Dergiler / Harran Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi / 2026 / Cilt: 23 Sayı: 3

Ebeveynlerin Topuk Kanı Bilgi Tutum ve Davranışlarının Sağlık Okuryazarlık Durumu ile İlişkisi

The Relationship Between Parents' Knowledge, Attitudes, and Behaviors Regarding Heel Prick Testing and Their Health Literacy Status

Erhan Berk(TURGUT ÖZAL ÜNİVERSİTESİ, TIP FAKÜLTESİ)0000-0002-5558-6489
Sonay Gökçeoğlu(Şanlıurfa Provincial Health Directorate)0000-0003-3219-7496
Ahmet Güzelçiçek(HARRAN ÜNİVERSİTESİ, TIP FAKÜLTESİ)0000-0002-9733-3957
Sayfa
427–435
Yayın Tarihi
2026-09-21
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bulgular: Ebeveynlerin %36,2’si bilgi değerlendirme testinde, %48,3’ü tuttum ve davranış değerlendirme testinde ortanca puanın altındadır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Amaç: Şanlıurfa ilindeki ailelerin topuk kanı uygulaması bilgi, tutum ve davranış düzeylerinin sağlık okuryazarlık durumları ile ilişkisi incelenmektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Materyal ve metod: Tanımlayıcı tipteki araştırma; Şanlıurfa ilinde topuk kanı taramasını reddeden 116 ebeveyn ile yürütülmüştür.
💡
Sonuç & Katkı:Bulgular: Ebeveynlerin %36,2’si bilgi değerlendirme testinde, %48,3’ü tuttum ve davranış değerlendirme testinde ortanca puanın altındadır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Yenidoğan taraması · Sağlık okuryazarlığı · Ebeveyn tutumu

Özet

Amaç: Şanlıurfa ilindeki ailelerin topuk kanı uygulaması bilgi, tutum ve davranış düzeylerinin sağlık okuryazarlık durumları ile ilişkisi incelenmektedir. Materyal ve metod: Tanımlayıcı tipteki araştırma; Şanlıurfa ilinde topuk kanı taramasını reddeden 116 ebeveyn ile yürütülmüştür. Analizde; tanımlayıcı istatistikler, tek değişkenli analizler (Mann Whitney-U, Kruskal-Wallis testleri), Spearman Korelasyon testi kullanılmıştır. Bulgular: Ebeveynlerin %36,2’si bilgi değerlendirme testinde, %48,3’ü tuttum ve davranış değerlendirme testinde ortanca puanın altındadır. Ailelerin %94,8’i yetersiz sağlık okuryazarlık düzeyindedir. Topuk kanı uygulaması bilgi puanı ile tutum ve davranış puanı arasında pozitif yönde, zayıf güçlükte, anlamlı ilişki saptanmıştır (r=0,453, p<0,001). Sonuç: Ebeveynlerin bilgi düzeyi, tutum ve davranış geliştirme ile ilişkilidir. Ancak sağlık okuryazarlığı; topuk kanı bilgi, tutum ve davranışı üzerinde bir belirleyici değildir.

Abstract

Background: The relationship between the knowledge, attitudes, and behaviors of families in Şanlıurfa regarding the heel prick test and their health literacy levels is being investigated. Materials and Methods: The descriptive study was conducted with 116 parents who refused heel prick screening in Şanlıurfa province. In the analysis; descriptive statistics, univariate analyses (Mann Whitney-U, Kruskal-Wallis tests), Spearman Correlation test were used. Results: 36.2% of parents scored below the median on the knowledge assessment test, and 48.3% scored below the median on the behavior assessment test. 94.8% of families have inadequate health literacy levels. A positive, weak, and statistically significant relationship was found between the heel prick test information score and the attitude and behavior score (r=0.453, p<0.001). Conclusions: Parents' level of knowledge is related to the development of attitudes and behaviors. However, health literacy is not a determinant of knowledge, attitudes, and behaviors regarding heel prick blood.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Berk, E., Gökçeoğlu, S., Güzelçiçek, A. (2026). Ebeveynlerin Topuk Kanı Bilgi Tutum ve Davranışlarının Sağlık Okuryazarlık Durumu ile İlişkisi. Harran Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi, Cilt: 23 Sayı: 3, 427–435. https://ajindex.com/articles/1080783

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (15)

  1. Topuz Ş, Taşgıt A, Cilesiz E, Gökce R, Ülger DA, Oğuz ŞS. Views of mothers about national newborn screening tests performed in Turkey. Health. 2021;73:81-1.
  2. Erdal İ, Kahraman AB, Yıldız Y, Yalçın SS. Newborn screening programs promote vaccine acceptance among parents in Turkey: A cross-sectional study. Postgrad Med. 2025;137(5):423-38.
  3. Wright SJ, Ulph F, Dharni N, Payne K. Eliciting preferences for information provision in newborn bloodspot screening programs. Value Health. 2017;20(4):651-61.
  4. Newborn Screening Program [homepage on the Internet]. Ankara: Turkish Ministry of Health, General Directorate of Public Health [cited 03 Mar 2026]. Available from: https://hsgm.saglik.gov.tr/tr/tarama-programlari/ntp.html
  5. Newborn Screening Program Brochure [homepage on the Internet]. Ankara: Turkish Ministry of Health, General Directorate of Public Health [cited 03 Mar 2026]. Available from: https://hsgm.saglik.gov.tr/depo/birimler/cocuk-ergen-sagligi-db/Dokumanlar/Afisler-Brosurler/Yenidogan_ Tarama_Programi_Brosur.pdf
  6. İçke S, Genç RE. National newborn screening tests carried out with heel lance and their importance. J Pediatr Res. 2017.
  7. Evcili F, Cesur B, Yurtsal B, Kaya N. Views of mothers about newborn screening tests and participation status in screening programs. Mersin Univ J Health Sci. 2017;10:25-35.
  8. Turkish Statistical Institute (TÜİK). Statistics on Family, 2024 [homepage on the Internet]. [cited 14 May 2025]. Available from: https://veriportali.tuik.gov.tr/tr/press/53898
  9. Okyay P, Abacıgil F. Reliability and validity study of health literacy scales in Turkey. Turkey Health Literacy Scale-32 (TSOY-32). Ankara: Turkish Ministry of Health, 2016:1025.
  10. Botkin JR, Rothwell E, Anderson RA, et al. Public attitudes regarding the use of residual newborn screening specimens for research. Pediatrics. 2012;129(2):231-8.
  11. Nicholls SG, Southern KW. Parental decision-making and acceptance of newborn bloodspot screening: an exploratory study. PLoS One. 2013;8(11):e79441.
  12. Gonçalves-Fernández ML, Pino-Juste M. Health literacy in healthy adults: A systematic review of recent evidence. Aten Primaria. 2025;57(11):103300.
  13. Sentell T, Kostareva U, Taira DA, Tolentino NK, Polovina Y, Kreif T, et al. Health literacy and the Pacific: A scoping literature review of journal articles. Public Health. 2026;250:106051.
  14. Aygun O, Topcu M. The relationship between parental health literacy levels and anthropometric measurements of children in Turkey. BMC Pediatr. 2023;23(1):559.
  15. Alp S, Kara NO. A Research to Examine Parental Health Literacy and Use of Pediatric Services. Selçuk University Journal of Social Sciences Institute. 2023;50:1-19.