Dergiler / Şarkiyat / 2026 / Cilt: 18 Sayı: 1

ESAD SONRASI SURİYE’DE MÜFREDAT DEĞİŞTİRME ÇALIŞMALARININ KÜLTÜR SAVAŞLARI KURAMI ÇERÇEVESİNDE YORUMLANMASI

Interpreting Curriculum Reform Efforts in Post-Assad Syria within the Framework of Culture Wars Theory

Orhan Ayaz(HARRAN ÜNİVERSİTESİ, İLAHİYAT FAKÜLTESİ)0000-0001-8599-0485
Sayfa
261–283
Yayın Tarihi
2026-07-04
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Sonuç olarak Suriye'de yaşanan müfredat değişikliği çalışmaları basitçe eğitim ile ilgili bir mesele değil, aynı zamanda geleneksel-dini değerler ile modern-seküler değerler arasında yaşanan derin bir kültür savaşının yansıması olarak okunabilir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Kültür savaşları, her ne kadar 20. yüzyılın ikinci yarısında daha karmaşık hale gelse de en temelde geleneksel-dini değer ve düşünceler ile modern değer ve idealler arasında kansız bir mücadeleyi ifade etmektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Özellikle 19. yüzyılın ikinci yarısında Avrupa’daki kültür savaşlarında modernite, bu mücadelede daha baskın ve kendini dayatan taraf olmuşsa da Amerika ve Batı dışı dünyanın denkleme girmesiyle kültür savaşlarının koşulları önemli ölçüde değişmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Sonuç olarak Suriye'de yaşanan müfredat değişikliği çalışmaları basitçe eğitim ile ilgili bir mesele değil, aynı zamanda geleneksel-dini değerler ile modern-seküler değerler arasında yaşanan derin bir kültür savaşının yansıması olarak okunabilir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:2024 Verileri
⚙️Değişkenler:Kültür Savaşları · Suriye İç Savaşı · Müfredat Reformu

Özet

Kültür savaşları, her ne kadar 20. yüzyılın ikinci yarısında daha karmaşık hale gelse de en temelde geleneksel-dini değer ve düşünceler ile modern değer ve idealler arasında kansız bir mücadeleyi ifade etmektedir. Özellikle 19. yüzyılın ikinci yarısında Avrupa’daki kültür savaşlarında modernite, bu mücadelede daha baskın ve kendini dayatan taraf olmuşsa da Amerika ve Batı dışı dünyanın denkleme girmesiyle kültür savaşlarının koşulları önemli ölçüde değişmiştir. İran’da 1979 Devrimi, Türkiye’de gittikçe güçlenen dini hareketler bu savaşta modern değer ve idealleri savunma konumuna getirmiştir. Geleneksel ve dini değerlerin kültür savaşında baskın hale geldiği yerlerden birisi de Esad sonrası Suriye’dir. 2024 yılında Esad’ın devrilmesiyle yeni yönetimin eğitim müfredatında planladığı değişiklikler, Suriye’nin önemli bir kültür savaşları arenasına dönüşeceğine dair güçlü işaretler barındırmaktadır. Bu çalışma tarihsel karşılaştırma ve belge analizi yöntemiyle yeni Suriye yönetiminin müfredatta değiştirmeyi planladığı içeriklere odaklanmıştır. Değişiklikler birçok konuyu içermekle birlikte bu çalışmada, müfredatta geniş yer kaplayan ve tartışmaların odağında olan evrim, mitoloji ve tarih temalarına odaklanmayı tercih ettik. Evrimsel temalar etrafındaki gerilim, ABD ve Türkiye’deki kültür savaşlarıyla paralellik gösterirken; tarihsel ve mitolojik temalar üzerinden yürütülen tartışmalar, İran İslam Devrimi sonrasındaki kültür savaşlarını çağrıştırmaktadır. Etnik, dini ve ideolojik açıdan geniş bir çeşitliliğe sahip olan Suriye, Birinci Dünya Savaşı’ndan bu yana belirli ölçülerde kutuplaşmış bir manzara sergilemekteydi. Mevcut iç savaş ise bu toplumsal farklılıkları, zamanla uzlaştırılması zor kültürel kamplaşmalara dönüştürerek derinleştirmiştir. Modern ve milliyetçi temalardan büyük oranda arındırılmış, İslamî ve geleneksel değerleri merkeze alan söz konusu müfredat değişiklikleri; ülkede uzun soluklu ve çetin bir kültür savaşının yaşanacağının habercisidir. Sonuç olarak Suriye'de yaşanan müfredat değişikliği çalışmaları basitçe eğitim ile ilgili bir mesele değil, aynı zamanda geleneksel-dini değerler ile modern-seküler değerler arasında yaşanan derin bir kültür savaşının yansıması olarak okunabilir.

Abstract

While culture wars grew increasingly complex during the second half of the 20th century, they essentially represent a non-violent struggle between traditional-religious values and modern ideals. In the 19th-century European context, modernity was the more dominant and assertive force in these conflicts; however, the entry of the United States and the non-Western world into the equation fundamentally shifted the conditions of these struggles. The 1979 Revolution in Iran and the rising religious movements in Turkey have pushed modern values and ideals into a defensive position within this conflict. Post-Assad Syria stands as one of the regions where traditional and religious values have gained dominance in the culture war. The curriculum reforms planned by the new administration following the fall of Assad in 2024 provide strong indications that Syria is transforming into a major arena for culture wars. Using historical comparison and document analysis, this study examines the specific content that the new Syrian administration intends to revise. While these changes cover a broad spectrum, the research focuses on the themes of evolution, mythology, and history, which are central to current debates. The tension surrounding evolutionary themes parallels the culture wars in the US and Turkey, whereas the discussions on historical and mythological themes evoke the post-revolutionary culture wars in Iran. Syria’s diverse ethnic, religious, and ideological landscape has been characterized by a certain degree of polarization since World War I. The current civil war has further deepened these societal divisions, turning them into cultural camps that are increasingly difficult to reconcile. These curriculum changes—largely stripped of modern and nationalist themes to center Islamic and traditional values—herald a long-term and arduous culture war within the country. Ultimately, the curriculum reform efforts in Syria should be viewed not merely as an educational matter, but as a reflection of a profound culture war between traditional-religious values and modern-secular ideals

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Ayaz, O., Çelik, E. M., Çelik, A. N. (2026). ESAD SONRASI SURİYE’DE MÜFREDAT DEĞİŞTİRME ÇALIŞMALARININ KÜLTÜR SAVAŞLARI KURAMI ÇERÇEVESİNDE YORUMLANMASI. Şarkiyat, Cilt: 18 Sayı: 1, 261–283. https://doi.org/10.26791/sarkiat.1860736

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (28)

  1. Abdulrahim, Raja. “Al-Assad Is Out, but So Is a Revered Queen: Textbook Changes Unsettle Syrians”. The New York Times (06 Ocak 2025). https://www.nytimes.com/2025/01/06/world/middleeast/syria-government-school-changes.html
  2. Akgül, Mehmet. “Modernlik-Modernleşme, Postmodernlik, Sekülerleşme ve Din”. Din Sosyolojisi El Kitabı. ed. Niyazi Akyüz - İhsan Çapcıoğlu. 181-210. Ankara: Grafiker Yayınları, 2012.
  3. Akın, Haydar. Aziz Augustinus’un demonlarla işbirliği öğretisi ve öğretinin Geç Ortaçağ’da yaşanan cadı avı histerisine etkileri. Ankara: Hacettepe Üniversitesi, 2008-2009 Öğrenim Yılı Bahar Sömestri, 2009.
  4. Alexander, Jamie. The Divine Comedy: A Work of Medieval Mythology. Colorado: University of Northern Colorado, Undergraduate Honors Theses, 2024.
  5. Aliu, Murat. “Milliyetçilik, Tarih ve İktidar İlişkisi: Kuzey Makedonya’da ‘Antikleşme’ Süreci ve Tarih İnşası”. Milliyetçilik Araştırmaları Dergisi 6/1 (2024), 43-87.
  6. Alnasir, Samer. “From Syrian Revolution to Constitutional Ambiguity”, 2025. https://verfassungsblog.de/from-syrian-revolution-to-constitutional-ambiguity/
  7. Al-shami, Leila. “Democracy and secularism in Syria’s revolution United, not homogenous”. Qantara.de (10 Ocak 2025). https://qantara.de/en/article/democracy-and-secularism-syrias-revolution-united-not-homogenous
  8. Anderson, James M. Daily Life During The French Revolution. London: Greewood Press, 2007.
  9. Archibald, J. David. Aristotle’s Ladder, Darwin’s Tree: The Evolution of Visual Metaphors for Biological Order. New York: Columbia University Press, 2014.
  10. Atar, Özlem. “Popüler Kültür Ürünlerinde Mitolojik ve Dini Öğeler: İnsan Lekesi ve Housekeeping Örnekleri”. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 17/4 (2017), 31-38.
  11. Bilgin, Vejdi. Din ve Toplum. İstanbul: Beyan Yayınları, 2021.
  12. Bossard-Borner, Heidi. “Village quarrels and national controversies: Switzerland”. Culture Wars: Secular–Catholic Conflict in Nineteenth-Century Europe. ed. Christopher Clark - Wolfram Kaiser. 255-284. Cambridge: Cambridge University Press, 2009.
  13. Bousquet, Antón. The Tree of Life Within Us: Origin and Evolution of Life, Antón Bousquet Philosophy of Nature, and Mindfulness of the Human Body. USA: Koading, 2022.
  14. Burak, Durdu Mehmet. “Atatürk’ün Eğitim Anlayışı ve Kıbrıslı Mehmet Efendi’nin Eğitimine Katkıları”. Kastamonu Education Journal 16/2 (2008), 623-636.
  15. Carr, Edward Hallet. The Russian Revolution: From Lenin to Stalin. New York: The Free Press, 1979.
  16. Cengiz, Mehmet Emin. Bir Sosyolojik ve Siyasal Meşruiyet Elde Etme Çabası Olarak Yerelleşme Temayülü: Suriye’de YPG ve HTŞ Örnekleri. İstanbul: Marmara Üniversitesi, Yüksek Lisans, 2020.
  17. CFR Editors. “Syria’s Civil War: The Descent Into Horror”. Council on Foreign Relations (15 Ekim 2019). https://www.cfr.org/article/syrias-civil-war
  18. Chapman, Roger. “Huntington, Samuel P.” Culture Wars: An Encyclopedia of Issues, Viewpoints, and Voices. ed. Roger Chapman. 269. New York: Myron E. Sharpe, 2010.
  19. Chapman, Roger. “Introduction: Culture Wars: Rhetoric and Reality”. Culture Wars: An Encyclopedia of Issues, Viewpoints, and Voices. ed. Roger Chapman. xxvii-xxxii. New York: Myron E. Sharpe, 2010.
  20. Chehadat, Issam. “Moral values and the Syrian revolution”. Daily Sabah (09 Nisan 2025). https://www.dailysabah.com/opinion/op-ed/moral-values-and-the-syrian-revolution
  21. Clark, Christopher. “The New Catholicism and the European Culture Wars”. Culture Wars: Secular–Catholic Conflict in Nineteenth-Century Europe. ed. Christopher Clark - Wolfram Kaiser. 11-46. Cambridge: Cambridge University Press, 2009.
  22. Clark, Christopher - Kaiser, Wolfram. “Introduction: The European Culture Wars”. Culture Wars: Secular–Catholic Conflict in Nineteenth-Century Europe. ed. Christopher Clark - Wolfram Kaiser. 1-10. Cambridge: Cambridge University Press, 2009.
  23. Cole, Laurence. “The Counter-Reformation’s Last Stand: Austria”. Culture Wars: Secular–Catholic Conflict in Nineteenth-Century Europe. ed. Christopher Clark - Wolfram Kaiser. 285-312. Cambridge: Cambridge University Press, 2009.
  24. Cook, Steven A. “Syria’s Surge in Violence Does Not Signal a New Civil War—For Now”. Foreign Affairs (12 Mart 2025). https://www.cfr.org/expert-brief/syrias-surge-violence-does-not-signal-new-civil-war-now
  25. Cookman, Liz. “Love poems axed from schools under Syria’s new ‘extremist’ curriculum”. The Telegraph (02 Ocak 2025). https://www.telegraph.co.uk/world-news/2025/01/02/love-poems-axed-schools-syria-new-extremist-curriculum-hts/
  26. Cragun, Ryan T. vd. “The Influence of Fundamentalist Beliefs on Evolution Knowledge Retention”. Religion and Knowledge: Sociological Perspectives. ed. Mathew Guest - Elisabeth Arweck. 199-226. England: Ashgate, 2012.
  27. Cueva, Julio de la. “The Assault on the City of Levites: Spain”. Culture Wars: Secular–Catholic Conflict in Nineteenth-Century Europe. ed. Christopher Clark - Wolfram Kaiser. 181-201. Cambridge: Cambridge University Press, 2009.
  28. Çalık, Etem. “Hrîstîyan Medeniyetinin Dinî Kaynakları”. Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi 12/2 (2010), 57-92.