KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Verimlilik Dergisi / 2026 / Cilt: 60 Sayı: 3

Dijital Olgunluk Ölçeği: Otomotiv ve Makine Sektöründe Bir Uygulama

Digital Maturity Scale: An Application in the Automotive and Machinery Sector

M. Kemal Ünsaçar0000-0003-0010-6270
Ali Şükrü Çetinkaya(SELÇUK ÜNİVERSİTESİ, İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ, ULUSLARARASI TİCARET VE FİNANSMAN BÖLÜMÜ, ULUSLARARASI TİCARET ANABİLİM DALI)0000-0001-8815-7165
Sayfa
985–1004
Yayın Tarihi
2026-07-16
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bulgular: Dijital olgunluğun beş temel boyutu belirlenmiştir: Dijitallik (altyapı), Uyum (örgütsel esneklik/değişim direnci yönetimi), Erişim (veri ağları/pazar entegrasyonu), İş Modeli (stratejik değer yaratımı) ve Entelektüel Sermaye (insan kaynağı yetkinlik ve bilgisi).

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Amaç: Bu çalışma otomotiv ve makine imalatı KOBİ’lere özgü, geçerli ve güvenilir bir "Dijital Olgunluk Ölçeği" geliştirerek dijital dönüşüm kapasitelerini ölçmeyi ve teknolojik adaptasyonu stratejik olarak değerlendiren ampirik bir çerçeve sunmayı amaçlamaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Ölçek geliştirme sürecinde literatür sentezi, uzman görüşü ve dilsel eşdeğerlik aşamaları izlenmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Bulgular: Dijital olgunluğun beş temel boyutu belirlenmiştir: Dijitallik (altyapı), Uyum (örgütsel esneklik/değişim direnci yönetimi), Erişim (veri ağları/pazar entegrasyonu), İş Modeli (stratejik değer yaratımı) ve Entelektüel Sermaye (insan kaynağı yetkinlik ve bilgisi).
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Dijital Olgunluk · Endüstri 4.0 · KOBİ

Özet

Amaç: Bu çalışma otomotiv ve makine imalatı KOBİ’lere özgü, geçerli ve güvenilir bir "Dijital Olgunluk Ölçeği" geliştirerek dijital dönüşüm kapasitelerini ölçmeyi ve teknolojik adaptasyonu stratejik olarak değerlendiren ampirik bir çerçeve sunmayı amaçlamaktadır. Yöntem: Konya’daki otomotiv ve makine işletmelerinden yapılandırılmış anketlerle veri toplanmıştır. Ölçek geliştirme sürecinde literatür sentezi, uzman görüşü ve dilsel eşdeğerlik aşamaları izlenmiştir. Yapı geçerliliği ve boyut saptaması için Açıklayıcı Faktör Analizi, ardından AMOS ile Doğrulayıcı Faktör Analizi uygulanarak uyum indeksleri kabul edilebilir sınırlarda doğrulanmıştır. Bulgular: Dijital olgunluğun beş temel boyutu belirlenmiştir: Dijitallik (altyapı), Uyum (örgütsel esneklik/değişim direnci yönetimi), Erişim (veri ağları/pazar entegrasyonu), İş Modeli (stratejik değer yaratımı) ve Entelektüel Sermaye (insan kaynağı yetkinlik ve bilgisi). Bulgular, dijital dönüşümün teknolojik yatırımın yanı sıra yönetimsel ve beşerî kapasite inşası olduğunu göstermektedir. Özgünlük: Küresel modelleri (PwC, IMPULS) yerel sanayi dinamikleri ve KOBİ kısıtlarına uyarlayarak özgün katkı sağlanmıştır. Ölçek, KOBİ’ler için öz değerlendirme ve stratejik yol haritası işlevi görmektedir. Özellikle Entelektüel Sermaye’nin ampirik olarak dijital olgunluğun bileşeni sayılması, teknoloji odaklı literatürü yönetimsel-insanî bir perspektife taşıması açısından değerlidir.

Abstract

Purpose: This study aims to develop a valid and reliable "Digital Maturity Scale" specifically tailored for SMEs in the automotive and machinery manufacturing sectors with the objective of measuring their digital transformation capacities and offering an empirical framework for the strategic assessment. Methodology: Data were gathered via structured questionnaires from businesses operating in the automotive and machinery sectors in Konya. The scale development process encompassed literature synthesis, expert evaluations, and linguistic equivalence procedures. To assess construct validity and identify factor structures, Exploratory Factor Analysis (EFA) was performed, followed by Confirmatory Factor Analysis (CFA) using AMOS. The results confirmed that all fit indices remained within acceptable thresholds. Findings: Analytical results reveal that digital maturity manifests through five distinct dimensions: Digitality: The current state of hardware and software infrastructure; Alignment: Organizational agility and the management of resistance to technological change; Access: Integration into digital market ecosystems and data networks; Business Model: The strategic impact of digitalization on value creation processes; and Intellectual Capital: The competencies and knowledge base of the human resources steering the transformation. The findings confirm that digital transformation is not merely a technological investment but a holistic construction of managerial and human capacity. Originality: This study contributes to the literature by "indigenizing" global digital maturity models (such as PwC and IMPULS) to fit the unique structural dynamics and constraints of SMEs in a developing economy context. The developed scale serves as both an objective self-assessment tool and a strategic roadmap for practitioners. Notably, the empirical identification of "Intellectual Capital" as an indispensable component of digital maturity shifts the prevailing technology-centric discourse in management literature toward a more integrated, human-oriented perspective.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Ünsaçar, M. K., Çetinkaya, A. Ş. (2026). Dijital Olgunluk Ölçeği: Otomotiv ve Makine Sektöründe Bir Uygulama. Verimlilik Dergisi, Cilt: 60 Sayı: 3, 985–1004. https://doi.org/10.51551/verimlilik.1936583

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (63)

  1. Agostini, L. ve Nosella, A. (2017). "Enhancing Radical Innovation Performance through Intellectual Capital Components", Journal of Intellectual Capital, 18(4), 789-806. https://doi.org/10.1108/JIC-10-2016-0103
  2. Akdil, K.Y., Ustundag, A. ve Cevikcan, E. (2017). "Maturity and Readiness Model for Industry 4.0 Strategy", Industry 4.0: Managing the Digital Transformation, Springer, 61-94.
  3. Albayrak, A.S. (2005). "Çoklu Doğrusal Bağlantı Halinde En Küçük Kareler Tekniğinin Alternatif Yanlı Tahmin Teknikleri Ve Bir Uygulama", Zonguldak Kara Elmas Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 1(1), 105-126. https://izlik.org/JA82UW42DM
  4. Arlbjørn, J.S., Damgaard, T. ve Haug, A. (2009). "Key Success Factors for ICT-System Implementation in SMEs", The Network Experience: New Value from Smart Business Networks, Springer, Berlin, 249-266. https://doi.org/10.1007/978-3-540-85582-8_16
  5. Aytaç, M. ve Öngen, B. (2012). "Doğrulayıcı Faktör Analizi İle Yeni Çevresel Paradigma Ölçeğinin Yapı Geçerliliğinin İncelenmesi", İstatistikçiler Dergisi, 5(1), 14-22. https://izlik.org/JA38PX69YE
  6. Bal, H.Ç. ve Erkan, Ç. (2019). "Industry 4.0 and Competitiveness", Procedia Computer Science, 158, 625-631. https://doi.org/10.1016/j.procs.2019.09.096
  7. Büyüköztürk, Ş. (2002). "Faktör Analizi: Temel Kavramlar Ve Ölçek Geliştirmede Kullanımı", Kuram Ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 32(32), 470-483. https://izlik.org/JA38RD36ZC
  8. Büyükuysal, M.Ç. ve Öz, İ.İ. (2016). "Çoklu Doğrusal Bağıntı Varlığında En Küçük Karelere Alternatif Yaklaşım: Ridge Regresyon", Düzce Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 6(2), 110-114. https://izlik.org/JA97XD88RS
  9. Costello, A.B. ve Osborne, J. (2005). "Best Practices in Exploratory Factor Analysis: Four Recommendations for Getting the Most from Your Analysis", Practical Assessment, Research, and Evaluation, 10(7), 1-9. https://doi.org/10.7275/jyj1-4868
  10. Çapık, C. (2014). "Geçerlik Ve Güvenirlik Çalışmalarında Doğrulayıcı Faktör Analizinin Kullanımı", Anadolu Hemşirelik Ve Sağlık Bilimleri Dergisi, 17(3), 196-205. https://izlik.org/JA69KU36WM
  11. Çetinkaya, A.Ş. ve Güleç, G. (2022). "İşletmelerde Örgüt İklimi: Bir Ölçek Geliştirme Çalışması", Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 44(2), 357-381. https://izlik.org/JA62WU47UM
  12. Demir, E., Saatçioğlu, Ö. ve İmrol, F. (2016). "Uluslararası Dergilerde Yayımlanan Eğitim Araştırmalarının Normallik Varsayımları Açısından İncelenmesi", Current Research in Education, 2(3), 130-148.
  13. Dethine, B., Monticolo, D., Galvez, D. ve Enjolras, M. (2025). "Towards a Tridimensionality Model to Measure the Digital Maturity of Industrial Small and Medium Enterprises", International Journal of Business Information Systems, 49(4), 571-600. https://doi.org/10.1504/IJBIS.2025.147812
  14. Edvinsson, L. ve Malone, M.S. (1997). "Intellectual Capital: Realizing Your Company's True Value by Finding Its Hidden Brainpower", HarperCollins, New York, 240.
  15. Ercan, İ. ve Kan, İ. (2004). "Ölçeklerde Güvenirlik Ve Geçerlik", Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi, 30(3), 211-216. https://izlik.org/JA39DD93JJ
  16. Erdoğan, İ. (2007). Pozitivist Metodoloji Bilimsel Araştırma Tasarımı İstatiksel Yöntemler Analiz Ve Yorum (2. Baskı), Erk Yayınları, Ankara, 428.
  17. Field, A. (2009). Discovering Statistics Using SPSS (3. Baskı), SAGE Publications Ltd, 821.
  18. Geissbauer, R., Vedso, J. ve Schrauf, S. (2016). "Global Industry 4.0 Survey", https://www.pwc.com/gx/en/industries/industries-4.0/landing-page/industry-4.0-building-your-digital-enterprise-april-2016.pdf (Erişim Tarihi: 21.03.2025).
  19. Ghobakhloo, M. (2020). "Industry 4.0, Digitization, and Opportunities for Sustainability", Journal of Cleaner Production, 252, 119869. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2019.119869
  20. Ghobakhloo, M. ve Iranmanesh, M. (2021). "Digital Transformation Success under Industry 4.0: A Strategic Guideline for Manufacturing SMEs", Journal of Manufacturing Technology Management, 32(8), 1533-1556. https://doi.org/10.1108/JMTM-11-2020-0455
  21. Gökalp, E., Şener, U. ve Eren, P.E. (2017). "Development of an Assessment Model for Industry 4.0: Industry 4.0-MM", Software Process Improvement and Capability Determination (A. Mas, A. Mesquida, R. V. O'Connor, T. Rout ve A. Dorling), Springer International Publishing, Cham, 128-142. https://doi.org/10.1007/978-3-319-67383-7_10
  22. Güller, A. ve Tosunoğlu, N.G. (2025). "Dijital Olgunluk Seviyesi (DOS): Ölçek Geliştirme Ve Geçerlik Çalışması", Çankırı Karatekin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 16(2), 583-608. https://doi.org/10.54558/jiss.1750871
  23. Gürbüz, S. ve Şahin, F. (2015). Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri, Felsefe, Yöntem, Analiz (2. Baskı), Seçkin Yayıncılık, 439.
  24. Hair, J.F., Black, W.C., Babin, B.J. ve Anderson, R.E. (2018). Multivariate Data Analysis (8. Baskı), 813.
  25. Halıcı, H. (2016). "Makinelere Akıl Katma Dönemine Giriyoruz", Makina İmalatçıları Birliği Kurumsal Dergisi, (1), 42-43.
  26. Henson, R.K. ve Roberts, J.K. (2006). "Use of Exploratory Factor Analysis in Published Research Common Errors and Some Comment on Improved Practice", Educational and Psychological Measurement, 66(3), 393-416. https://doi.org/10.1177/0013164405282485
  27. Ingaldi, M. ve Ulewicz, R. (2019). "Problems with the Implementation of Industry 4.0 in Enterprises from the SME Sector", Sustainability, 12(1), 217. https://doi.org/10.3390/su12010217
  28. Kagermann, H., Helbig, J., Hellinger, A. ve Wahlster, W. (2013). "Securing the Future of German Manufacturing Industry", National Academy of Science and Engineering.
  29. Karademir, D. (2021). "A Model Based Approach to Developing the Industry 4.0 Awareness Scale", Fresenius Environmental Bulletin, 30(6), 6297-6312.
  30. Karakoç, F.Y. ve Dönmez, L. (2014). "Ölçek Geli̇ştirme Çalışmalarında Temel İlkeler", Tıp Eğitimi Dünyası, (40), 39-49. https://doi.org/10.25282/ted.228738
  31. Kaya, M.F. (2013). "Sürdürülebilir Kalkınmaya Yönelik Tutum Ölçeği Geliştirme Çalışması", Marmara Coğrafya Dergisi, 28(Temmuz), 175-193. https://izlik.org/JA79JW47JB
  32. Konya Sanayi ve Teknoloji İl Müdürlüğü. (2019). "Konya İl Sanayi Durum Raporu", Sanayi Ve Teknoloji Bakanlığı.
  33. Kruger, S. ve Steyn, A.A. (2025). "Navigating the Fourth Industrial Revolution: A Systematic Review of Technology Adoption Model Trends", Journal of Science and Technology Policy Management, 16(10), 24-56. https://doi.org/10.1108/JSTPM-11-2022-0188
  34. Lichtblau, K., Stich, V., Bertenrath, R., Blum, M., Bleider, M., Millack, A., Schmitt, K., Schmitz, E. ve Schröter, M. (2015). "Industrie 4.0 Readiness", VDMA's IMPULS-Stiftung, Aachen, Köln.
  35. Marr, B. (2016). "What Everyone Must Know about Industry 4.0", Forbes Magazine, https://www.forbes.com/sites/bernardmarr/2016/06/20/what-everyone-must-know-about-industry-4-0/#4df0a410795f (Erişim Tarihi: 02.06.2017).
  36. Masood, T. ve Sonntag, P. (2020). "Industry 4.0: Adoption Challenges and Benefits for SMEs", Computers in Industry, 121, 103261. https://doi.org/10.1016/j.compind.2020.103261
  37. Mohelska, H. ve Sokolova, M. (2018). "Management Approaches for Industry 4.0–The Organizational Culture Perspective", Technological and Economic Development of Economy, 24(6), 2225-2240. https://doi.org/10.3846/tede.2018.6397
  38. Odważny, F., Szymańska, O. ve Cyplik, P. (2018). "Smart Factory: The Requirements for Implementation of the Industry 4.0 Solutions in FMCG Environment Case Study", Scientific Journal of Logistics, 14(2), 257-267.
  39. Ondrík, P. ve Jankal, R. (2025). "Digital Transformation: A Comparative Analysis of SME Digital Maturity Models", Journal of Entrepreneurship & Sustainability Issues, 13(1), 155-174. https://doi.org/10.9770/w7354634293
  40. Ozyasar, K. ve Bakan, İ. (2024). "Dijital Olgunluk Kavramı Üzerine Yapılan Araştırmaların VOSviewer Programı İle Bibliyometrik Analizi", Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 21(3), 1329-1345. https://doi.org/10.33437/ksusbd.1479369
  41. Polit, D.F. ve Beck, C.T. (2006). "The Content Validity Index: Are You Sure You Know What's Being Reported? Critique and Recommendations", Research in Nursing & Health, 29(5), 489-497. https://doi.org/10.1002/nur.20147
  42. Porter, M.E. (1990). "The Competitive Advantage of Nation", Harvard Business Review, (Mart-Nisan), 73-91.
  43. PwC. (2016). "PWC Industry 4.0: Building the Digital Enterprise", https://www.pwc.com/gx/en/industries/industries-4.0/landing-page/industry-4.0-building-your-digital-enterprise-april-2016.pdf (Erişim Tarihi: 11.06.2025).
  44. PwC. (2019). "Industry 4.0 - Enabling Digital Operations", https://i40-self-assessment.pwc.de/i40/landing/ (Erişim Tarihi: 15.07.2019).
  45. Rashid, M. (2020). "Management by Social Media: Impact of Online Comments on Business Management", Yayımlanmamış Doktora Tezi, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya.
  46. Rockwell Automation. (2014). "The Connected Enterprise Maturity Model: How Ready Is Your Company to Connect People, Processes, and Technologies for Bigger Profits?", https://literature.rockwellautomation.com/idc/groups/literature/documents/wp/cie-wp002_-en-p.pdf (Erişim Tarihi: 06.08.2022).
  47. Schuh, G., Anderl, R., Dumitrescu, R., Krüger, A. ve Hompel, M. (2020). Industrie 4.0 Maturity Index. Managing the Digital Transformation of Companies, (Editör: W. Wahlster), National Academy of Science and Engineering, Munich. https://en.acatech.de/publication/industrie-4-0-maturity-index-update-2020/
  48. Schumacher, A., Erol, S. ve Sihn, W. (2016). "A Maturity Model for Assessing Industry 4.0 Readiness and Maturity of Manufacturing Enterprises", Procedia CIRP, 52, 161-166. https://doi.org/10.1016/j.procir.2016.07.040
  49. Schwab, K. (2017). Dördüncü Sanayi Devrimi, World Economic Forum, Optimist Yayım Dağıtım, İstanbul, 195.
  50. Semeraro, C., Alyousuf, N., Kedir, N.I. ve Lail, E.a.A. (2023). "A Maturity Model for Evaluating the Impact of Industry 4.0 Technologies and Principles in SMEs", Manufacturing Letters, 37, 61-65. https://doi.org/10.1016/j.mfglet.2023.07.018
  51. Slavec, A. ve Drnovšek, M. (2012). "A Perspective on Scale Development in Entrepreneurship Research", Economic and Business Review, 14(1), 39-62. https://doi.org/10.15458/2335-4216.1203
  52. Sony, M. ve Naik, S. (2019). "Key Ingredients for Evaluating Industry 4.0 Readiness for Organizations: A Literature Review", Benchmarking: An International Journal, 27(7), 2213-2232. https://doi.org/10.1108/BIJ-09-2018-0284
  53. Stentoft, J., Jensen, K.W., Philipsen, K. ve Haug, A. (2019). "Drivers and Barriers for Industry 4.0 Readiness and Practice: A SME Perspective with Empirical Evidence", Production Planning & Control, 32(10), 811-828. https://doi.org/10.1080/09537287.2020.1768318
  54. Tabachnick, B.G. ve Fidell, L.S. (2007). Using Multivariate Statistics, (6. Baskı), Pearson Education Inc., Boston, 983.
  55. Tortora, D., Genovino, C., De Andreis, F., Loia, F. ve Cuomo, M.T. (2024). "Boosting Intellectual Capital and Digital Maturity of SMEs: An Investigation of Enterprises in an Italian Southern Tourist District", Journal of Intellectual Capital, 25(7), 176-198. https://doi.org/10.1108/JIC-05-2024-0156
  56. Tubis, A.A. (2023). "Digital Maturity Assessment Model for the Organizational and Process Dimensions", Sustainability, 15(20), 15122. https://doi.org/10.3390/su152015122
  57. Üstün, N., Çelik, A., Karagöz, H.D.H., Kabakcı, B. ve Özçelik, G.E. (2019). "Konya Ekonomi Raporu", Konya Ticaret Odası.
  58. Vrontis, D., Christofi, M., Pereira, V., Tarba, S., Makrides, A. ve Trichina, E. (2023). "Artificial Intelligence, Robotics, Advanced Technologies and Human Resource Management: A Systematic Review", Artificial Intelligence and International HRM, 172-201. https://doi.org/10.1080/09585192.2020.1871398
  59. Yazıcıoğlu, Y. ve Erdoğan, S. (2014). SPSS Uygulamalı Bilimsel Araştırma Yöntemleri, Detay Yayıncılık, Ankara, 448.
  60. Yemez, İ. (2016). "Doğrulayıcı Faktör Analizi İle Sosyal Medya Reklamlarına Yönelik Tutum Ölçeğinin Yapı Geçerliliğinin İncelenmesi: Cumhuriyet İİBF'e Bir Uygulama", Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi Ve İdari Bilimler Dergisi, 17(2), 97-118. https://izlik.org/JA75JX62UY
  61. Yıldırım, Ş.S. ve Durukan, L. (2023). "İmalatçı KOBİ’lerin Dijital Dönüşümü: KOSGEB Desteği Özelinde Nicel Bir Araştırma", Çankırı Karatekin Üniversitesi İktisadi Ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 13(3), 905-930. https://doi.org/10.18074/ckuiibfd.1280479
  62. Yong, A.G. ve Pearce, S. (2013). "A Beginner’s Guide to Factor Analysis: Focusing on Exploratory Factor Analysis", Tutorials in Quantitative Methods for Psychology, 9(2), 79-94. https://doi.org/10.20982/tqmp.09.2.p079
  63. Yüksekbilgili, Z. ve Çevik, G.Z. (2018). "Endüstri 4.0 Bağlamında Türkiye'nin Yerine İlişkin Güncel Ve Gelecek Eksenli Bir Analiz", Research of Financial Economic and Social Studies, 3(2), 422-436. https://doi.org/10.29106/fesa.412009