KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Toplum ve Sosyal Hizmet / 2026 / Cilt: 37 Sayı: 3

Engelli annelerin gebelik ve bakım verme deneyimleri

Pregnancy and caregiving experiences of mothers with disabilities

Azime Altınova(SELÇUK ÜNİVERSİTESİ, SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ)0000-0002-8370-6863
Doğa Başer(SELÇUK ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-7451-6590
Sayfa
949–968
Yayın Tarihi
2026-07-29
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Sonuç olarak evlilik öncesi eğitim ve ebeveynlik eğitim programlarının, engelli bireylerin ihtiyaçları dikkate alınarak uyarlanması önerilmektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu araştırmada engelli annelerin gebelik ve bakım verme deneyimlerini keşfetmek amaçlanmıştır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Betimleyici nitel bir çalışma olarak tasarlanan bu araştırmada, yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak 20 engelli anne ile görüşmeler gerçekleştirilmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Sonuç olarak evlilik öncesi eğitim ve ebeveynlik eğitim programlarının, engelli bireylerin ihtiyaçları dikkate alınarak uyarlanması önerilmektedir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Hamilelik · bakım · engelli annelik

Özet

Bu araştırmada engelli annelerin gebelik ve bakım verme deneyimlerini keşfetmek amaçlanmıştır. Betimleyici nitel bir çalışma olarak tasarlanan bu araştırmada, yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak 20 engelli anne ile görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Derinlemesine görüşmelerin ses kayıtları yazıya dökülmüş ve tematik analiz kullanılarak analiz edilmiştir. Analiz sonucunda engelli annelerin deneyimlediği destekler temasında eş desteği ve aile desteği kategorilerine, engelli annelerin deneyimlediği tutumlar temasında ise çocuğun olası engelliliğine ilişkin kaygılar, yargılayıcı tutumlar ve kabul edici tutumlar kategorilerine ulaşılmıştır. Eş ve aile desteği, çocuğun engelli olması kaygısı, yargılayıcı ve kabul edici tutumlar gebelik ve bakım sürecini etkilemektedir. Engelli annelerin eşleri ve aileleri gebelik ve bakım sürecinde engelli annelere destekleyici davranışlarda bulunmuşlardır. Gebelik sürecinde çocuğun da engelli olması olasılığı engelli anne ve aileler için bir kaygı unsuru olmakla birlikte toplum açısından da anneler için bir baskı anlatısı oluşturmuştur. Toplum engelli annelerin gebelik ve bakım süreçlerini yargılamadığında engelli anneler toplumun bu tutumunu sorgulamaktadır. Sonuç olarak evlilik öncesi eğitim ve ebeveynlik eğitim programlarının, engelli bireylerin ihtiyaçları dikkate alınarak uyarlanması önerilmektedir. Ayrıca engelli annelere yönelik evde bakım ve evde sağlık hizmetlerinin yaygınlaştırılması, medyada engelli annelerin hikâyelerine yer verilmesi önerilmektedir. Bu çalışma engelli kadınların haklarını ön plana çıkarmak ve engelli kadınlara yönelik hizmetler geliştirmek için bir kadının annelik sürecindeki engellilik deneyimini anlamaya katkı sağlayacaktır.

Abstract

This study aimed to explore the pregnancy and caregiving experiences of mothers with disabilities. Designed as a descriptive qualitative study, this research involved interviews with 20 mothers with disabilities, conducted using a semi-structured interview form. The audio recordings of the in‐depth interviews were transcribed and analyzed using thematic analysis. As a result of the analysis, under the theme of support experienced by mothers with disabilities, the categories of spousal support and family support were identified, while under the theme of attitudes experienced by mothers with disabilities, the categories of concerns about the child’s possible disability, judgmental attitudes, and accepting attitudes were identified. Spousal and family support, anxiety about the possibility of having a child with a disability, and judgmental or accepting attitudes were found to influence pregnancy and caregiving processes. The spouses and families of mothers with disabilities generally demonstrated supportive behaviors during pregnancy and childcare. While the possibility of having a child with a disability constituted a source of anxiety for mothers and their families, it also functioned as a societal narrative that placed pressure on mothers. When society refrains from judging the pregnancy and caregiving processes of mothers with disabilities, these mothers tend to question this nonjudgmental stance. In conclusion, it is recommended that premarital and parenting education programs be adapted to address the needs of individuals with disabilities. Additionally, expanding home care and home health services and increasing media representation of mothers with disabilities are recommended. This study contributes to understanding disability experiences in motherhood and supports the development of rights-based services for women with disabilities.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Altınova, A., Başer, D. (2026). Engelli annelerin gebelik ve bakım verme deneyimleri. Toplum ve Sosyal Hizmet, Cilt: 37 Sayı: 3, 949–968. https://doi.org/10.33417/tsh.1871554

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (60)

  1. REFERENCES Abu Habib, L. (2010). 'Women and disability don't mix!: double discrimination and disabled women's rights. Gender & Development, 3(2), 49-53.
  2. Akdeniz, G. (2023). Fiziksel ve Duyusal Engelli Kadınların Doğum Deneyimleri. Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Ebelik Yüksek Lisans Programı Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi
  3. Amin, A. S., Shaari, A. H., & Khairuddin, K. F. (2020). Barriers to marriage and motherhood: the experiences of disabled women in Malaysia. The history of the family, 25(2), 246-264.
  4. Battalova, A. (2019). Ambivalent subjectivities: experiences of mothers with disabilities in Russia. Disability & Society, 6(34), 905-925.
  5. Bloom, T. L., Mosher, W., Alhusen, J., Lantos, H., & Hughes, R. B. (2017). Fertility desires and intentions among US women by disability status: Findings from the 2011–2013 National Survey of Family Growth. Maternal and child health journal, 21, 1606-1615.
  6. Bradshaw, C., Atkinson, S., & Doody, O. (2017). Employing a qualitative description approach in health care research. Global Qualitative Nursing Research, 4, 2333393617742282. https://doi.org/10.1177/2333393617742282
  7. Braun, V., & V. Clarke. (2006). “Using Thematic Analysis in Psychology.” Qualitative Research in Psychology 3, no. 2: 77–101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa.
  8. Buz, S., & Karabulut, A. (2015). Ortopedik engelli kadınlar: toplumsal cinsiyet çerçevesinde bir çalışma. Sosyal Bilimler Dergisi, 0, 25-45.
  9. Chisale, S. S. (2018). ‘Disabled motherhood in an African community’: Towards an African women theology of disability. In die Skriflig, 52(1), 1-9.
  10. Malacrida, C. (2009). Performing motherhood in a disablist world: Dilemmas of motherhood, femininity and disability. International Journal of Qualitative Studies in Education, 22(1), 99–117. https://doi.org/10.1080/09518390802581927
  11. Colorafi, K. J., & Evans, B. (2016). Qualitative descriptive methods in health Science research. HERD: Health Environments Research & Design Journal, 9(4), 16-25. https://doi.org/10.1177/1937586715614171
  12. Daniels, J. N. (2019). Disabled mothering? Outlawed, overlooked and severely prohibited: Interrogating ableism in motherhood. Social Inclusion, 7(1), 114-123.
  13. Duman, N. A., & Doğanay, G. (2017). Toplumsal Dışlanma Pratikleri Üzerinden Trabzon’da Engelli Kadınlar. Sosyoloji Araştırmaları Dergisi, 20(2), 1-48.
  14. Eerola, P., & Mykkänen, J. (2015). Paternal masculinities in early fatherhood: Dominant and counter narratives by Finnish first-time fathers. Journal of Family Issues, 36(12), 1674-1701.
  15. Egelioglu Cetisli, N., Isık, G., Ardahan Akgul, E., Topaloglu Oren, E., Ozguven Oztornacı, B., ve Yıldırım Sarı, H. (2018). Experiences of ınfant and child care of mothers with disabilities in Turkey: A qualitative study. African Journal Of Reproductive Health, 22(4), 81-91. https://doi.org/10.4314/ajrh.v22i4
  16. F. H., Bozkurt, M. A., & Cesur, B. (2022). An overlooked point in midwifery practices: A review of pregnancy experiences of women with physical disabilities. Anatolian Journal of Health Research, 3(3). https://doi.org/10.29228/anatoljhr.64878
  17. Farber, R. S. (2000). Mothers with disabilities: In their own voice. The American Journal of Occupational Therapy, 54(3), 260-268.
  18. Filax, G., & Taylor, D. (2014). Disabled mothers stories and scholarship by and about mothers with disabilities. Demeter Press.
  19. Frederick, A. (2017). Risky mothers and the normalcy project: Women with disabilities negotiate scientific motherhood. Gender & Society, 31(1), 74-95.
  20. Goodley, D., & Runswick‐Cole, K. (2016). Becoming dishuman: Thinking about the human through dis/ability. Discourse: Studies in the Cultural Politics of Education, 37(1), 1–15. https://doi.org/10.1080/01596306.2014.930021
  21. Grue, L., & Tafjord Lærum, K. (2002). Doing motherhood': some experiences of mothers with physical disabilities. Disability & Society, 17(6), 671-683.
  22. Güloğlu, F. K. (2015). Türkiye'de Engelli Hakları Alanında Yeni Bir Örgütlenme Engelli Kadın Hareketi. Journal of International Social Research, 8(39).
  23. Hays, S. (1996). The cultural contradictions of motherhood. Yale University Press.
  24. Hoglund, B., & Larsson, M. (2013). Struggling for motherhood with an intellectual disability. A qualitative study of women’s experiences in Sweden. Midwifery, 29(6), 698–704.
  25. Jacob, J., Kirshbaum, M., & Preston, P. (2017). Mothers with physical disabilities caring for young children. Journal of social work in disability & rehabilitation, 16(2), 95-115.
  26. Kent, D. (2002). Beyond expectations: Being blind and becoming a mother. Sexuality and Disability, 20(1), 81-88.
  27. Keser, D. (2023) Feminist Sosyal Hizmet Perspektifinden Fiziksel Engelli Kadınların Annelik Deneyimleri. Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Hizmet Anabilim Dalı Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi.
  28. Kett, M., Groce, N., & R. Devkota, H. (2019). Societal attitude and behaviours towards women with disabilities in rural Nepal: pregnancy, childbirth and motherhood. BMC Pregnancy and Childbirth, 19(20), 2-13.
  29. Kjeldstad, R., & Lyngstad, J. (2011). Funksjonshemming og kjønnslikestilling–Arbeidsdeling hjemme i par med nedsatt funksjonsevne. Tidsskrift for samfunnsforskning, 52(4), 491-523. Kocher, M. (1994). Mothers with disabilities. Sexuality and Disability, 12, 127-133.
  30. Kübra Hodaeı, B. (2021). Fiziksel Engelli Kadınların Gebelik, Doğum Ve Doğum Sonu Deneyimleri: Kalitatif Bir Çalışma. İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Lisansüstü Eğitim Enstitüsü. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi.
  31. Lappeteläinen, A., Sevón, E., & Vehkakoski, T. (2018). ‘Celebrating diverse motherhood’: physically disabled women’s counter-narratives to their stigmatised identity as mothers. Families, Relationships and Societies, 7(3), 499-514.
  32. Magilvy, J. K., & Thomas, E. (2009). A first qualitative proj-ect: Qualitative descriptive design for novice researchers. Journal for Specialists in Pediatric Nursing, 14(4), 298-300. https://doi.org/10.1111/j.1744-6155.2009.00212.x
  33. Malacrida, C. (2009). Performing motherhood in a disablist world: Dilemmas of motherhood, femininity and disability. International Journal of Qualitative Studies in Education, 22(1), 99-117.
  34. Mayes, R., Llewellyn, G., & McConnell, D. (2006). Misconception: the experience of pregnancy for women with intellectual disabilities. Scandinavian Journal of Disability Research, 8(2-3), 120-131.
  35. McFarlane, H. (2004). Disabled women and socio-spatial'barriers' to motherhood (Doctoral dissertation, University of Glasgow).
  36. Ministry of Family and Social Services of the Republic of Turkey (2025). Project for the Empowerment of Single-Parent Families. https://www.aile.gov.tr/kirikkale/projeler/projelerimiz/tek-ebeveynli-ailelerin-guclendirilmesi-projesi/tek-ebeveynli-ailelerin-guclendirilmesi-projesi/ (Accessed 5 November 2025)
  37. Ministry of Family and Social Services of the Republic of Turkey. (2024a). Vision document and action plan for the protection and strengthening of the family (2024–2028). https://ulusaleylem.aile.gov.tr/media/m1garif1/ailenin-korunmasi-ve-gu-c-lendirilmesi-vizyon-belgesi-ve-eylem-plani.pdf (Accessed 5 November 2025)
  38. Ministry of Family and Social Services of the Republic of Turkey. (2024b). Turkey-wide information booklet. https://www.aile.gov.tr/media/159360/turkiye-geneli-bilgilendirme-kitapcigi_2024.pdf (Accessed 5 November 2025) Ministry of Family and Social Services of the Republic of Turkey. (2021). 2030 Barrier-Free VisionDocument. https://www.aile.gov.tr/media/94718/2030_engelsiz_vizyon_belgesi.pddf (Accessed 5 November 2025)
  39. Ministry of Family and Social Services of the Republic of Turkey. (2022). National Action Plan on the Rights of Persons with Disabilities (2023–2025). https://aile.gov.tr/media/133056/engelli_haklari_ulusal_eylem_plani_23-25.pdf
  40. O’Connor-Terry, C., & Harris, J. (2022). Pregnancy decision-making in women with physical disabilities. Disability and Health Journal, 15(1), 101176. https://doi.org/10.1016/j.dhjo.2021.101176
  41. Payne Deborah & McPherson Kathryn M. (2010) Becoming mothers. Multiple sclerosis and motherhood: A qualitative study, Disability and Rehabilitation, 32:8, 629-638, DOI: 10.3109/09638280903204708
  42. Prilleltensky, O. (2003). A ramp to motherhood: the experiences of mothers with physical disabilities. Sexuality and Disability, 21, 21-47.
  43. Prilleltensky, O. (2004). My child is not my carer: mothers with physical disabilities and the well‐being of children. Disability & Society, 19(3), 209-223.
  44. Reinikainen, M. R. (2008). Disablistic practices of womanhood. NORA—Nordic Journal of Feminist and Gender Research, 16(1), 19-32.
  45. Sandelowski, M. (2000). Whatever happened to qualitative description? Research in Nursing & Health, 23(4), 334-340. https://doi.org/10.1002/1098-240X(200008)23:4 3.0.CO;2-G
  46. Santos, L. M., & Janini, J. P. (2019). Transition to motherhood and mothering for women in wheelchairs: a nursing perspective. Revista Brasileira de Enfermagem, 72(3), 290-296.
  47. Shpigelman, C. N. (2015). How to support the needs of mothers with physical disabilities?. Disability and rehabilitation, 37(11), 928-935.
  48. Starke, M. (2011). Descriptions of children’s needs and parenthood among mothers with intellectual disability. Scandinavian Journal of Disability Research, 13(4), 283-298.
  49. Taner, A., & Demirel Bozkurt, Ö. (2021). Görme Engelli Kadınlara Verilen Planlı Üreme Sağlığı Eğitiminin Bilgi Düzeyi ve Memnuniyet Üzerine Etkisi. Turkiye Klinikleri Journal of Nursing Sciences, 13(2).
  50. Tefera, B., Engen, M., Klink, J., & Schippers, A. (2017). The grace of motherhood: disabled women contending with societal denial of intimacy, pregnancy, and motherhood in Ethiopia. Disability & Society, 32(10), 2-21.
  51. Thomas, C. (1997). The baby and the bath water: disabled women and motherhood in social context. Sociology of Health & Illness, 19(5), 622-643.
  52. Topaloğlu Ören, E. D. (2018). Evli olan fiziksel engelli kadınların cinsellik ve cinsel sağlık konusundaki yaşam deneyimleri: Bir gömülü kuram çalışması. Yayımlamamış Doktora Tezi Ege Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü.
  53. Walsh-Gallagher, D., Sinclair, M., & Mc Conkey, R. (2012). The ambiguity of disabled women's experiences of pregnancy, childbirth and motherhood: a phenomenological understanding. Midwifery, 28(2), 156-162.
  54. Westbrook, M. T., & Chinnery, D. L. (2008). Negative attitudes toward physically disabled women having children: an additional handicap. Australian Social Work, 43, 17-22.
  55. Wołowicz-Ruszkowska, A. (2016). How Polish women with disabilities challenge the meaning of motherhood. Psychology of Women Quarterly, 40(1), 80-95.
  56. Yamaç, S. U., Ak, E. Ç., & Keleş, M. G. (2026). Perinatal experiences of disabled women in rural Türkiye: A qualitative study. Disability and Health Journal, 19(2), 102016. https://doi.org/10.1016/j.dhjo.2025.102016
  57. Yanmaz, F. H., Bozkurt, M. A., & Cesur, B. (2022). An overlooked point in midwifery practices: A review of pregnancy experiences of women with physical disabilities. Anatolian Journal of Health Research, 3(3). https://doi.org/10.29228/anatoljhr.64878
  58. Akdeniz, G. (2023). Fiziksel ve Duyusal Engelli Kadınların Doğum Deneyimleri. Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Ebelik Yüksek Lisans Programı Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi
  59. Buz, S., & Karabulut, A. (2015). Ortopedik engelli kadınlar: toplumsal cinsiyet çerçevesinde bir çalışma. Sosyal Bilimler Dergisi, 0, 25-45.
  60. Grue, L., & Tafjord Lærum, K. (2002). Doing motherhood': some experiences of mothers with physical disabilities. Disability & Society, 17(6), 671-683.