KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Çukurova Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi / 2026 / Cilt: 55 Sayı: 1

Dezavantajlı Öğrencilere Yönelik Okul Tabanlı Destek Uygulamaları: Kapsam, Etkililik ve Sınırlılıkların İncelenmesi

School-Based Support Interventions for Disadvantaged Students: An Examination of Scope, Effectiveness, and Limitations *

Ayşe Şimşek(Burdur Alpaslan Ali Can Bilim ve Sanat Merkezi)0000-0002-6230-3969
Emine Önder(BURDUR MEHMET AKİF ERSOY ÜNİVERSİTESİ, EĞİTİM FAKÜLTESİ)0000-0001-6912-0383
Sayfa
1–41
Yayın Tarihi
2026-04-30
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Uygulamaların belirlenme sürecinde uygulamanın niteliğinin, öğrenci ve okulun özelliklerinin, çevresel etkenlerin ve kapsayıcılığın göz önünde bulundurulduğu tespit edilmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Araştırmada dezavantajlılığın öğrenciler üzerindeki etkilerini azaltmaya ya da ortadan kaldırmaya yönelik okul temelli uygulamaları; bunların kapsamı, etkililiği ve sınırlılıklarını incelemek amaçlanmıştır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Araştırma okul yöneticisi, öğretmen ve öğrencilerden oluşan 78 katılımcı üzerinde yürütülmüştür.
💡
Sonuç & Katkı:Uygulamaların belirlenme sürecinde uygulamanın niteliğinin, öğrenci ve okulun özelliklerinin, çevresel etkenlerin ve kapsayıcılığın göz önünde bulundurulduğu tespit edilmiştir.
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:78 katılımcı
⚙️Değişkenler:Dezavantajlı Öğrenci · Okul Temelli Uygulamalar · Okul Temelli Uygulamaların Etkililiği

Özet

Araştırmada dezavantajlılığın öğrenciler üzerindeki etkilerini azaltmaya ya da ortadan kaldırmaya yönelik okul temelli uygulamaları; bunların kapsamı, etkililiği ve sınırlılıklarını incelemek amaçlanmıştır. Nitel araştırma yöntemlerine dayalı gerçekleştirilen çalışmada olgubilim deseni benimsenmiştir. Araştırma okul yöneticisi, öğretmen ve öğrencilerden oluşan 78 katılımcı üzerinde yürütülmüştür. Araştırma verileri, yarı yapılandırılmış görüşmeler aracılığıyla elde edilmiş ve içerik analizi yöntemi kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırmada dezavantajlı olmanın öğrenciler üzerinde oluşturduğu etkileri hafifletmek amacıyla okullarda öğrencilerin kendilerini gerçekleştirmelerine ve geliştirmelerine, kaynak temini ve dağıtımına, fırsat ve imkân eşitliği sağlamaya, destekleyici okul ortamı oluşturmaya yönelik uygulamaların yapıldığı belirlenmiştir. Uygulamaların belirlenme sürecinde uygulamanın niteliğinin, öğrenci ve okulun özelliklerinin, çevresel etkenlerin ve kapsayıcılığın göz önünde bulundurulduğu tespit edilmiştir. Araştırmanın sonuçları bu uygulamaların dezavantajlı öğrencilerin akademik, sosyal ve psikolojik gelişimlerine olumlu katkılar sunduğunu ortaya koymuştur. Ancak okul, veli, iletişim, personel, öğrenci ve çevresel kaynaklı çeşitli engeller nedeniyle okul temelli bu uygulamalarla tüm dezavantajlı öğrencilere tam anlamıyla ulaşılamadığı saptanmıştır.

Abstract

This study aimed to investigate school-based interventions designed to reduce or eliminate the impact of disadvantages on students, focusing on their scope, effectiveness, and inherent limitations. Conducted within a qualitative research paradigm, the study adopted a phenomenological design. Data was gathered from 78 participants, comprising school administrators, teachers, and students. Semi-structured interviews facilitated data collection, which was subsequently analyzed using content analysis. Findings indicate that schools implemented diverse practices to mitigate the adverse effects of disadvantage on students. These initiatives focused on fostering students' self-realization and holistic development, ensuring equitable resource provision and distribution, promoting equality of opportunity, and cultivating a supportive school environment. It was observed that the design of these interventions considered the nature of the application, student characteristics, specific school and environmental factors, and principles of inclusivity. The study determined that these interventions yielded various positive contributions to disadvantaged students' academic, social, and psychological well-being. However, due to multiple barriers originating from the school itself, parental engagement, communication channels, personnel limitations, student-specific challenges, and broader environmental constraints, these efforts could not fully reach all disadvantaged students.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Şimşek, A., Önder, E. (2026). Dezavantajlı Öğrencilere Yönelik Okul Tabanlı Destek Uygulamaları: Kapsam, Etkililik ve Sınırlılıkların İncelenmesi. Çukurova Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, Cilt: 55 Sayı: 1, 1–41. https://doi.org/10.14812/cuefd.1607553

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (33)

  1. Arar, K., Beycioglu, K. ve Oplatka, I. (2016). A cross-cultural analysis of educational leadership for social justice in Israel and Turkey: Meanings, actions and contexts. Compare: A Journal of Comparative and International Education, 47(2), 192–206. https://doi.org/10.1080/03057925.2016.1168283
  2. Bates, R. (2006). Educational administration and social justice. Education, citizenship and social justice, 1(2), 141–156. https://doi.org/10.1177/1746197906064676
  3. Bell, L. A. (2007), Theoretical foundations for social justice education. In A., Maurianne, B. L. Anne,& G., Pat (Eds.), Teaching for diversity and social justice (2nd Ed., pp.1–14).Routledge/Taylor & Francis Group.
  4. Berkovich, I. (2014). A socio-ecological framework of social justice leadership in education. Journal of Educational Administration, 52(3), 282–309.
  5. Börü, N. (2019). İlk okullarda sosyal adaletin gelişimine yönelik uygulamaların ve okul müdürlerinin liderlik davranışlarının değerlendirilmesi. Eğitim ve İnsani Bilimler Dergisi: Teori ve Uygulama, 10(20), 132–164.
  6. Brighouse, H. (2002). Egalitarian liberalism and justice in education. The Political Quarterly, 73(2), 181–190. https://doi.org/10.1111/1467-923X.00455
  7. Enslin, P. (2006). Democracy, social justice and education: Feminist strategies in a globalising world. Educational Philosophy and Theory, 38(1), 57–67. https://doi.org/10.1111/j.1469-5812.2006.00174.x
  8. Feng, F. I., & Chen, W. L. (2019). The effect of principals’ social justice leadership on teachers’ academic optimism in Taiwan. Education and Urban Society, 51(9), 1245–1264. https://doi.org/10.1177/00131245187854
  9. Furman, G. C., & Shields, C. M. (2005). How can educational leaders promote and support social justice and democratic community in schools? In W. A. Firestone, & C. Riehl. (Eds.), A new agenda for research in educational leadership (pp.119–137). Teachers College Press.
  10. Gewirtz, S., & Ball, S. (2000). From 'welfarism'to' new managerialism': Shifting discourses of school headship in the education marketplace. Discourse: Studies in The Cultural Politics of Education, 21(3), 253–268.
  11. Gorski, P. C. (2008). Good intentions are not enough: A decolonizing intercultural education. Intercultural Education, 19(6), 515–525. https://doi.org/10.1080/14675980802568319
  12. Gürgen, B. (2017). Okullarda sosyal adalet algısının incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi.
  13. Hytten, K., & Bettez, S. C. (2011). Understanding education for social justice. Educational foundations, 25, 7–24.
  14. Kazu, İ. Y. (2019). Sosyo-ekonomik açıdan dezavantajlı kişilerin eğitimleri sırasında karşılaştıkları sorunlar. Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, 34, 38–47.
  15. Koçak, S., & Özdemir, M. (2019). Examining teachers’ opinions on social Justice leadership: Sosyal adalet liderliğine ilişkin öğretmen görüşlerinin incelenmesi. Journal of Human Sciences, 16(4), 1164–1179.
  16. Kondakçı, Y., Kurtay, M. Z., Oldaç, Y. İ., & Şenay, H. H. (2016). Türkiye’de okul müdürlerinin sosyal adalet rolleri. Eğitim yönetimi araştırmaları içinde (ss. 353-361).Pegem Akademi.
  17. Marshall, C. (2004). Social justice challenges to educational administration: Introduction to a special issue. Educational Administration Quarterly, 40(1), 3–13. https://doi.org/10.1177/0013161X03258139
  18. McKenzie, K. B., Christman, D. E., Hernandez, F., Fierro, E., Capper, C. A., Dantley, M.,. & Scheurich, J. J. (2008). From the field: A proposal for educating leaders for social justice. Educational Administration Quarterly, 44(1), 111–138.
  19. Miller, C. M., & Martin, B. N. (2015). Principal preparedness for leading in demographically changing schools: Where is the social justice training? Educational Management Administration & Leadership, 43(1), 129–151.
  20. Oplatka, I., & Arar, K. H. (2016). Leadership for social justice and the characteristics of traditional societies: ponderings on the application of western-grounded models. International journal of leadership in education, 19(3), 352–369.
  21. Önder, E. ve Güçlü, N. (2014). İlköğretimde okullar arası başarı farklılıklarını azaltmaya yönelik çözüm önerileri. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 40(40), 109–132.
  22. Özbaş, M. (2014). İlköğretim okulu yöneticilerinin aile memnuniyetini karşılama düzeyine ilişkin veli görüşleri. Eğitim Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 4(1), 243–258.
  23. Özdemir, M. (2017). Sosyal adalet liderliği, okula yönelik tutum ve okul bağlılığı arasındaki ilişkilerin incelenmesi. Eğitim ve Bilim, 42(191), 267–281.
  24. Özdemir, M., & Kütküt, B. (2015). Sosyal adalet liderliği ölçeği’nin (SALÖ) geliştirilmesi: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 16(3), 201–218.
  25. Polat, S. (2007). Eğitim politikalarının sosyal adalet açısından sonuçları konusunda yönetici ve öğretmen görüşleri [Yayımlanmamış doktora tezi]. Ankara Üniversitesi.
  26. Richardson, J. W., & Sauers, N. J. (2014). Social justice in India: Perspectives from school leaders in diverse contexts. Management in Education, 28(3), 106–109.
  27. Sağdıç, A. (2018). Okullarda sosyal adalet uygulamalarına ilişkin yönetici ve öğretmen görüşleri [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Gaziantep Üniversitesi.
  28. Theoharis, G. (2007). Social justice educational leaders and resistance: Toward a theory of social justice leadership. Educational Administration Quarterly, 43(2), 221–258. https://doi.org/10.1177/0013161X06293717
  29. Tomul, E. (2009). İlköğretim okullarındaki sosyal adalet uygulamalarına ilişkin yönetici görüşleri. Eğitim ve Bilim, 34(152), 126–137.
  30. Tosun, A., Ay, M. H., & Koçak, S. (2020). Yönetici gözüyle dezavantajlı okullar: Sosyal adaletin sağlanması için çözüm önerileri. Eğitimde Nitel Araştırmalar Dergisi, 8(3), 980–999.
  31. Tosun, F. Ç. (2021). Türk eğitim politikalarında sosyal adalet ve eşitlik. Anadolu Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 5(3), 348–368.
  32. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2018). Sosyal bilimlere nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.
  33. McKenzie, K. B., Christman, D. E., Hernandez, F., Fierro, E., Capper, C. A., Dantley, M.,. & Scheurich, J. J. (2008). From the field: A proposal for educating leaders for social justice. Educational Administration Quarterly, 44(1), 111–138.