Dergiler / Bilig / 2026 / Sayı: 90

Kazak Halkının Mevsimlik Otlaklara Göç Etme Özellikleri (19 yy. – 20. yy. Baş Dönemleri)

Peculiarities of Seasonal Migration of The Kazakhs (The End of The XIX – The Beginning of The XX)

Dergi
Bilig
Sayfa
93–115
Yayın Tarihi
2019-07-30
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Oysa dağlı, taşlı bölgelerdeki yaylalara göçecek  olanlar dağ geçitlerinin kenarından “dik” ya da “dikey” olarak  yükselerek göç etmişlerdir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Geleneksel olarak hayvancılıkla uğraşan Kazak halkı, hayvan  sürülerini her mevsimde tabii otlaklarda yetiştirilmiştir(yetistirirdi).  Bu amaçla Kazak halkı otlakları mevsimlere göre  kullanmışlardır: kıstau (kışlık otlak), kökteu (baharlık otlak),  jaylau (yayla, yani yazlık otlak) ve kuzdeu (sonbaharlık otlak).  Makale sahibi ilmî veriler ışığında Kazakların mevsimlik otlakları  kullanma şekillerini, göç yollarının tarihi topografyası  ile kartografyasını incelemiştir. “Geleneksel göçebe kurallarına”  bağlı Kazak toplumu, kendi geleneklerini, örf ve adetlerini, batıl  inançlarını oluşturmuşlardır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Göçebe hayvancılıkla uğraşan  kabileler oldukça uzaklara göç etmişlerdir.
💡
Sonuç & Katkı:Oysa dağlı, taşlı bölgelerdeki yaylalara göçecek  olanlar dağ geçitlerinin kenarından “dik” ya da “dikey” olarak  yükselerek göç etmişlerdir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Göç organizasyonu · göç yollarının çeşitleri · mevsimsel otlaklar

Özet

Geleneksel olarak hayvancılıkla uğraşan Kazak halkı, hayvan  sürülerini her mevsimde tabii otlaklarda yetiştirilmiştir(yetistirirdi).  Bu amaçla Kazak halkı otlakları mevsimlere göre  kullanmışlardır: kıstau (kışlık otlak), kökteu (baharlık otlak),  jaylau (yayla, yani yazlık otlak) ve kuzdeu (sonbaharlık otlak).  Makale sahibi ilmî veriler ışığında Kazakların mevsimlik otlakları  kullanma şekillerini, göç yollarının tarihi topografyası  ile kartografyasını incelemiştir. “Geleneksel göçebe kurallarına”  bağlı Kazak toplumu, kendi geleneklerini, örf ve adetlerini, batıl  inançlarını oluşturmuşlardır. Göçebe hayvancılıkla uğraşan  kabileler oldukça uzaklara göç etmişlerdir. Kazak topraklarında  Rus Çarlık yönetiminin hüküm sürmeye başlaması ve göç  yoluyla yeni yerleşimcilerin gelmesiyle birlikte ХІХ. yy. ikinci  yarısından itibaren göçebelikten yerleşik hayata geçiş aşaması  hızlanmıştır. Uzaklara göç edecek kabileler göçün meridionel,  kısa mesafeye göç edecek olanlar “tasımal” taşımacılık şeklini  kullanmışlardır. Oysa dağlı, taşlı bölgelerdeki yaylalara göçecek  olanlar dağ geçitlerinin kenarından “dik” ya da “dikey” olarak  yükselerek göç etmişlerdir.

Abstract

The Kazakhs, involved in livestock keeping, provided their livestock with  natural pastures in all seasons. For this purpose the Kazakhs used pastures  according to seasons: qystau (winter pasture), kokteu (spring pasture),  zhailav (summer pasture) and kuzdeu (autumn pasture). The given  article considers the usage of seasonal camps and historical-topography  and cartography of the route of the Kazakhs on the basis of scientific  facts. There were traditions and beliefs connected with seasonal migration.  Those tribes who were involved in livestock keeping used to move to a  long distance. The introduction of Russian tsar regime and the arrival of  settlers made the nomads transfer to settled way of life in the second part  of the XIX century. Tribes who moved a long distance used meridional, a  short distance – transportation, to highlands – “direct” or “vertical” type  of moving.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Kartaeva, T. (2019). Kazak Halkının Mevsimlik Otlaklara Göç Etme Özellikleri (19 yy. – 20. yy. Baş Dönemleri). Bilig, Sayı: 90, 93–115. https://doi.org/10.12995/bilig.9005

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (34)

  1. Aleksandrov, E. (1872). “O Napravlenii Letnih Kochevok Kirgiz Kazalinskogo Uezda”. Turkestanskiye vedomosty 13: 3.
  2. Aleksandrov, E. (1884). “Puty kochevok Kirgiz Maloy Ordy Perovskogo i Kazalinskogo uezdov”. Turkestanskiye vedomosty 15: 202.
  3. Andryanov, Boris (1985). Neosedloe Naselenie Mira. Moskva: Nauka.
  4. Argunbayev, Khalel (1969). Kazakhtyng Mal Sharuashylygy Zhayinda Etnographicalyk Ocherk. Almaty: Gylym.
  5. Ashmarin, А. (1925). “Kochevyie Puty, Zymovye Stoibysha İ Letovky”. Sovetskaya Kirgizia 5-6: 111-124.
  6. Aziatskaya Rossia (1914). Tom. 1-3. Sankt-Piterburg: Tipografiya A. F. Marsa.
  7. Divayev, Abubakir (1992). Tartu. Almaty: Ana tili.
  8. Dobrosmyslov, Aleksandr (1897). Veterinarny nadzor v Turgaiskoy Oblasty. Orenburg: Tipografiya Zharikova.
  9. Dobrosmyslov, Aleksandr (1895). Skotovodstvo v Turgaiskoy Oblasty. Orenburg: Tipografiya Zharikova.
  10. Finsh, O. ve A. Brem (1882). Puteshestvye po Zapadnuyu Sibir. Moskva: Tipographiya Lavrova.
  11. Geyer, Ivan (1909). Turkestan. Tashkent: Kirsner.
  12. Gains, Aleksandr (1898). Sobranie Literaturnyh Trudov. Tom ІІ. Sankt-Peterburg: Tipographiya Stasyulevicha.
  13. Grodekov, Nikolai (1889). Kirgizi i Qarakirgizı Sır-Dar’inskoy Oblasti. Yuridicheskiy Bıt. T.1. Tashkent: Tipolitografiya Lahtina.
  14. Kostenko, Lef (1880). Turkestansky Kray. Opyt Voenno-Statichesky Obozreniya. Turkestansko-Voennogo Okruga. Materialy Dlya Geographii i Statistiky Rossii. Tom 1-3. Sankt-Peterburg: Typographiya Transhelya.
  15. Krasovsky, Mekhail (1868). Materialy Dlya Geographyi i Statistiky Rossii, Sobrannyei Ofitceramy Generalnogo Shtaba. Oblast Sibirskih Kirgizov. Part 1-3. Sankt- Peterburg.
  16. Kustanayev, Hudabai (1894). Etnografisheskie Osherki Kirgiz Perobskogo i Kazalisnkogo Uezdov. Tashkent: Tipolitografiya Pertsebıh.
  17. Levshin, Aleksei (1996). Opisanie Kirgiz-Kazachyih ili Kirgiz-Kaisatskih Ord i Stepei. Almaty: Sanat. Republishing.
  18. Maksheev, Aleksei (1867). “Ostatky Starinnogo Goroda na Syr-Dariye”. Sankt-Peterburgskye vedomosti 60.
  19. Margulan, Alkey (1949). “Drevnie Qaravannye Puty Cherez Pustynyu Betpak Dala”. Vestnik Akademii Nauk Kaz SSR 1: 68-77.
  20. Materialy po Kirgizskomu Zemlepol`zovaniyu. Turgayskaya oblast. Kustanaysky Uezd (1903). Tom 5. Voronezh: Typolitographiya Isaeva.
  21. Materialy po Kirgizskomu Zemlepol`zovaniyu. Syr-Dariyinskaya oblast. Perovsky Uezd (1912). Tashkent: Tipo-litographiya Iliyina.
  22. Materialy po Kirgizskomu Zemlepol`zovaniyu. Syr-Dariyinskaya oblast. Kazalinsky Uezd (1913). Tashkent: Tipo-litographiya Iliyina.
  23. Materialy po Kirgizskomu Zemlepol`zovaniyu. Reky Chu i Nizoviyev Reky Talasa Chernyavskogo b Aylieatynskogo uezda Syrdarinskoy oblasty (1915). Tashkent.
  24. Meyer, Lеv (1865). Materialy Dlya Geographyi i Statistiki Rossiyi, Sobrannyei Ofitceramy Generalnogo Shtaba. Part 1. Kirgizskaya step. Orenburskogo vedomostva. Sankt-Peterburg.
  25. Narody Rossii. Kirgizy. Istorichesky Ocherk and Narodny Haracter (1879). Sankt- Peterburg: “Obshestvennaya polza”.
  26. Nebolcin, Pavel (1855). Ocherky Torgovly Rossiyi so Sredney Aziey. ZIRGO. Knizhka 10. Sankt-Peterburg: Imp. A. Sc.
  27. Neustruev, Sergei (1911). “Zona Yuzhnoy Polypostyny. Perovsky Uyezd Syrdarynskoy Oblasty”. Predvaritel’nyi otchet i ispolnenii rabot po izsledovaniyu pochv Aziatskoi Rossii v 1910 godu. Sankt-Peterburg.107-120.
  28. Pachino, Petr (1868). Turkestanskii Krai v 1866 godu. Putevyıe zametki. Sankt- Piterburg.
  29. Potanin, Georgii (1916). “Kazako-kirgizskye Altayskiye Predaniya, Legendy i Skazky”. Tom ХХV. Petrograd. Zhyvaiya starina 45: 47-198.
  30. Spiridonov, D. (1922). “Kirgizskie pustynnye stepi”. Izvestiya Zapadno Sibirskogo otdeleniya Rossiskogo Geograficeskogo Obsestvo 1: 34-47; 2: 87-113.
  31. Valikhanov, Shokan (1985). Sobranie sochinenii. Volume 4. Almaty: Glavnaya redakciya Kazahskoi sovetskoi enciklopedii.
  32. Zagryazhsky, Georgi (1876). “Yuridichesky obychay Kirgiz o razlichnyh rodah sostoyanii i o pravah im prisvoennyh. O narodnom sude u kochevogo naseleniya Turkestanskogo kraya po obychnomu pravy”. Sankt-Peterburg. Ezhegodnik. Materiyaly po Statistike Turkestanskogo Kraya. 151-203.
  33. Zagryazhsky, Georgi (1903). “Ocherky Perovskogo uezda”. Turkestanskiye vedomosty 58: 358.
  34. Zhien (1914). “Akmeshit uezinen”. Qazaq gazety 51: 3.