KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi / 2026 / Cilt: 39 Sayı: 2

Online Derslerde Motivasyon ve Başarı Arasındaki İlişkide Uzaktan Eğitime Yatkınlık ve Online Katılımın Rolü

The Role of Familiarity with Distance Education and Online Attendance in the Relationship Between Motivation and Success in Online Courses

Vildan Özdemir(NECMETTIN ERBAKAN UNIVERSITY)0000-0002-9051-8860
Sayfa
427–443
Yayın Tarihi
2026-08-05
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Araştırma bulguları; öğrencilerin uzaktan eğitime yatkınlık ve katılım düzeylerinin birlikte akademik motivasyonları ile ders başarıları arasındaki ilişkide aracılık rolüne sahip olduğunu göstermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Uzaktan eğitimin zamanla artması öğrencilerin uzaktan ya da harmanlanmış öğrenme ortamlarındaki öğrenme yeterliliklerini etkileyen değişkenleri inceleme ihtiyacını arttırmaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu sebeple çalışmada uzaktan eğitim alan öğrencilerin ders başarılarında etkili olduğu düşünülen akademik motivasyon ve uzaktan eğitime yatkınlık kavramları ele alınmış ve başarı ile akademik motivasyon arasındaki ilişkide derslere eş zamanlı katılım ve uzaktan eğitime yatkınlık değişkenlerinin aracılık rolleri araştırılmak istenmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Araştırma bulguları; öğrencilerin uzaktan eğitime yatkınlık ve katılım düzeylerinin birlikte akademik motivasyonları ile ders başarıları arasındaki ilişkide aracılık rolüne sahip olduğunu göstermektedir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:2012 Verileri
⚙️Değişkenler:Akademik motivasyon · Çevrim-içi ders katılımı · Çevrim-içi ders başarısı

Özet

Uzaktan eğitimin zamanla artması öğrencilerin uzaktan ya da harmanlanmış öğrenme ortamlarındaki öğrenme yeterliliklerini etkileyen değişkenleri inceleme ihtiyacını arttırmaktadır. Bu sebeple çalışmada uzaktan eğitim alan öğrencilerin ders başarılarında etkili olduğu düşünülen akademik motivasyon ve uzaktan eğitime yatkınlık kavramları ele alınmış ve başarı ile akademik motivasyon arasındaki ilişkide derslere eş zamanlı katılım ve uzaktan eğitime yatkınlık değişkenlerinin aracılık rolleri araştırılmak istenmiştir. Aracılık analizi ile değişkenler arasındaki doğrudan ve dolaylı ilişkilerin incelendiği araştırma nicel desen çatısında yer alan ilişkisel bir araştırmadır. Çalışma grubunu Türkiye’de bir yükseköğretim kurumundaki Eğitim Fakültesinde yer alan 218 öğretmen adayı oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak Akademik Motivasyon Ölçeği ve Uzaktan Eğitime Yönelik Görüşler Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizinde öncelikle çok değişkenli istatistiklerin varsayımlarının test edilmesi için betimsel istatistikler ve korelasyon değerleri incelenmiştir. Ardından aracı değişkenlerin etkisinin test edilmesi için Hayes (2012) tarafından geliştirilen makro ile çoklu aracılık analizi yapılmıştır. Araştırma bulguları; öğrencilerin uzaktan eğitime yatkınlık ve katılım düzeylerinin birlikte akademik motivasyonları ile ders başarıları arasındaki ilişkide aracılık rolüne sahip olduğunu göstermektedir. Ayrıca, uzaktan eğitime yatkınlık değişkeni kontrol edildiğinde de katılım değişkeni bu ilişkiye aracılık etmektedir. Aynı şey uzaktan eğitime yatkınlık değişkeni için söylenemez. Tartışma kısmında öğretmenlerin derse katılımı artırmak için sınıflarında neler yapabileceklerine dair bazı pedagojik çıkarımlar sağlamıştır.

Abstract

As distance education has expanded over time, the need to examine the variables affecting students' learning outcomes in distance or hybrid learning environments has also increased. Accordingly, this study focused on academic motivation and familiarity with distance education, which are thought to influence the academic achievement of distance education students. The study also investigated the mediating roles of online attendance and familiarity with distance education in the relationship between academic motivation and achievement. This cross-sectional, explanatory correlational study examined 218 pre-service teachers in the Faculty of Education at a university. The study group consisted of 218 pre-service teachers at the Faculty of Education. The Academic Motivation Scale and the Attitude Scale toward Distance Education were used to collect data. Descriptive statistics and correlation analyses were conducted to assess the assumptions of multivariate statistics. Subsequently, a multiple mediation analysis was performed using the macro developed by Hayes (2012) to examine the effects of the mediating variables. The findings indicate that students’ online attendance in and familiarity with distance education jointly mediate the relationship between academic motivation and achievement. Furthermore, when controlling for familiarity with distance learning, the online attendance variable continues to mediate this relationship, whereas familiarity with distance education does not show a significant mediating effect. Based on the research results, suggestions were made to enhance student motivation and promote consistent online attendance in distance education courses.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Özdemir, V. (2026). Online Derslerde Motivasyon ve Başarı Arasındaki İlişkide Uzaktan Eğitime Yatkınlık ve Online Katılımın Rolü. Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, Cilt: 39 Sayı: 2, 427–443. https://doi.org/10.19171/uefad.1790252

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (75)

  1. Ames, R., & Ames, C. (1989). Adolescent motivation and achievement. In the adolescent as decision-maker (pp. 181-204). Academic Press.
  2. Amrai, K., Motlagh, S. E., Zalani, H. A., & Parhon, H. (2011). The relationship between academic motivation and academic achievement students. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 15, 399-402. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2011.03.111
  3. Aruğaslan, E. (2025). Examining the Relationships between Academic Intrinsic Motivation, Online Learning Self-Efficacy, and Online Student Engagement: A Study on Distance Education Students. Journal of Computer and Education Research, 13(25), 80-105. https://doi.org/10.18009/jcer.1549186
  4. Baumeister, R.F. & Vohs, K.D. (2007). Self-regulation, ego depletion, and motivation. Social and Personality Psychology Compass, 1(1), 115-128. https://doi.org/10.1111/j.1751-9004.2007.00001.x
  5. Büyüköztürk, Ş. (2011). Veri analizi el kitabı. Pegem A Yayıncılık.
  6. Chou, P. T. M., & Kuo, Y. (2012). Examining factors relating to classroom attendance and performance. Journal of Studies in Education, 2(2), 193-204. http://dx.doi.org/10.5296/jse.v2i2.1564
  7. Clark, M. H., Middleton, S. C., Nguyen, D., & Zwick, L. K. (2014). Mediating relationships between academic motivation, academic integration and academic performance. Learning and Individual Differences, 33, 30-38. https://doi.org/10.1016/j.lindif.2014.04.007
  8. Connell, J. P., Spencer, M. B., & Aber, J. L. (1994). Educational risk and resilience in African‐American youth: Context, self, action, and outcomes in school. Child Development, 65(2), 493-506. https://doi.org/10.1111/j.1467-8624.1994.tb00765.x
  9. Culduz, M., Mizrak, F., Caylan, Ş., Said, J., & Erum, N. (2023). Evaluating Alternative Governance Strategies For Language Schools via Swot and Ahp Method. European Proceedings of Social and Behavioural Sciences. https://doi.org/10.15405/epsbs.2023.11.11
  10. Cüceloğlu, D. (2005). İnsan ve davranışı, psikolojinin temel kavramları (15. Basım), Remzi Kitabevi.
  11. Dabbagh, N. & Bannan-Ritland, B. (2005). Online learning: concepts, strategies, and application. Prentice-Hall.
  12. Deci, E. L., & Ryan, R. M. (1985). Intrinsic motivation and selfdetermination in human behavior. Plenum.
  13. Doğan, U. (2015). Student engagement, academic self-efficacy, and academic motivation as predictors of academic performance. The Anthropologist, 20(3), 553-561.
  14. Doğan, A. & Paydar, S. (2019). Öğretmen adaylarının açık ve uzaktan öğrenme ortamlarına yönelik görüşleri. Education and Technology, 1(2), 154-162.
  15. Duman, S. N. (2020). Salgın döneminde gerçekleştirilen uzaktan eğitim sürecinin değerlendirilmesi. Milli Eğitim Dergisi, 49(1), 95-112. https://doi.org/10.37669/milliegitim.768887
  16. Feather, N. T. (1988). Values, valences, and course enrollment: Testing the role of personal values within an expectancy-value framework. Journal of Educational Psychology, 80, 381-391.
  17. Fortier, M. S., Vallerand, R. J., & Guay, F. (1995). Academic motivation and school performance: Toward a structural model. Contemporary Educational Psychology, 20(3), 257-274. https://doi.org/10.1006/ceps.1995.1017
  18. Fredricks, J. A., Blumenfeld, P. C., & Paris, A. H. (2004). School engagement: Potential of the concept, state of the evidence. Review of Educational Research, 74(1), 59-109. https://doi.org/10.3102/00346543074001059
  19. Güzel, H. (2021). Covid-19 pandemi sürecinde öğrencilerin fen öğrenimine yönelik kaygıları, uzaktan eğitime katılımları ve uzaktan eğitime yönelik görüşleri. Journal of Social and Humanities Sciences Research, 8(78), 3259-3271. https://doi.org/10.26450/jshsr.2877
  20. Harasim, L. M. (1990). Online education: An environment for collaboration and intellectual amplification. In L. M. Harasim, (Ed.), Online education: Perspective on a new environment (pp. 39–64). Praeger.
  21. Hayes, A. F. (2013). An introduction to mediation, moderation, and conditional process analysis: A regression-based approach. Guilford Press.
  22. Horton, W. (2000). Designing web-based training. John Wiley & Sons, Inc.
  23. Hu, P. J. H., & Hui, W. (2012). Examining the role of learning engagement in technology-mediated learning and its effects on learning effectiveness and satisfaction. Decision Support Systems, 53(4), 782–792. https://doi.org/10.1016/j.dss.2012.05.014
  24. Hu, S., & Kuh, G. D. (2002). Being (dis) engaged in educationally purposeful activities: The influences of student and institutional characteristics. Research in Higher Education, 43(5), 555-575.
  25. Hurlbut, A. R. (2018). Online vs. traditional learning in teacher education: a comparison of student progress. American Journal of Distance Education, 32(4), 248-266. https://doi.org/10.1080/08923647.2018.1509265
  26. Isik, U., Tahir, O. E., Meeter, M., Heymans, M. W., Jansma, E. P., Croiset, G., & Kusurkar, R. A. (2018). Factors influencing academic motivation of ethnic minority students: A review. Sage Open, 8(2), 2158244018785412. https://doi.org/10.1177/2158244018785412
  27. Irvin, M. J. (2012). Role of student engagement in the resilience of African American adolescents from low‐income rural communities. Psychology in the Schools, 49(2), 176-193. https://doi.org/10.1002/pits.20626
  28. İbiş, Y., & Belpınar, A. (2022). Uzaktan eğitimde üniversite öğrencilerinin öz düzenlemeli öğrenmeye ilişkin algıları: fenomenolojik bir araştırma. Journal of Infant, Child and Adolescent Health, 2(1), 47-61.
  29. Karasar, N. (2010). Bilimsel araştırma yöntemi (14. Baskı). Nobel Yayın Dağıtım.
  30. Karataş, H., & Erden, M. (2012). Akademik motivasyon ölçeğinin dilsel eşdeğerlik, geçerlik ve güvenirlik çalışması. Education Sciences, 7(4), 983-1003.
  31. Karatay, H., Kaya, S., & Başer, D. (2021). Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde uzaktan eğitime yönelik öğrenci görüşleri. Rumeli Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, (24), 223-232. https://doi.org/10.29000/rumelide.995286
  32. Kayır, G. & Uçar, Ş., (2022). Lise öğrencilerinin Covid19 pandemi dönemi akademik motivasyonsuzluklarının incelenmesi. ODÜ Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 12(1), 209-226. https://doi.org/10.48146/odusobiad.1081139
  33. Keller, J. M. (1983). Motivational design of instruction. In C. M. Reigeluth (Ed.), Instructional design theories and models: An overview of their current status. Lawrence Erlbaum Associates.
  34. Kotrikadze, E. V., & Zharkova, L. I. (2021). Advantages and disadvantages of distance learning in universities. Propósitosy Representaciones, 9(2), 65.
  35. Krzyżak, J., & Walas-Trębacz, J. (2021). Subjective factors determining the development of online self-study skills during the global COVID-19 pandemic-from the perspective of students' experiences. Communications of International Proceedings, 6, 3845321. https://ibimapublishing.com/p-articles/COVID38EDU/2021/3845321/
  36. Kuh, G. D., Cruce, T. M., Shoup, R., Kinzie, J., & Gonyea, R. M. (2008). Unmasking the effects of student engagement on first-year college grades and persistence. The Journal of Higher Education, 79(5), 540-563. https://doi.org/10.1080/00221546.2008.11772116
  37. Kuloğlu, M. E. (2020). Uzaktan eğitim öğrencilerinin akademik başarıları, başarı motivasyonları ve can sıkıntıları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Akademik Platform Eğitim ve Değişim Dergisi, 3(1), 48-60.
  38. Kusurkar, R. A., Ten Cate, T. J., Vos, C. M. P., Westers, P., & Croiset, G. (2013). How motivation affects academic performance: a structural equation modelling analysis. Advances in Health Sciences Education, 18(1), 57-69.
  39. Lei, H., Chen, C., & Luo, L. (2024). The examination of the relationship between learning motivation and learning effectiveness: A mediation model of learning engagement. Humanities and Social Sciences Communications, 11(1), 1-11.
  40. Levin, S. M. (2024). Review on the influence of student engagement and interaction in online learning communities on academic achievement. Векторы благополучия: экономика и социум, 2(53), 72-85. https://doi.org/10.18799/26584956/2024/2/1823
  41. Lin, T., & Chen, J. (2006). Cumulative class attendance and exam performance. Applied Economics Letters, 13, 937-942.
  42. Martin, A. J. (2013). Motivation to learn. In A. Holliman (Ed.), The Routledge international companion to educational psychology. Routledge.
  43. Mega, C. Ronconi, L. De Beni, R. (2013). What makes a good student? How emotions, self-regulated learning, and motivation contribute to academic achievement. American Psychological Association. https://doi.org/10.1037/a0033546
  44. Özdemir, A., & Sarıcan, E. (2020). Sınıf öğretmeni adaylarının uzaktan eğitim derslerindeki akademik başarıları üzerine karma bir araştırma. International Journal of Field Education, 6(1), 57-78.
  45. Özdemir, D., & Uğur, M. E. (2021). Model proposal on the determination of student attendance in distance education with face recognition technology. Turkish Online Journal of Distance Education, 22(1), 19-32.
  46. Pelikan, E. R., Lüftenegger, M., Holzer, J., Korlat, S., Spiel, C., & Schober, B. (2021). Learning during COVID-19: The role of self-regulated learning, motivation, and procrastination for perceived competence. Zeitschrift für Erziehungswissenschaft, 24(2), 393-418. https://doi.org/10.1007/s11618-021-01002-x
  47. Pintrich, P. R., & Schunk, D. H. (2002). Motivation in education: Theory, research, and applications (2nd ed.). Prentice Hall.
  48. Rovai, A. P. (2003). In search of higher persistence rates in distance education online programs. The Internet and Higher Education, 6(1), 1–16. https://doi.org/10.1016/S1096-7516(02)00158-6
  49. Ryan, R. M., & Deci, E. L. (2000a). Intrinsic and extrinsic motivations: Classic definitions and new directions. Contemporary Educational Psychology, 25, 54–67.
  50. Ryan, R. M., & Deci, E. L. (2000b). Self-determination theory and the facilitation of intrinsic motivation, social development, and well-being. American Psychologist, 55, 68–78.
  51. Schunk, D. H. (1991). Self-efficacy and academic motivation. Educational Psychologist, 26, 207-231. https://doi.org/10.1080/00461520.1991.9653133
  52. Shell, D. F., & Soh, L. K. (2013). Profiles of motivated self-regulation in college computer science courses: Differences in major versus required non-major courses. Journal of Science Education and Technology, 22(6), 899-913.
  53. Simomora, I., Faltynkova, L., & Kostolanyova, K. (2021). Students’ reflection on online distance learning: advantages, disadvantages, recommendations. In Blended Learning: Re-thinking and Re-defining the Learning Process. 14th International Conference, ICBL 2021, Nagoya, Japan, August 10–13, 2021, Proceedings 14 (pp. 275-286). Springer International Publishing.
  54. Silva, W. F., Castillo, F. C., & Borré, D. F. (2018). Academic performance and its association with class attendance, intrinsic motivation and gender in engineering students. Revista científica Multidisciplinaria, 3(1), 10-16.
  55. Sivrikaya, A. H. (2019). The relationship between academic motivation and academic achievement of the students. Asian Journal of Education and Training, 5(2), 309-315.
  56. Skinner, E. A., & Belmont, M. J. (1993). Motivation in the classroom: Reciprocal effects of teacher behavior and student engagement across the school year. Journal of Educational Psychology, 85(4), 571.
  57. Skinner E.A., Kindermann T. A., & Furrer, C. J. (2009). A motivational perspective on engagement and disaffection conceptualization and assessment of children’s behavioral and emotional participation in academic activities in the classroom. Educational and Psychological Measurement, 69, 493-525.
  58. Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2001). Using multivariate statistics (4th ed.). Allyn & Bacon.
  59. Telli Yamamoto, G., & Altun, D. (2020). Koronavirüs ve çevrimiçi (online) eğitimin önlenemeyen yükselişi. Üniversite Araştırmaları Dergisi, 3(1), 25-34. https://doi.org/10.32329/uad.711110
  60. Thatcher, A., Fridjhon, P., & Cockcroft, K. (2007). The relationship between lecture attendance and academic performance in an undergraduate psychology class. South African Journal of Psychology, 37(3), 656-660.
  61. Thompson, Z., Yoon, H., & Booth, P. (2023). Dispersed assessment: A novel approach to enhancing student engagement during and beyond Covid-19. The International Journal of Management Education, 21(2), 100811. https://doi.org/10.1016/j.ijme.2023.100811
  62. Tucker, C. M., Zayco, R. A., & Herman, K. C. (2002). Teacher and child variables as predictors of academic engagement among low-income African American children. Psychology in the Schools, 39(4), 477-488.
  63. UNESCO (2020). COVID-19 educational disruption and response. https://en.unesco.org/covid19/educationresponse.
  64. Vallerand, R. J., Blais, M. R., Brière, N. M., & Pelletier, L. G., (1989). Construction et validation de l'Échelle de Motivation en Éducation (EME). Revue Canadienne Des Sciences Du Comportement, 21, 323-349.
  65. Walker, A., Aguiar, N. R., Soicher, R. N., Kuo, Y. C., & Resig, J. (2024). Exploring the Relationship between Motivation and Academic Performance among Online and Blended Learners: A Meta-Analytic Review. Online Learning, 28(4), 76-116.
  66. Weiner, B. (1985). Attribution theory. In Human motivation (pp. 275-326). Springer.
  67. Wigfield, A., & Eccles, J. S. (1992). The development of achievement task values: A theoretical analysis. Developmental Review, 12(3), 265-310.
  68. Wigley, S. C. (2009). The relationship between attendance and academic performance in further education college A/S psychology students. Journal of Further and Higher Education. 33(2), 183-190. http://dx.doi.org/10.1080/03098770902874242
  69. Williams, K. C., & Williams, C. C. (2011). Five key ingredients for improving student motivation. Research in Higher Education Journal, 12, 1-23. Retrieved from http://www.aabri.com/manuscripts/11834.pdf
  70. Yağan, S. A. (2021). Üniversite öğrencilerinin COVID-19 salgını sürecinde yürütülen uzaktan eğitime yönelik tutum ve görüşleri. Akademik Platform Eğitim ve Değişim Dergisi, 4(1), 147-174.
  71. Yıldırım, S., Yıldırım, G., Çelik, E., & Karaman, S. (2014). Uzaktan eğitim öğrencilerinin uzaktan eğitime yönelik görüşleri: Bir ölçek geliştirme çalışması. Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi, 3(3), 365-370.
  72. Yılmaz, Ö. (2022). The Effect of Class Attendance on Learners' Success in Mathematics Course during Distance Education Process. International Journal of Progressive Education, 18(3), 138-149. https://doi.org/10.29329/ijpe.2022.439.10
  73. Zaccoletti, S., Camacho, A., Correia, N., Aguiar, C., Mason, L., Alves, R. A., & Daniel, J. R. (2020). Parents’ perceptions of student academic motivation during the COVID-19 lockdown: A cross-country comparison. Frontiers in Psychology, 11, 592670. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2020.592670
  74. Zeng, Y., Zhang, W., Wei, J. et al. (2023). The association between online class-related enjoyment and academic achievement of college students: a multi-chain mediating model. BMC Psychol 11, 349. https://doi.org/10.1186/s40359-023-01390-1
  75. Zimmerman, B. J. (1990). Self-regulated learning and academic achievement: An overview. Educational Psychologist, 25(1), 3-17. https://doi.org/10.1207/s15326985ep2501_2