KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / İşletme Bilimi Dergisi / 2026 / Cilt: 14 Sayı: 2

Algılanan Tüketici Etkinliği, Ağızdan Ağıza Pazarlama ve Sosyal Medya Kullanımının Tüketicilerin Sürdürülebilir Tüketim Davranışlarına Etkilerinin İncelenmesi

Examining the Effects of Perceived Consumer Effectiveness, Word-of-Mouth Marketing, and Social Media Usage on Consumers’ Sustainable Consumption Behaviors

Emine Karakuş Başlar(AYDIN ADNAN MENDERES UNIVERSITY)0000-0002-7090-4713
Sayfa
380–394
Yayın Tarihi
2026-06-23
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Araştırma sonucunda algılanan tüketici etkinliğinin sürdürülebilir tüketim davranışlarından tasarrufu, sosyal medya kullanımının sürdürülebilir tüketim davranışlarından ihtiyaç dışı satın almayı ve ağızdan ağıza pazarlamanın sürdürülebilir tüketim davranışlarının tüm boyutları üzerinde etkili olduğu tespit edilmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Araştırmada algılanan tüketici etkinliğinin, ağızdan ağıza pazarlamanın ve sosyal medya kullanımının sürdürülebilir tüketim davranışına etkilerini belirlemek amaçlanmıştır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Literatürde yer alan ölçek ifadelerinden yararlanılarak çevrimiçi anket yöntemi ile toplanan 402 veri üzerinde yapısal eşitlik modellemesi uygulanmıştır.
💡
Sonuç & Katkı:Araştırma sonucunda algılanan tüketici etkinliğinin sürdürülebilir tüketim davranışlarından tasarrufu, sosyal medya kullanımının sürdürülebilir tüketim davranışlarından ihtiyaç dışı satın almayı ve ağızdan ağıza pazarlamanın sürdürülebilir tüketim davranışlarının tüm boyutları üzerinde etkili olduğu tespit edilmiştir.
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Sürdürülebilir Tüketim Davranışı · Algılanan Tüketici Etkinliği · Ağızdan Ağıza Pazarlama

Özet

Araştırmada algılanan tüketici etkinliğinin, ağızdan ağıza pazarlamanın ve sosyal medya kullanımının sürdürülebilir tüketim davranışına etkilerini belirlemek amaçlanmıştır. Bu kapsamda sürdürülebilir tüketim davranışı çevre duyarlılığı, ihtiyaç dışı satın alma, tasarruf ve yeniden kullanılabilirlik olmak üzere dört boyutta ele alınmıştır. Literatürde yer alan ölçek ifadelerinden yararlanılarak çevrimiçi anket yöntemi ile toplanan 402 veri üzerinde yapısal eşitlik modellemesi uygulanmıştır. Araştırma sonucunda algılanan tüketici etkinliğinin sürdürülebilir tüketim davranışlarından tasarrufu, sosyal medya kullanımının sürdürülebilir tüketim davranışlarından ihtiyaç dışı satın almayı ve ağızdan ağıza pazarlamanın sürdürülebilir tüketim davranışlarının tüm boyutları üzerinde etkili olduğu tespit edilmiştir.

Abstract

This study aims to determine the effects of perceived consumer effectiveness, word-of-mouth marketing, and social media usage on sustainable consumption behavior. In this regard, sustainable consumption behavior is examined across four dimensions: environmental sensitivity, unneeded consumption, saving, and reusability. Structural equation modeling was applied to data collected from 402 participants via an online survey using measurement items adapted from the existing literature. The findings indicate that perceived consumer effectiveness significantly influences the saving dimension of sustainable consumption behavior, social media usage impacts the dimension of unneeded consumption, and word-of-mouth marketing has a significant effect on all dimensions of sustainable consumption behavior.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Başlar, E. K. (2026). Algılanan Tüketici Etkinliği, Ağızdan Ağıza Pazarlama ve Sosyal Medya Kullanımının Tüketicilerin Sürdürülebilir Tüketim Davranışlarına Etkilerinin İncelenmesi. İşletme Bilimi Dergisi, Cilt: 14 Sayı: 2, 380–394. https://doi.org/10.22139/jobs.1762303

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (39)

  1. Al-Nuaimi, S. R. ve Al-Ghamdi, S. G. (2022). Sustainable consumption and education for sustainability in higher education. Sustainability, 14(12), 1-17. https://doi.org/10.3390/su14127255
  2. Altın, B. K. ve Kırçova, İ. (2024). Çevresel, sosyal ve ekonomik sürdürülebilirlik bilincinin ve algılanan tüketici etkinliğinin sürdürülebilir tüketim bağlamında incelenmesi. Business & Management Studies: An International Journal, 12(3), 571-599. https://doi.org/10.15295/bmij.v12i3.2399
  3. Apaolaza, V., Policarpo, M. C., Hartmann, P., Paredes, M. R. ve D’Souza, C. (2022). Sustainable clothing: Why conspicuous consumption and greenwashing matter. Business Strategy and The Environment, 32(6), 3766-3782. https://doi.org/10.1002/bse.3335
  4. Bellotti, E. ve Panzone, L. (2016). Media effects on sustainable food consumption. How newspaper coverage relates to supermarket expenditures. International Journal of Consumer Studies, 40(2), 186-200. https://doi.org/10.1111/ijcs.12242
  5. Berger, I. E. ve Corbin, R. M. (1992). Perceived consumer effectiveness and faith in others as moderators of environmentally responsible behaviors. Journal of Public Policy & Marketing, 11(2), 79-89. https://doi.org/10.1177/074391569201100208
  6. Biswas, A. (2016). Impact of social media usage factors on green consumption behavior based on technology acceptance model. Journal of Advanced Management Science, 4(2), 92-97. https://doi.org/10.12720/joams.4.2.92-97
  7. Çelik, H. E. ve Yılmaz, V. (2016). LISREL 9.1 ile yapısal eşitlik modellemesi temel kavramlar, uygulamalar, programlama. Anı Yayıncılık.
  8. Doğan, O., Bulut, Z. A. ve Çımrın, F. K. (2015). Bireylerin sürdürülebilir tüketim davranışlarının ölçülmesine yönelik bir ölçek geliştirme çalışması. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 29(4), 659-678. https://izlik.org/JA36XY24LW
  9. Ellen, P. S., Wiener, J. L. ve Cobb-Walgren, C. (1991). The role of perceived consumer effectiveness in motivating environmentally conscious behaviors. Journal of Public Policy & Marketing, 10(2), 102-117. https://doi.org/10.1177/074391569101000206
  10. Fatima, M., Ahmed, Q. M. ve Paracha, O. (2024). Examining sustainable consumption patterns through green purchase behavior and digital media engagement: A case of Pakistan’s postmillennials. Foresight, 26(5), 867-885. https://doi.org/10.1108/FS-12-2022-0177
  11. Fornell, C. ve Larcker, D. F. (1981). Evaluating structural equation models with unobservable variables and measurement error. Journal of Marketing Research, 18(1), 39-50.
  12. Hair, J. F., Black, W. C., Babin, B. J. ve Anderson, R. E. (2014). Multivariate Data Analysis. Pearson Education Limited.
  13. Hamza, K. M., de Melo Pereira Lhamas, F. A. ve Parackal, M. (2023). Development of a sustainable consumption measurement scale. International Journal of Consumer Studies, 47(5), 1962-1978. https://doi.org/10.1111/ijcs.12973
  14. Halitoğulları, H. ve Dinç, N. T. (2020). Marka aşkı, marka sadakati ve ağızdan ağıza pazarlama ilişkisi: THY örneği. Türk Turizm Araştırmaları Dergisi, 4(4), 3649-3667. https://doi.org/10.26677/TR1010.2020.583
  15. Jain, V. K., Gupta, A., Tyagi, V. ve Verma, H. (2020). Social media and green consumption behavior of millennials. Journal of Content, Community and Communication, 10(6), 221-230. https://doi.org/10.31620/JCCC.06.20/16
  16. Khan, A. A., Wang, M. Z., Ehsan, S., Nurunnabi, M. ve Hashmi, M. H. (2019). Linking sustainability-oriented marketing to social media and web atmospheric cues. Sustainability, 11(9), 1-28. https://doi.org/10.3390/su11092663
  17. Kline, R. B. (2011). Principles and practice of structural equation modeling. The Guilford Press.
  18. Kozinets, R. V., De Valck, K., Wojnicki, A. C. ve Wilner, S. J. (2010). Networked narratives: Understanding word-of-mouth marketing in online communities. Journal of Marketing, 74(2), 71-89. https://doi.org/10.1509/jm.74.2.71
  19. Lee, C. K., Levy, D. S. ve Yap, C. S. F. (2015). How does the theory of consumption values contribute to place identity and sustainable consumption? International Journal of Consumer Studies, 39(6), 597-607. https://doi.org/10.1111/ijcs.12231
  20. Li, Y. M., Lin, C. H. ve Lai, C. Y. (2010). Identifying influential reviewers for word-of-mouth marketing. Electronic Commerce Research and Applications, 9(4), 294-304. https://doi.org/10.1016/j.elerap.2010.02.004
  21. Luchs, M. G., Phipps, M. ve Hill, T. (2015). Exploring consumer responsibility for sustainable consumption. Journal of Marketing Management, 31(13-14), 1449-1471. https://doi.org/10.1080/0267257X.2015.1061584
  22. Nukhu, R. ve Singh, S. (2024). Is satisfaction a moderator? The effect of sensory experience on perceived environmental sustainability and WOM: A study on the world’s first organic state–Sikkim, India. Journal of Hospitality and Tourism Insights, 7(1), 479-499. https://doi.org/10.1108/JHTI-09-2022-0461
  23. Razzaq, Z., Razzaq, A., Yousaf, S. ve Hong, Z. (2018). The impact of utilitarian and hedonistic shopping values on sustainable fashion consumption: The moderating role of religiosity. Global Business Review, 19(5), 1224-1239. https://doi.org/10.1177/0972150918777947
  24. Sarıtaş, A. (2018). Yeşil satın alma davranışının algılanan tüketici etkinliğine etkisinde çevresel kaygının aracılık rolü. Sosyal Araştırmalar ve Davranış Bilimleri, 4(5), 47-71. https://izlik.org/JA64XH89KD
  25. Sarkar, J. G., Sarkar, A. ve Sreejesh, S. (2023). Developing responsible consumption behaviours through social media platforms: Sustainable brand practices as message cues. Information Technology & People, 36(2), 532-563. https://doi.org/10.1108/ITP-01-2021-0044
  26. Sharma, R. ve Jha, M. (2017). Values influencing sustainable consumption behaviour: Exploring the contextual relationship. Journal of Business Research, 76, 77-88. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2017.03.010
  27. Sheoran, M. ve Kumar, D. (2022). Conceptualisation of sustainable consumer behaviour: Converging the theory of planned behaviour and consumption cycle. Qualitative Research in Organizations and Management: An International Journal, 17(1), 103-135. https://doi.org/10.1108/QROM-05-2020-1940
  28. Simeone, M. ve Scarpato, D. (2020). Sustainable consumption: How does social media affect food choices? Journal of Cleaner Production, 277, 1-6. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2020.124036
  29. Smyczek, S. (2020). Consumer values and misbehavior in the context of sustainable consumption. Review of Business, 40(2), 75-88.
  30. Strähle, J. ve Gräff, C. (2016). The role of social media for a sustainable consumption. J. Strähle (Ed.), Green fashion retail içinde (ss. 225–247). Springer Singapore. https://doi.org/10.1007/978-981-10-2440-5_12
  31. Svenfelt, Å., Baraka Wadha, N. ve Parekh, V. (2024). Sustainable consumption futures: According to whom? Sustainability: Science, Practice and Policy, 20(1), 1-16. https://doi.org/10.1080/15487733.2024.2341495
  32. Tan, B. C. (2011). The role of perceived consumer effectiveness on value-attitude-behaviour model in green buying behaviour context. Australian Journal of Basic and Applied Sciences, 5(12), 1766-1771.
  33. Tanrıkulu, C. (2015). Çevresel kaygı, algılanan tüketici etkinliği ve kollektivizmin, tüketicilerin yeşil satın alma davranışlarındaki rolü üzerine bir inceleme. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 29(1), 121-136.
  34. Thang, T. H. N. ve Nguyen, C. H. (2024). Does customers’ well-being lead to their sustainable consumption? Exploring the mediating role of online shopping. Journal of Global Marketing, 38(2), 133-155. https://doi.org/10.1080/08911762.2024.2424839
  35. Visvanathan, C., Adhikari, R. ve Ananth, A. P. (2007). 3R practices for municipal solid waste management in Asia. Kalmar Eco-Tech November 26-28, 11-22. https://doi.org/10.15626/Eco-Tech.2007.002
  36. Vladimirova, K., Henninger, C. E., Alosaimi, S. I., Brydges, T., Choopani, H., Hanlon, M., Iran, S., McCormick, H. ve Zhou, S. (2024). Exploring the influence of social media on sustainable fashion consumption: A systematic literature review and future research agenda. Journal of Global Fashion Marketing, 15(2), 181-202. https://doi.org/10.1080/20932685.2023.2237978
  37. Waskita, G. S., Ashari, D. R. W., Eldon, M. ve Utami, A. (2024). From words to actions: exploring how e-wom drives green consumer decisions in the digital age. SINDA: Comprehensive Journal of Islamic Social Studies, 4(3), 253-267. https://doi.org/10.28926/sinda.v4i3.1750
  38. Wesley, S. C., Lee, M. Y. ve Kim, E. Y. (2012). The role of perceived consumer effectiveness and motivational attitude on socially responsible purchasing behavior in South Korea. Journal of Global Marketing, 25(1), 29-44. https://doi.org/10.1080/08911762.2012.697383
  39. Yıldız, O. ve Kelleci, A. (2022). Z kuşağının sürdürülebilir tüketim davranışını etkileyen faktörlere yönelik keşifsel bir araştırma. Business and Management Studies: An International Journal (BMİJ), 10(4), 1474-1491. https://doi.org/10.15295/bmij.v10i4.2134