk edebiyatı üzerine yapılan çalışmalar sadece edebiyat ya da sözlü kültür bağlamında değildir. İnsanlığın başlangıcından bu yana, toplumun tamamının veya bir kısmının hayatını ilgilendiren bazı önemli olayların sonrasında analtılagelen hikayeler bu olayların tolumun tarihsel hafızasında yer edinmede büyük rol oynayan oynamışlardır. Bu tür anlatılar toplumun bir dönemine ait duygularını temsil ettiği gibi aynı zamanda sözlü tarihinin de bir parçası haline gelirler. Her ne kadar bunları halk ozanlarından veya hikaye anlatıcılarından duysak da, sadece onlara ait değildireler. Onlar tüm toplumun mirasıdır ve bazı özel olaylara karşı toplumun tavrını, bakıç aşısını yansıtmaktadırlar. Bu halk anlatılarında destanların özel bir yeri vardır. Diğer anlatı türleri ile karşılaştırıldığında ulusların değerlerini ve tarihini temsil etme konusunda daha ileri düzeydedirler. Bu hikâyelerin anlatıcıları yani halk ozanları, toplum ve toplum ileri gelenleri tarafından her zaman takdir edilmiş, beylerin ve mirlerin meclislerinde bu hikâyeler aracılığıyla daima topluma ve toplum ileri gelenlerine mesajlar vermişlerdir. Bu metinde tanımı konusunda tartışmalar olsa da incelemelerimizi yedi destanla sınırlandırdık. Bu destanlar şunlarır: Memê Alan, Sîyabend û Xecê, Kela Dimdim, Zambîlfiroş, Derwêşê Evdî û Edûlê, Cembelî û Binefşa Narîn ile Kerr û Kulik. Hiç şüphe yok ki bu yedi hikâyenin destan olup olmadığı tartışılabilir. Bu listeye başka hikayeler de dahil edilebilir. Ancak biz metnimizi bu anlatılar bağlamında ele alıp şekil ve anlatı özellikleri bakımından ayrıntılarıyla inceleyeceğiz.

Abstract

Works on the folk literature of nations are not only in the context of literature or oral culture. Since the beginning of humanity, following the impact of some events that are related to the life of the whole society or a part of the society, some stories have been told that have played a major role in the survival of these events. These kinds of narratives represent the feeling of a period of society and at the same time become a part of their oral history. Even though we hear them from singers or storytellers, they are not the only ones. They belong to the whole society and shows us their attitude towards some special events. Epics has a special place among these folk narratives. Compared to other types of folk literature, it is more advanced in representing the values and history of nations. The narrators of these stories have always been welcomed by the society and the leaders of the society, and they have always given messages to the society and the leaders of the society through these stories in the courts of lords and princes. In this text, although there are debates about its definition, we have limited our reviews to around seven epics. These epics are: Memê Alan, Siyabend and Xecê, Dimdim Castle, Zambilfiroş, Derwêşê Evdî and Edûlê, Cembelî and Binefşa Narîn and Kerr and Kulik. There is no doubt that one can debate whether these seven stories are epics or not, as a genre. Some other stories may also be included in this list. But we will take our text in the context of these narratives and examine them in terms of their forma and narrative fatures.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Atlı, H. (2024). DESTANÊN KURDÎ JI ALÎYÊ TAYBETMENDÎYÊN DIRÛVÎ VE. Şarkiyat, Cilt: 16 Sayı: 1, 488–501. https://doi.org/10.26791/sarkiat.1437047

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (23)

  1. Artun, Erman. Türk Halk Edebiyatına Giriş. Adana: Karahan Kitabevi, 2001.
  2. Attı, Hikmettin. Lêkolîneke Folklorî Li Ser Destana Mem û Zînê. (Teza Neçapkirî). Mêrdîn. 2013.
  3. Bayezîdî, Muradxan. Kovara Nûbihar, Hejmar:87. İstanbul: Nûbihar Yayınları. 2002.
  4. Boratav, Pertev Naili. Halk Hikayelerî ve Halk Hikayeciliği. İstanbul: Adam. 1989.
  5. Celîl, Ordîxanê. Bir Kahramanlık Destanı. Dimdim. Werg: İbrahim Kale, İstanbbul: Avesta. 2001.
  6. Celîl, Celîlê-Celîl, Ordîxanê. Zargotina Kurda I. Diyarbakır: Aram. 2013.
  7. Cindî, Heciyê. Folklora Kurmanciyê. Diyarbakır: Lîs. 2016.
  8. Mukrîyanî, Gîw. Çîrokên Zembîfiroş, Deqê Miradxanê Bazîdî. Suleymanî
  9. Çobanoğlu, Özkul. Halkbilimi Kuramları ve Araştırma Yöntemleri Tarihine Giriş. Ankara: Akçağ. 2012.
  10. Erbay, Vecdi. Bir İnatçı Bahar. İstanbul: Ayrıntı. 2012.
  11. Felix J. Oinas. Halk Biliminde Kuramlar ve Yaklaşımlar 3. Ankara: Geleneksel. 2015.
  12. Gültekin, Mehmet. Zargotina Kurdên Serhedê. İstanbul: Avesta. 2013.
  13. Kaplan, Yaşar. Helsengandinek Li Ser Cureyên Vegêranê Yên Di Folklora Kurdî De, International Journal of Kurdish Studies (IJOKS). 8(2). 2022.
  14. Kızılkaya, Muhsin. Kayıp Diwan, İstanbul: İletişim. 2000.
  15. Kurdo, Qanatê. Mem û Zîn, Duwanzde Variyant. Stockholm: Roja Nû. 1996.
  16. Keskin, Necat. Folklor û Edebîyata Gelêrî. İstanbul: Avesta. 2019.
  17. Subaşı, Kenan. Fesad û Bêbext Di Trajedîya Evînê Da: Weku Nimûne Destanên Evînê Yên Mêjûyî. Mukaddime 14 (Özel Sayı) r. 148-176. 2023
  18. Lord, Albert B. The Singer of The Tales. Newyork: Harward University Press. 1971.
  19. Parıltı, Abidin. Dengbêjler Sözün Yazgısı. İstanbul: İthaki. 2006.
  20. Sadinî, Xalid. Feqiyê Teyran. İstanbul: Nûbihar. 2020.
  21. Uluçay, Ömer. Destana Derwêşê Evdî. İstanbul: Dîwan. 2012.
  22. Vali, Shahab. Rustemê Zal û Heft Xana Wî. İstanbul: Avesta. 2021.
  23. Wikander, Stik. Antolojiya Tekstên Kurdî. Herekol Azîzan, Hawar 13 (1932). Stockholm: Orfeus. 1996.