Dergiler / Sosyal Güvence / 2026 / Sayı: 29

Metal İmalatında Proaktif İş Sağlığı Ve Güvenliği Önlemleri: Endüstri 4.0 Ve Risk Analiz İlişkisi

Proactive Occupational Health and Safety Practices in Metal Manufacturing: An Industry 4.0–Based Risk Analysis ApproachAnalytics

Ecem Şahiner(SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ, HAMİDİYE SAĞLIK BİLİMLERİ FAKÜLTESİ, İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ BÖLÜMÜ, İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ PR.)0009-0002-1257-5736
Rabia Akdoğan(SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ, HAMİDİYE SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, SAĞLIK YÖNETİMİ (DR))0000-0002-9707-9848
Melike Ersöz(DEMİROĞLU BİLİM ÜNİVERSİTESİ, FEN-EDEBİYAT FAKÜLTESİ)0000-0002-5289-5809
Ahmet Gökcan(Sağlık Bilimleri Üniversitesi /Hamidiye Sağlık Bilimleri Fakültesi/ İş Sağlığı ve Güvenliği Pr.)0000-0002-2257-4668
Göksel Demir(SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ, HAMİDİYE SAĞLIK BİLİMLERİ FAKÜLTESİ, İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ BÖLÜMÜ, İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ ANABİLİM DALI)0000-0002-7815-1197
Sayfa
2197–2217
Yayın Tarihi
2026-01-09
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Elde edilen risk analiz sonuçlarına göre, 34 risk tespit edilmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Metal imalat sektörü, yüksek riskli iş süreçlerini barındırması nedeniyle iş sağlığı ve güvenliği açısından kritik bir öneme sahiptir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Endüstri 4.0 teknolojileri, otomasyon ve dijitalleşme yoluyla insanların refah seviyelerinin yükseltirken beraberinde tehlikeli işlerdeki insan gücüne olan bağımlılığı azaltmıştır.
💡
Sonuç & Katkı:Elde edilen risk analiz sonuçlarına göre, 34 risk tespit edilmiştir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Endüstri 4.0 · Fine-Kinney Risk Analiz Metodu · İş Sağlığı ve Güvenliği

Özet

Metal imalat sektörü, yüksek riskli iş süreçlerini barındırması nedeniyle iş sağlığı ve güvenliği açısından kritik bir öneme sahiptir. Özellikle Türkiye’de meydana gelen iş kazalarında, metal imalat sektörü ilk sıralarda yer almaktadır. Endüstri 4.0 teknolojileri, otomasyon ve dijitalleşme yoluyla insanların refah seviyelerinin yükseltirken beraberinde tehlikeli işlerdeki insan gücüne olan bağımlılığı azaltmıştır. Fakat yeni teknolojilere rağmen iş kazalarındaki artışın devam ettiği ve ayrıca yeni tehlikelerinde ortaya çıktığı görülmektedir. Çalışma ortamında sağlık ve güvenliğin sağlanabilmesi amacıyla tehlike ve risk faktörlerinin değerlendirilmesi gerekmektedir. Bu çalışmada Kocaeli ilinde bulunan bir metal üretim fabrikasında Endüstri 4.0 otomasyonu ile oluşturulmuş çalışma sahalarındaki tehlike ve riskler, Fine-Kinney risk değerlendirme metoduyla analiz edilmiştir. Elde edilen risk analiz sonuçlarına göre, 34 risk tespit edilmiştir. Tespit edilen risklerden %27’si tolere gösterilemez risk, %47’si esaslı risk ve %26’sı önemli risk olduğu görülmüştür.

Abstract

The metal manufacturing sector is of critical importance in terms of occupational health and safety due to its high-risk work processes. In Türkiye, the metal manufacturing sector ranks first in terms of occupational accidents. The advent of Industry 4.0 technologies has increased people's welfare levels through automation and digitalization, while reducing the dependence on manpower in hazardous jobs. However, despite the advent of these new technologies, an increase in occupational accidents continues to be observed, along with the emergence of new hazards. To ensure health and safety in the working environment, it is imperative to evaluate hazards and risk factors. In this study, the hazards and risks in the workplaces created with Industry 4.0 automation in a metal production factory in Kocaeli province were analyzed by Fine-Kinney risk assessment method. According to the risk analysis results, 34 risks were identified. Of these identified risks, 27% were classified as intolerable, 47% as substantial, and 26% as important.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Şahiner, E., Akdoğan, R., Ersöz, M., Gökcan, A., Demir, G. (2026). Metal İmalatında Proaktif İş Sağlığı Ve Güvenliği Önlemleri: Endüstri 4.0 Ve Risk Analiz İlişkisi. Sosyal Güvence, Sayı: 29, 2197–2217. https://doi.org/10.21441/sosyalguvence.1619025

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (21)

  1. Akçakanat Ö. (2012). Kurumsal Risk Yönetimi ve Kurumsal Risk Yönetim Süreci. Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi, 4(7), 30-46.
  2. Aker, A. & ve Tijen Ö.Ö. (2020). Metal Sektöründe 5x5 Matris ve Fine-Kinney Yöntemi ile Risk Değerlendirmesi. Karaelmas İş Sağlığı Ve Güvenliği Dergisi, 4(1), 65–75. doi: 10.33720/kisgd.630799
  3. Banger, G. (2017). Endüstri 4.0 Ekstra. Ankara: Dorlion Yayınları.
  4. Birgören, B. (2017). Fine Kinney Risk Analizi Yönteminde Risk Analizi Yönteminde Risk Faktörlerinin Hesaplama Zorlukları ve Çözüm Önerileri. Uluslararası Mühendislik Araştırma ve Geliştirme Dergisi, 9(1), 1-25.
  5. Çiftçi, B. (2016). Türkiye’de toplumsal kültürün iş güvenliği kültürüne etkisi. Çalışma İlişkileri Dergisi, 7(2), 13-40.
  6. Güllüoğlu E.N. & Güllüoğlu A.N. (2019). Türkiye’de Metal Sektöründe Meydana Gelen İş Kazalarının Analizi. International Journal of Advances in Engineering and Pure Sciences. 31(1), 70-82. https://doi.org/10.7240/jeps.486478
  7. Kacır, E., & Taçgın, E. (2017). 6331 sayılı iş sağlığı ve güvenliği kanunu kapsamında proaktif yaklaşım üzerine risk değerlendirme ve bazı öneriler. Marmara Sosyal Araştırmalar Dergisi(12), 1-16.
  8. Oluk, F., Demir, Y., Şahiner, E., Gökcan, A., Özcan, H. K., & Demir, G. (2023). Endüstri 4.0 Sisteminin Çalışanlar Üzerinde Oluşturduğu Psikososyal Risk Etmenlerinin İncelenmesi; Makine ve Ekipman İmalatı Sektörü Örneği. Frontiers In Life Sciences And Related Technologies, 9-17.
  9. Yavuzarslan, E. (2022). 19. Yüzyılda Osmanlı İmparatorluğu’ndaki Demir Yolu Seferberliğinin İstanbul’un Kentsel Dönüşümüne Etkileri ve Pera Örneği, Kent Akademisi Dergisi, 15(1), 317-338. https://doi.org/10.35674/kent.822527
  10. Aker, A. (2020). Metal sektöründe 5x5 Matris ve Fine-Kinney yöntemi ile risk değerlendirmesi. Karaelmas Journal of Occupational Health and Safety, 4(1), 65-75.
  11. Korkmaz, A. V. (2021). Metal sektöründe iş kazaları ve işçiler üzerindeki etkileri: Magnezyum metal üretim tesisi örnek çalışması. Düzce Üniversitesi Bilim ve Teknoloji Dergisi, 9(4), 1570-1591.
  12. Gün, T. (2022). Metal sektöründe iş sağlığı ve güvenliği risk değerlendirmesi uygulamaları (Master's thesis, İstanbul Gelişim Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü).
  13. Gökcan, A., Erol, İ., Akyüz, B., Demir, G. (2025). Bir Enerji Dönüşüm Santralinde Kişisel Koruyucu Donanım ve Risk Analizi İlişkisinin İncelenmesi. Karadeniz Fen Bilimleri Dergisi, 15(1), 341-361. https://doi.org/10.31466/kfbd.1551562
  14. Bayram, H., & Kaya, E. Ç. (2022). Fine-Kinney Metodu İle Risk Analizi: Trabzon Liman Örneği. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 11(2), 760-783.
  15. R. Sharma and D. K. Mishra, “An analysis of thematic structure of research trends in occupational health and safety concerning safety culture and environmental management,” Journal of Cleaner Production, vol. 281. Elsevier Ltd, Jan. 25, 2021. doi: 10.1016/j.jclepro.2020.125346
  16. Kuleshov, V. V., Skuba, P. Y., & Ignatovich, I. A. (2021). Assessment of the severity of the last accident based on the Fine-Kinney Method. In IOP Conference Series: Earth and Environmental Science (Vol. 720, No. 1, p. 012094). IOP Publishing. DOI 10.1088/1755-1315/720/1/0120944.
  17. Gul, M., & Celik, E. (2018). Fuzzy rule-based Fine-Kinney risk assessment approach for rail transportation systems. Human and Ecological Risk Assessment: An International Journal, 24(7), 1786-1812. https://doi.org/10.1080/10807039.2017.1422975
  18. Oturakci M, Dağsuyu C, Kokangül A (2015) A new approach to Fine Kinney method and an implementation study. Alphanumeric Journal 3(2):83-92.
  19. An M, Qin Y, Jia LM, and Chen Y. 2016. Aggregation of group fuzzy risk information in the railway risk decision making process. Saf Sci 82:18-28. doi:10.1016/j.ssci.2015.08.011
  20. Gul, M., Guven, B., & Guneri, A. F. (2018). A new Fine-Kinney-based risk assessment framework using FAHP-FVIKOR incorporation. Journal of Loss Prevention in the Process Industries, 53, 3-16. https://doi.org/10.1016/j.jlp.2017.08.014
  21. Özbakır, O. (2023). Hazard and risk assessment in a dairy products factory in Igdir province using the Fine Kinney Risk Method: recommendations for mitigation. International Journal of Agriculture Environment and Food Sciences, 7(3), 563-572. https://doi.org/10.31015/jaefs.2023.3.10