Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar
AI InsightBulgular, hastanenin genel performans skorunun 2017 yılında 0,0056 iken 2024 yılında 0,9359’a yükseldiğini ve incelenen dönemde performansın sürekli bir artış eğilimi gösterdiğini ortaya koymuştur.
📌 3 Maddede Bu Makale
Özet
Bu araştırmada, Doğu Anadolu Bölgesi’nde yer alan 510 yatak kapasiteli bir kamu hastanesinin 2017–2024 yılları arasındaki performansı, CRITIC tabanlı EDAS yöntemi ve Pabon Lasso modeli birlikte kullanılarak analiz edilmiştir. Çalışma, hastane performansını çok kriterli, veriye dayalı ve zamansal eğilimleri dikkate alan bir çerçevede değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Araştırma nicel, kesitsel ve ilişkisel tarama deseni temelinde yürütülmüş olup analizde Uzman Hekim Sayısı, Pratisyen Hekim Sayısı, Hemşire Sayısı, Ebe Sayısı, Diğer Sağlık Personeli Sayısı, Diğer Personel Sayısı, A–B–C Grubu Ameliyat Sayıları, Yatan Hasta Sayısı, Toplam Muayene Sayısı, Taburcu Olan Hasta Sayısı, Doğum Sayısı, Toplam Gelir, Toplam Yoğun Bakım Yatış Gün Sayısı, Toplam Yatış Gün Sayısı ve Toplam Gider kriterleri kullanılmıştır. CRITIC yöntemi, kriterlerin varyans ve korelasyon yapılarını dikkate alarak objektif ağırlıkları belirlemiş; EDAS yöntemi, bu ağırlıklara göre yıllık performans skorlarını hesaplamıştır. Pabon Lasso modeli ise Yatak Doluluk Oranı (YDO), Yatak Devir Hızı (YDH) ve Ortalama Kalış Günü (OKG) göstergeleri üzerinden operasyonel verimliliği değerlendirmiştir. Analizler Microsoft Excel ortamında yürütülmüştür. Bulgular, hastanenin genel performans skorunun 2017 yılında 0,0056 iken 2024 yılında 0,9359’a yükseldiğini ve incelenen dönemde performansın sürekli bir artış eğilimi gösterdiğini ortaya koymuştur. CRITIC analizine göre en yüksek ağırlığa sahip kriter Toplam Gider (w=0,1003) olup, bunu Yoğun Bakım Yatış Gün Sayısı (w=0,0936) ve Doğum Sayısı (w=0,0918) izlemiştir; bu durum finansal ve klinik göstergelerin performans üzerindeki belirleyici rolünü ortaya koymaktadır. Pabon Lasso sonuçları, hastanenin 2017’de verimsiz bölgede iken 2023’te verimli bölgeye geçtiğini, 2024’te ise YDO açısından kısmen gerilediğini göstermiştir. Covid-19 pandemisi döneminde performansta yaşanan düşüşün ardından 2022 itibarıyla insan kaynağı artışıyla hızlı bir toparlanma gerçekleşmiştir. Sonuç olarak, CRITIC–EDAS ve Pabon Lasso yöntemlerinin entegrasyonu, hastane performansının nesnel, dinamik ve çok boyutlu biçimde değerlendirilmesini sağlayarak kamu hastanelerinde stratejik karar süreçleri için güçlü bir analitik temel sunmaktadır.
Abstract
This study analyzes the performance of a 510-bed public hospital located in the Eastern Anatolia Region of Türkiye over the period 2017–2024 by integrating the CRITIC-based EDAS method with the Pabon Lasso model. The research aims to evaluate hospital performance within a multidimensional, data-driven, and temporally sensitive analytical framework. Designed as a quantitative, cross-sectional, and correlational study, the analysis included the following performance criteria: Number of Specialist Physicians, Number of General Practitioners, Number of Nurses, Number of Midwives, Number of Other Healthcare Personnel, Number of Other Staff, Number of Type A–B–C Surgeries, Number of Inpatients, Total Number of Examinations, Number of Discharged Patients, Number of Births, Total Revenue, Total Intensive Care Bed-Days, Total Hospitalization Days, and Total Expenditures. The CRITIC method was employed to determine the objective weights of criteria based on variance and inter-criteria correlation, while the EDAS method calculated annual performance scores using these weights. The Pabon Lasso model evaluated operational efficiency through Bed Occupancy Rate (BOR), Bed Turnover Rate (BTR), and Average Length of Stay (ALOS). All analyses were performed using Microsoft Excel (Office 365). The findings revealed that the hospital’s overall performance score increased from 0.0056 in 2017 to 0.9359 in 2024, demonstrating a consistent upward trend in performance throughout the study period. According to the CRITIC analysis, the most influential criterion was Total Expenditure (w=0.1003), followed by Total Intensive Care Bed-Days (w=0.0936) and Number of Births (w=0.0918), emphasizing the decisive role of financial and clinical indicators in hospital performance. Pabon Lasso results indicated that the hospital transitioned from an inefficient zone in 2017 to an efficient zone in 2023, with a partial decline in 2024 in terms of bed occupancy. Moreover, the Covid-19 pandemic (2020–2021) led to a significant performance decrease, followed by rapid recovery in 2022 due to increased staffing and service capacity. In conclusion, the integration of the CRITIC–EDAS and Pabon Lasso methods enables the objective, dynamic, and multidimensional evaluation of hospital performance, providing a robust analytical foundation for strategic planning and resource allocation in public healthcare institutions.