Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar
AI InsightÇalışma, sosyal istenirlik yanlılığı ile başa çıkmada söz konusu metodolojik hususların birbirini tamamlayan bir bütün olarak ele alınması gerektiğini ortaya koymaktadır.
📌 3 Maddede Bu Makale
Özet
Sosyal istenirlik yanlılığı, araştırma katılımcılarının kendilerine yöneltilen araştırma sorularına toplumsal olarak kabul gören normatif cevaplar verme eğilimlerini ifade etmektedir. Bu yanlılık çalışmanın niteliğini ve incelenen olguyla ilgili uygun verilerin elde edilmesini olumsuz etkileyebilmektedir. Nitel araştırmalarda güven duyulabilirliğin sağlanması açısından sosyal istenirlik yanlılığının kavramsal çerçevesinin çizilmesi ve bu yanlılığın yönetimine ilişkin metodolojik hususların belirlenmesi büyük önem taşımaktadır. Bu doğrultuda anlatı temelli derleme olarak tasarlanan bu çalışma, nitel araştırmalarda sosyal istenirlik yanlılığının göstergelerini ve bu yanlılığın yönetimine ilişkin metodolojik hususları incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışma kapsamında sosyal istenirlik yanlılığının göstergeleri aşırı uyumluluk, inkâr, kısmi ya da belirsiz yanıtlar verme, cevaplar arasında tutarsızlık, abartma ya da olduğundan az gösterme ile kendini sunma ve iletişim tarzındaki değişimler olarak belirlenmiştir. Sosyal istenirlik yanlılığının yönetimine ilişkin metodolojik hususlar ise araştırma tasarımı ve veri oluşturma süreci olmak üzere iki düzeyde incelenmiştir. Bu hususlar; araştırma amacının açıkça tanımlanması, uygun yöntem ve tekniklerin seçilmesi, katılımcı seçim ölçütlerinin belirlenmesi, veri çeşitlemesinin sağlanması, görüşme sorularının genelden özele doğru kurgulanması, gönüllü katılımın güvence altına alınması, gizlilik ve mahremiyetin korunması ile araştırmacının yargılamayan ve saygılı bir tutum benimsemesi bağlamında ele alınmaktadır. Çalışma, sosyal istenirlik yanlılığı ile başa çıkmada söz konusu metodolojik hususların birbirini tamamlayan bir bütün olarak ele alınması gerektiğini ortaya koymaktadır.
Abstract
Social desirability bias refers to the tendency of research participants to provide normatively accepted responses to questions posed during the research process. This bias can negatively affect the quality of a study and hinder the collection of appropriate data regarding the phenomenon under investigation. In qualitative research, defining the conceptual framework of social desirability bias and identifying the methodological considerations for its management are of great importance for ensuring the trustworthiness of data. Designed as a narrative review, this study aims to examine the indicators of social desirability bias in qualitative research and the methodological considerations related to its management. Within the scope of the study, the indicators of social desirability bias were identified as excessive compliance, denial, providing partial or ambiguous answers, contradictions across responses, exaggeration or minimization, and changes in self-presentation and communication style. The methodological considerations for managing social desirability bias were examined at two levels: research design and data generation processes. These considerations encompass clearly defining the research aim, selecting appropriate methods and techniques, establishing participant selection criteria, ensuring data triangulation, sequencing interview questions from general to sensitive, ensuring voluntary participation, protecting confidentiality and privacy, and maintaining a nonjudgmental and respectful attitude as a researcher. The study concludes that the methodological considerations for addressing social desirability bias should be regarded as a complementary whole rather than isolated techniques to be applied independently.