Dergiler / İşletme Bilimi Dergisi / 2026 / Cilt: 14 Sayı: 1

Türkiye’de Göç Süreci Kapsamındaki Sağlık Hizmetlerine Yönelik Bir Politika Analizi: Göçmen Sağlığı Merkezi Örneği

A Policy Analysis for Health Services in the Context of Migration Process in Türkiye: The Case of Migrant Health Center

Havva Ceylan(SULEYMAN DEMIREL UNIVERSITY)0000-0001-8087-2746
Erdal Eke(SULEYMAN DEMIREL UNIVERSITY)0000-0002-9529-5889
Sayfa
202–220
Yayın Tarihi
2026-03-06
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Göçmen sağlığı merkezleri kapsamında yapılan analiz sonucunda politikanın yarattığı iyileşmeler, yetersizlikler ve geliştirilmesi gereken yönler tespit edilmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:21. yüzyıl Türkiye’sinde önemli politik sonuçları beraberinde getiren göç krizi hem küresel hem de yerel düzlemde önemli sağlık politikalarının ve uygulamalarının hayata geçirilmesine neden olmuştur.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu doğrultuda politikanın analiz edilmesinde Sabatier’in (2007) politika süreci yaklaşımı kullanılmıştır.
💡
Sonuç & Katkı:Göçmen sağlığı merkezleri kapsamında yapılan analiz sonucunda politikanın yarattığı iyileşmeler, yetersizlikler ve geliştirilmesi gereken yönler tespit edilmiştir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:2007 Verileri
⚙️Değişkenler:Sağlık Politikası · Politika Analizi · Göçmen Sağlığı Merkezi (GSM)

Özet

21. yüzyıl Türkiye’sinde önemli politik sonuçları beraberinde getiren göç krizi hem küresel hem de yerel düzlemde önemli sağlık politikalarının ve uygulamalarının hayata geçirilmesine neden olmuştur. Bu kapsamda Türkiye için önemli bir uygulama örneğini temsil eden Sıhhat Projesi ile göçmenlere yönelik birinci, ikinci ve üçüncü basamak sağlık hizmeti sunumu planlanmıştır. Bu çalışmanın amacı, Sıhhat Projesinin birinci basamak sağlık hizmeti sunumunu kapsayan göçmen sağlığı merkezlerine ilişkin politika sürecinin retrospektif yaklaşımla analiz edilmesidir. Bu doğrultuda politikanın analiz edilmesinde Sabatier’in (2007) politika süreci yaklaşımı kullanılmıştır. Analizde kullanılan veriler resmi kurum ve kuruluşların yayınladığı rapor, belge ve istatistiklere dayanmaktadır. Analizin resmi kurum ve kuruluşlara ait ulaşılabilen veriler ile sınırlı olması araştırmanın kısıtlılığını ifade etmektedir. Gündeme gelme, formüle etme, kanunlaştırma ve uygulama aşamalarıyla analiz edilen politika süreci neticesinde makro ve mikro düzlemde politika önerileri sunulmuştur. Göçmen sağlığı merkezleri kapsamında yapılan analiz sonucunda politikanın yarattığı iyileşmeler, yetersizlikler ve geliştirilmesi gereken yönler tespit edilmiştir. Böylelikle hem politika süreci açıklığa kavuşturulmuş hem de etkili sonuçlara ulaşılıp ulaşılmadığı değerlendirilmiştir. Bunun yanı sıra, elde edilen veriler ışığında Türkiye’de izlenen göçmen sağlığı politikaları ile Avrupa ülkeleri arasında bir karşılaştırma sunulmuştur.

Abstract

The migration crisis, which brought about important political consequences in Türkiye in the 21st century, has led to the implementation of important health policies and practices at both global and local levels. In this context, the Sıhhat Project, which represents an important application example for Türkiye, has planned the provision of primary, secondary and tertiary health services for migrants. The aim of this study is to analyze the policy process regarding migrant health centers, which cover the provision of primary health services of the Sıhhat Project, with a retrospective approach. In this regard, Sabatier's (2007) policy process approach was used in the analysis of the policy. The data used in the analysis are based on reports, documents and statistics published by official institutions and organisations. The fact that the analysis is limited to data available from official institutions and organisations indicates the limitations of the research. As a result of the policy process analyzed through the stages of coming to the agenda, formulation, enactment and implementation, policy recommendations were presented at macro and micro levels. As a result of the analysis conducted within the scope of migrant health centers, the improvements created by the policy, deficiencies and aspects that need to be developed were identified. In this way, both the policy process was clarified and it was evaluated whether effective results were achieved. In addition, in the light of the data obtained, a comparison between the immigrant health policies followed in Türkiye and European countries is presented.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Ceylan, H., Eke, E. (2026). Türkiye’de Göç Süreci Kapsamındaki Sağlık Hizmetlerine Yönelik Bir Politika Analizi: Göçmen Sağlığı Merkezi Örneği. İşletme Bilimi Dergisi, Cilt: 14 Sayı: 1, 202–220. https://doi.org/10.22139/jobs.1710038

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (62)

  1. Ağır, O. ve Sezik, M. (2016). Suriye’den Türkiye’ye yaşanan göç dalgasından kaynaklanan güvenlik sorunları. Birey ve Toplum Sosyal Bilimler Dergisi, 5(1), 95-124. https://izlik.org/JA55JZ43UR
  2. Akgül, A. ve Kaptı, A. (2010). Türkiye’nin uyuşturucu ile mücadele politikası: Politika süreç analizi. İçinde S. Özeren, M. A. Mehmet ve Ö. Demir (Eds.), Yerelden küresele sınırı aşan suçlar (ss. 59–75). UTSAM.
  3. Aygün, O., Gökdemir, Ö., Bulut, Ü., Yaprak, S. ve Güldal, D. (2016). Bir toplum sağlığı merkezi örneğinde sığınmacı ve mültecilere verilen birinci basamak sağlık hizmetlerinin değerlendirilmesi. Turkish Journal of Family Medicine and Primary Care (TJFMPC), 10(1), 6-12. https://doi.org/10.5455/tjfmpc.199143
  4. Bartram, D., Poros, M. V. ve Monforte, P. (2017). Göç meselesinde temel kavramlar. (I. A. Tuncay, Çev.). Hece Yayınları.
  5. Buse, K., Mays, N. ve Walt, G. (2012). Making Health Policy. Open University Press.
  6. Canbey Özgüler, V., Erdoğan, M. ve Demirkaya, S. (2018). Göç kavramına ilişkin temel bilgiler. V. Canbey Özgüler (Ed.), Göç ve göçmen sorunları içinde (ss. 3–22). Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Yayınları.
  7. Castles, S. ve Miller, M. J. (2008). Göçler çağı, modern dünyada uluslararası göç hareketleri. İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
  8. Çevik, H. H. ve Demirci, S. (2015). Kamu politikası: Kavramlar, aktörler, süreç, modeller, analiz, karar verme (3. bs.). Seçkin Yayıncılık.
  9. Çöllü. (2022). Göç olgusunun Türk sağlık sistemi üzerindeki etkileri: Suriyeli sığınmacılar örneği. H. H. Aygül ve E. Eke (Ed.), 21. yüzyılda uluslararası göç ve mülteciler: Bir Türkiye perspektifi içinde (ss. 235–275). Nobel Yayın.
  10. Danış, D. ve Dikmen, H. (2022). Türkiye’de göçmen ve mülteci entegrasyonu: Politikalar, uygulamalar ve zorluklar. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 21(Özel Sayı), 24–45. https://doi.org/10.46928/iticusbe.1106715
  11. Douglas, P., Cetron, M. ve Spiegel, P. (2019). Definitions matter: Migrants, immigrants, asylum seekers and refugees. Journal of Travel Medicine, 26(2). https://doi.org/10.1093/jtm/taz005
  12. Dunn, W. N. (2015). Public policy analysis. Routledge.
  13. Durmaz, N., Ulukol, B., Bilirer, S. ve Erguder, T. (2023). A refugee mother's perspective: Healthcare satisfaction and access to health services as an immigrant in Turkiye. Northern Clinics of Istanbul, 10(2), 146–156. https://doi.org/10.14744/nci.2023.97597
  14. Dünya Sağlık Asamblesi. (2019). 72. Dünya Sağlık Asamblesi. https://disab.saglik.gov.tr/TR-61740/72-dunya-saglik-asamblesi.html (Erişim tarihi: 10.12.2024)
  15. Dünya Sağlık Örgütü. (2023). WHO results report 2022–2023: Executive summary. https://www.who.int/about/accountability/results/who-results-report-2022-2023/executive-summary (Erişim tarihi: 10.12.2024)
  16. Dünya Sağlık Örgütü. (2024). WHO launches dashboard of global experiences on refugee and migrant health. https://www.who.int/news/item/18-12-2024-who-launches-dashboard-of-global-experiences-on-refugee-and-migrant-health (Erişim tarihi: 10.12.2024)
  17. Eke, E. (2022a). Türk kamu yönetimi açısından göç politikası ve teşkilat yapısı: Güncel bir perspektif. H. H. Aygül ve E. Eke (Ed.), 21. yüzyılda uluslararası göç ve mülteciler: Bir Türkiye perspektifi içinde (ss. 37–68). Nobel Yayın.
  18. Eke, E. (2022b). Sağlık politikası süreci. Kamu Yönetimi ve Politikaları Dergisi, 3(3), 41–67.
  19. Elamin, A. S. M. (2018). İzmir’in bir mahallesinde yaşayan geçici koruma altındaki Suriyelilerde sağlık okuryazarlığı ve sosyo-demografik özelliklerle ilişkisinin incelenmesi [Yüksek lisans tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi].
  20. Erbaş, H. (2023). Gidişlerden kaçışlara göç ve göçmenler: Kuram, yöntem ve alan yazıları (2. bs.). Phoenix Yayınevi.
  21. Foucault, M. (2002). Toplumu savunmak gerekir (Ş. Aktaş, Çev.). Yapı Kredi Yayınları.
  22. Geçici Koruma Yönetmeliği. (2014, 25 Aralık). Geçici koruma yönetmeliği. https://www.goc.gov.tr/kurumlar/goc.gov.tr/evraklar/mevzuat/Gecici-Koruma.pdf (Erişim tarihi: 23.12.2024)
  23. Göç İdaresi Başkanlığı (2025). Geçici koruma. https://www.goc.gov.tr/gecici-koruma5638 (Erişim tarihi: 23.12.2024)
  24. Göç İdaresi Genel Müdürlüğü. (2016). Türkiye göç raporu. https://www.goc.gov.tr/raporlar3 (Erişim tarihi: 23.12.2024)
  25. Grace, B. L., Bais, R. ve Roth, B. J. (2018). The violence of uncertainty undermining immigrant and refugee health. New England Journal of Medicine, 379, 904–905.
  26. Gül, H. (2015). Kamu politikası analizi, yöntemleri ve teknikleri. Yasama Dergisi, 29, 5–31. https://izlik.org/JA35ZT34UD
  27. Günhar, F. ve Genç, F. N. (2023). COVID-19 pandemisinde göçmenlere yönelik sağlık hizmetleri: Uluslararası göç örgütü ve Türkiye üzerine bir inceleme. Ekonomi İşletme Siyaset ve Uluslararası İlişkiler Dergisi, 9(2-1), 1–25.
  28. Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü, (2020). Göçmen sağlığı merkezleri rehberi. https://hsgm.saglik.gov.tr/depo/birimler/aile-hekimligi-egitim-ve-izleme-db/Dokumanlar/Rehberler/Gocmen_Sagligi_Merke_Rehber.pdf (Erişim tarihi: 10.12.2024)
  29. Ingleby, D. (2005). Forced migration and mental health: Rethinking the care of refugees and displaced persons. Springer Publishing Company.
  30. International Organization for Migration. (2013). World migration report 2013. https://publications.iom.int/system/files/pdf/wmr2013_en.pdf (Erişim tarihi: 23.12.2024)
  31. İlhan, M. N. ve Gözlü, M. (2018). Göç ve sağlık sorunları. V. Canbey-Özgüler (Ed.), Göç ve göçmen sorunları içinde (ss. 125–140). Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Yayınları.
  32. İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi. (1949, 27 Mayıs). https://www.resmigazete.gov.tr/arsiv/7217.pdf (Erişim tarihi: 10.12.2024)
  33. Karadağ, O., Kılıç, C. ve Kaya, E. (2021). Challenges and lessons learned in mental health research among refugees: A community-based study in Turkey. BMC Public Health, 21, 1537. https://doi.org/10.1186/s12889-021-11571-5
  34. Keleşmehmet, H. (2019). Suriyeli göçmenlerin göçmen sağlığı merkezlerinde sunulan sağlık hizmetlerinden yararlanma durumu [Yayımlanmamış doktora tezi, Marmara Üniversitesi].
  35. Kılıç, C., Kaya, E., Karadağ, Ö. ve Üner, S. (2024). Barriers to accessing mental health services among Syrian refugees: A mixed-method study. Turkish Journal of Psychiatry, 35(2), 87-94. https://doi.org/10.5080/u27044
  36. Küçük, A. (2020). Türkiye’de göç ve sağlık politikaları analizi: “Sıhhat projesi” örneği. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 20(47), 473-496. https://doi.org/10.21560/spcd.vi.576588
  37. Levesque, JF., Harris, M.F. ve Russell, G. (2013). Patient-centred access to health care: Conceptualising access at the interface of health systems and populations. International Journal for Equity in Health, 12(18), 2-9. https://doi.org/10.1186/1475-9276-12-18
  38. Memişoğlu, D. (2016). Bir kamu politikası analizi örneği: Sağlıkta dönüşüm programı. Yasama Dergisi 34, 62-93.
  39. O’Donnell C., Burns, N., Dowrick, C., Lionis, C. ve MacFarlane, A. (2013). Health-care access for migrants in Europe. The Lancet, 382(9890), 393. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(13)61666-9
  40. Ok, O. C. (2018). Rethinking state and civil society relations in Turkey: An analysis on migrant health [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Bilkent Üniversitesi].
  41. Örselli, E. ve Babahanoğlu, V. (2016). Türkiye'nin göç yönetimi ve göç politikalarının gelişimi: Bir kamu politikası analizi. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 9(43), 2063-2072.
  42. Sabatier, P. A. (2007). The theories of the policy process. Westview Press.
  43. Sağlık Bakanlığı. (2015). Geçici koruma altına alınanlara verilecek sağlık hizmetlerine dair esaslar. https://dosyasb.saglik.gov.tr/Eklenti/1376/0/saglik-bakanligi-gecici-koruma-yonergesi-25032015pdf.pdf?_tag1=284EBE67BBC860BBD5B18C4F81083BD757AFFAB8 (Erişim tarihi: 10.12.2024)
  44. Sağlık Bakanlığı. (2024a). SIHHAT – Türkiye’de göçmen sağlığı hizmetlerinin desteklenmesi projesi. https://sihhatproject.saglik.gov.tr/TR-107529/sihhat---i.html (Erişim Tarihi: 10.12.2024)
  45. Sağlık Bakanlığı. (2024b). SIHHAT Projesi: Türkiye’de göçmen sağlığı hizmetlerinin desteklenmesi projesi. https://sihhatproject.saglik.gov.tr/TR-107317/sihhat-projesi.html (Erişim tarihi: 10 Aralık 2024)
  46. Sağlık Bakanlığı. (2024c). SIHHAT Projesi: Türkiye’de göçmen sağlığı hizmetlerinin desteklenmesi projesi. https://sihhatproject.saglik.gov.tr/TR-108022/infografikler-2017-2021.html (Erişim tarihi: 10 Aralık 2024)
  47. Salem, H. A. (2023). Türkiye’de yaşayan yabancı göçmenlere uygulanan sağlık politikaları: Elâzığ Bab-ı Şifa göçmen sağlığı merkezi örneği [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Fırat Üniversitesi].
  48. Sezen, İ., Turan, M. ve Kaya, A. A. (2018). Türkiye’deki Suriyeli misafirler ve ilişkilendirilen bulaşıcı hastalıklar. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 7(4), 119-127.
  49. T.C. İçişleri Bakanlığı Göç İdaresi Başkanlığı. (2024, 15 Aralık). İçişleri Bakanı Ali Yerlikaya: Gönüllü geri dönüşler insani değerlere uygun bir şekilde yürütülmektedir. https://www.goc.gov.tr/icisleri- bakani-ali-yerlikaya-gonullu-geri-donusler-insani-degerlere-uygun-bir-sekilde-yurutulmektedir (Erişim tarihi:23.12.2024)
  50. T.C. Resmî Gazete. (2018, 25 Mayıs). Toplum Sağlığı Merkezi ve bağlı birimler yönetmeliğinde değişiklik yapılmasına dair yönetmelik. Erişim Adresi: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2018/05/20180525-1.htm (Erişim Tarihi:10.12. 2024)
  51. T.C. Resmî Gazete. (2019, 20 Eylül). Kamu sağlık tesisleri ruhsatlandırma yönetmeliği. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2019/09/20190920-2.htm (Erişim Tarihi: 10.12.2024)
  52. T.C. Resmî Gazete. (2022,10 Şubat). Sağlık hizmet sunucularının basamaklandırılmasına dair yönetmelik. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2022/02/20220210-1.htm (Erişim Tarihi: 10.12.2024)
  53. T.C. Resmî Gazete. (2024, 2 Nisan). Kamu sağlık tesisleri ruhsatlandırma yönetmeliğinde değişiklik yapılmasına dair yönetmelik. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2024/04/20240402-1.htm (Erişim Tarihi: 10.12.2024)
  54. Tombak, A. (2024). Determinants of post-traumatic stress disorder in Syrian refugees living in Turkey’s four cities. Migration and Diversity, 3(1), 105-124. https://doi.org/10.33182/md.v3i1.3180
  55. TRT Haber. (2022, 24 Mart). Bakan Koca: Göçmen sağlığı merkezleri AB projesi kapsamında açılıyor. https://www.trthaber.com/haber/gundem/bakan-koca-gocmen-sagligi-merkezleri-ab-projesi-kapsaminda-aciliyor-666703.html (Erişim Tarihi: 10.12.2024)
  56. Türk Tabipler Birliği (2014). Suriyeli sığınmacılar ve sağlık hizmetleri raporu. https://www.ttb.org.tr/365ygkw (Erişim Tarihi: 10.12.2024)
  57. Türkiye Halk Sağlığı Kurumu. (2015). Göçmen sağlığı merkezleri/birimleri. https://hsgm.saglik.gov.tr/depo/Mevzuat/Genel_Nitelikli_Yazi_ve_Gorusler/Gocmen_Sagligi_Merkezleri-Birimleri.pdf (Erişim tarihi: 10.12.2024)
  58. United Nations High Commissioner for Refugees. (2010). Convention and Protocol Relating to the Status of Refugees. https://www.unhcr.org/media/convention-and-protocol-relating-status-refugees (Erişim Tarihi: 30.11.2024)
  59. Weible, C. M., Heikkila, T., DeLeon, P. ve Sabatier, P. A. (2012). Understanding and influencing the policy process. Policy Sciences, 45(1), 1-21. http://www.jstor.org/stable/41487060
  60. Wildavsky, A. B. (1987). Speaking truth to power: The art and craft of policy analysis. Transaction Books.
  61. Yıldız, İ. (2023). Türkiye’de ve dünyada göç ve bütünleştirme politikaları. Gazi Kitabevi.
  62. Yıldız, M. ve Sobacı, M. Z. (2015). Kamu politikası ve kamu politikası analizi: Genel bir çerçeve. M. Yıldız ve M. Z. Sobacı (Ed.), Kamu politikası kuram ve uygulama içinde (ss. 16–42). Adres Yayınları.