KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Sosyal Güvence / 2026 / Sayı: 29

Çalışma Hayatında Engelli Bireylerin Yaşadıkları Sorunlar: Kırklareli Örneği

Problems Experienced By Disabled Individuals In Working Life: The Case Of Kırklareli

Yasin Akyıldız(Kırklareli Üniversitesi)0000-0003-4622-0159
Sayfa
2006–2042
Yayın Tarihi
2026-01-09
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bulgular, çalışma çağındaki engelli bireylerin iş yaşamını; dışlanma, eşitsizlik, toplumsal önyargı, işsizlik süreci, empati eksikliği ve engel türüne uygun pozisyonlara erişememe gibi temalar üzerinden değerlendirdiğini göstermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Engelli bireylerin toplumsal yaşama tam ve eşit katılımı, büyük ölçüde ekonomik yaşama dâhil olmalarıyla mümkündür.
📊
Temel Bulgular & Veri:Veri toplama aracı olarak yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmış; elde edilen sosyo-demografik betimsel analizle değerlendirilmiş, açık uçlu sorulara verilen yanıtlar ise içerik analiziyle incelenerek temalar oluşturulmuştur.
💡
Sonuç & Katkı:Bulgular, çalışma çağındaki engelli bireylerin iş yaşamını; dışlanma, eşitsizlik, toplumsal önyargı, işsizlik süreci, empati eksikliği ve engel türüne uygun pozisyonlara erişememe gibi temalar üzerinden değerlendirdiğini göstermektedir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Engelli İş Gücü · İstihdam · Endüstriyel Sosyal Hizmet

Özet

Engelli bireylerin toplumsal yaşama tam ve eşit katılımı, büyük ölçüde ekonomik yaşama dâhil olmalarıyla mümkündür. Ancak bu bireyler, işe giriş sürecinde ve istihdam edildikten sonra yapısal ve sosyal engellerle karşılaşmaktadır. Başlıca güçlükler arasında işveren önyargıları, engel türüne uygun iş olanaklarının sınırlılığı, uzun süreli işsizlik, işyerinde dışlanma, psikolojik baskı, uyum zorlukları ve aşırı iş yükü yer almaktadır. Bu sorunların aşılabilmesi, mevcut istihdam politikalarının gözden geçirilmesini ve kurum içi uygulamaların kapsayıcı biçimde yeniden yapılandırılmasını gerekli kılmaktadır. Bu çalışma, engelli bireylerin çalışma yaşamına ilişkin deneyimlerini ve işsizlik olgusuna yükledikleri anlamları ortaya koymayı amaçlamaktadır. Araştırma, nitel yöntemle yürütülmüş ve derinlemesine anlam inşası için fenomenolojik yaklaşım benimsenmiştir. Veri toplama aracı olarak yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmış; elde edilen sosyo-demografik betimsel analizle değerlendirilmiş, açık uçlu sorulara verilen yanıtlar ise içerik analiziyle incelenerek temalar oluşturulmuştur. Bulgular, çalışma çağındaki engelli bireylerin iş yaşamını; dışlanma, eşitsizlik, toplumsal önyargı, işsizlik süreci, empati eksikliği ve engel türüne uygun pozisyonlara erişememe gibi temalar üzerinden değerlendirdiğini göstermektedir. Sonuç olarak, engelli bireylerin istihdam süreçlerini güçlendirmek için kamu politikalarının iyileştirilmesi, kurumsal düzeyde sosyal hizmet mekanizmalarının etkinleştirilmesi ve endüstriyel sosyal hizmet uygulamalarının geliştirilmesi gerekmektedir.

Abstract

The full and equal participation of individuals with disabilities in social life largely depends on their inclusion in economic life. However, they often encounter structural and social barriers both during recruitment and after employment. The main challenges include employers’ prejudiced attitudes, the limited availability of disability-appropriate positions, prolonged unemployment, workplace exclusion, psychological pressure, difficulties in adaptation, and excessive workload. Overcoming these obstacles requires a revision of existing employment policies and the restructuring of organizational practices in a more inclusive manner. This study aims to explore the work-related experiences of individuals with disabilities and to reveal the meanings they attribute to unemployment. Adopting a qualitative research design, the study employs a phenomenological approach to construct in-depth insights. Data were collected through a semi-structured interview form; socio-demographic data were analyzed descriptively, while the open-ended responses were subjected to content analysis, leading to the identification of key themes. The findings indicate that working-age individuals with disabilities interpret their work life through themes such as exclusion, inequality, societal prejudice, unemployment, lack of empathy, and the inaccessibility of positions aligned with their disability type. The study concludes that improving employment-related experiences of individuals with disabilities requires not only the enhancement of public policies but also the strengthening of institutional social service mechanisms and the further development of industrial social work practices.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Akyıldız, Y. (2026). Çalışma Hayatında Engelli Bireylerin Yaşadıkları Sorunlar: Kırklareli Örneği. Sosyal Güvence, Sayı: 29, 2006–2042. https://doi.org/10.21441/sosyalguvence.1659096

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (62)

  1. Aköğretmen, M., & Orhan, S. (2020). Engelli istihdamında bir alternatif olarak engelli girişimciliği. Bilgi Sosyal Bilimler Dergisi, 22(2), 236–256.
  2. Aksnes, S. Y., & Ulstein, J. (2024). Sustainable employment for people with disabilities: A scoping review on workplace practices and positive employment outcomes. Scandinavian Journal of Disability Research, 26(1), 189–210. https://doi.org/10.16993/sjdr.1089
  3. Akyıldız, Y. (2021). İnsana yakışır iş uygulamasının yapısal ve psiko-sosyal boyutta değerlendirilmesi. Kent Akademisi, 14(4), 1203–1218. https://doi.org/10.35674/kent.950224
  4. Anbarlı Bozatay, Ş., & Ayyıldız, M. T. (2018). Türkiye’de engellilerin istihdam sorunlarına yönelik kamu politikaları. Kesit Akademi Dergisi, (14), 75–93.
  5. Bahry, N. S., Kori, N. L., Mohd Ali, A., Mat, A., & Adzmi, A. (2023). The challenges of disabled entrepreneurs: A systematic review. Journal of International Business, Economics and Entrepreneurship, 8(2), 54–63. https://doi.org/10.24191/jibe.v8i2.24044
  6. Balcı, A. (2013). Sosyal bilimlerde araştırma: Yöntem, teknik ve ilkeler. Ankara: Pegem Akademi.
  7. Baltacı, A. (2018). Nitel araştırmalarda örnekleme yöntemleri ve örnek hacmi sorunsalı üzerine kavramsal bir inceleme. BEÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7(1), 231–274.
  8. Baltacı, A. (2019). Nitel araştırma süreci: Nitel bir araştırma nasıl yapılır? Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 5(2), 368–388. https://doi.org/10.31592/aeusbed.598299
  9. Barnes, C., & Mercer, G. (2010). Exploring disability. England: Polity Press.
  10. Biçer, C. (2024). What should be done about workplace discrimination? A theoretical perspective and solutions. Research Journal of Business and Management, 11(2), 119–126. https://doi.org/10.17261/Pressacademia.2024.1951
  11. Birleşmiş Milletler. (1948). İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi (Universal Declaration of Human Rights). https://www.ohchr.org/en/human-rights/universal-declaration/translations/turkish
  12. Birleşmiş Milletler. (2006). Engelli Hakları Sözleşmesi (Convention on the Rights of Persons with Disabilities). https://engelsiz.ieu.edu.tr/wp-content/uploads/2021/02/EK-1_BM-engelli-haklari-yasasi.pdf
  13. Brucker, D. L., Henly, M., & Rafal, M. (2022). The association of disability status with job tenure for U.S. workers. Work, 71(1), 45–60. https://doi.org/10.3233/WOR-210510
  14. Chan, X. W., & Hutchings, K. (2023). Inequalities, barriers, intersectionality, and facilitators of careers of women with disabilities: Themes and future research agenda from a scoping review. Frontiers in Psychology, 14, 1104784. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2023.1104784
  15. Colella, A., & Bruyère, S. M. (2011). Disability and employment: New directions for industrial and organizational psychology. In S. Zedeck (Ed.), APA handbook of industrial and organizational psychology (Vol. 1, pp. 473–503). American Psychological Association. https://doi.org/10.1037/12169-015
  16. Cook, J. A. (2015). Older age, vocational functioning and employment among people with psychiatric disabilities. Paper presented at the Disability Research Collaborative Annual Research Meeting, Washington, DC, USA.
  17. Council of Europe. (1996). Avrupa Sosyal Şartı (European Social Charter). https://www.anayasa.gov.tr/media/3680/avrupasosyalsarti
  18. Çelik, S. (2021, Aralık 3). Engellileri çalışma hayatına yönlendirecek politikalar geliştirmeliyiz. Başak Gazetesi. https://www.basakgazetesi.com/haber/celik-engellileri-calisma-hayatina-yonlendirecek-politikalar-gelistirmeliyiz-473919.html
  19. Demirtaş, İ., Gedik, K., Gedik, N., & Yiğit Avdan, Z. (2023). Bilimsel çalışmalarda özgünlük kavramı üzerine. Yükseköğretim Dergisi, 13(1), 129–142. https://doi.org/10.2399/yod.23.1169711
  20. Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü. (2015). Kamuda engelli istihdamının analizi. Ankara: EYHGM Yayınları. https://www.aile.gov.tr/media/5649/kamuda-engelli-istihdaminin-analizi-son.pdf
  21. Erdoğan, E., & Gökmen, G. K. (2019). Türkiye’de engellilerin istihdam yöntemlerinin analizi. In Y. Özge, Ö. Naci & B. S. Doğa (Eds.), Engellilerin istihdamı ve sosyal koruma (pp. 45–67). Ankara: TAEM.
  22. Fine, M., & Glendinning, C. (2005). Dependence, independence or inter-dependence? Revisiting the concepts of ‘care’ and ‘dependency’. Ageing and Society, 25(4), 601–621. https://doi.org/10.1017/S0144686X05003600
  23. Gedikli, B. (2022). İstihdamda engelli kadın: Sorunlar ve çözüm önerileri. Marmara Üniversitesi Kadın ve Toplumsal Cinsiyet Araştırmaları Dergisi, 6(1), 83–103. https://doi.org/10.29228/mukatcad.12
  24. Genç, Y., & Çat, G. (2013). Engellilerin istihdamı ve sosyal içerme ilişkisi. Akademik İncelemeler Dergisi, 8(1), 363–393.
  25. Göçmen, S., & Hüseyinli, N. (2017). Engelli çalışma kültürünün cinsiyet bağlamında değerlendirilmesi. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 6(6), 254–270. https://doi.org/10.15869/itobiad.357992
  26. Gönülaçan, A. (2016). Engelli istihdamına yönelik işveren tutumları: Trabzon örneği. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 16(3), 111–130. https://doi.org/10.11616/basbed.vi.455300
  27. Haddon, L., & Lewis, A. (1994). The experience of teleworking: An annotated review. The International Journal of Human Resource Management, 5(1), 193–223. https://doi.org/10.1080/09585199400000010
  28. International Labour Organization. (1983). 159 Nolu Mesleki Rehabilitasyon ve İstihdam (Sakatlar) Sözleşmesi. https://www.ilo.org/ankara/conventions-ratified-by-turkey/WCMS_377302/lang--tr/index.htm
  29. International Labour Organization. (2016). Disability discrimination at work. International Labour Office. https://www.ilo.org/global/topics/equality-and-discrimination/disability/lang--en/index.htm
  30. İslamoğlu, E., Yiğit, Y., & Budak, N. (2020). Türkiye’de engelli bireylerin çalışma koşulları: Bizim Köy örneği. Yönetim Bilimleri Dergisi, 18(37), 471–497. https://doi.org/10.35408/comuybd.557306
  31. Jones, M. K., & Sloane, P. J. (2010). Disability and skill mismatch (IZA Discussion Paper No. 4430). Institute of Labor Economics. https://ftp.iza.org/dp4430.pdf
  32. Kanyılmaz Polat, E. (2020). Engelli bireylerin çalışma yaşamında karşılaştıkları sorunlara yönelik nitel bir araştırma: Çanakkale örneği. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 19(39), 869–897. https://doi.org/10.46928/iticusbe.758135
  33. Keser, A. (2004). Çalışma-birey ilişkisi ve çalışmanın bireyin yaşamında yeri. İş, Güç: Endüstri İlişkileri ve İnsan Kaynakları Dergisi, 6(2).
  34. Keynes, J. M. (2010). İstihdam, faiz ve paranın genel teorisi (A. Uğur Selçuk, Çev.). İstanbul: Kalkedon Yayınları.
  35. Korkmaz, B. C. (2023). Türkiye’de engelli istihdamında yaşanan zorluklar. Ufkun Ötesi Bilim Dergisi, 23(1), 62–81.
  36. Koru Uzkurt, B. (2024). Engellilere yönelik sosyal koruma harcamaları: Yoksulluk ve sosyal dışlanma bağlamında bir panel veri analizi. KMÜ Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 26(47), 1466–1479.
  37. Kumaş, H., & Fidan, F. (2010). Akademisyen ve tekstil işçileri karşılaştırması örneğinde çalışan kadınların çalışma olgusuna bakışları. Sosyal Siyaset Konferansları Dergisi, (50), 507–532.
  38. Lindsay, S., Cagliostro, E., Albarico, M., Mortaji, N., & Karon, L. (2018). A systematic review of the benefits of hiring people with disabilities. Journal of Occupational Rehabilitation, 28(4), 634–655.
  39. Livermore, G. A., & Honeycutt, T. C. (2015). Employment and economic well-being of people with and without disabilities before and after the Great Recession. Journal of Disability Policy Studies, 26(2), 70–79. https://doi.org /10.1177/1044207315583875
  40. Meekosha, H., & Dowse, L. (2007). Integrating critical disability studies into social work education and practice: An Australian perspective. International Journal of Social Work, 50(2), 229–243.
  41. Namal, M. K. (2019). İŞKUR engelli girişimciliği destek programının incelenmesi: TR61 bölgesi örneği. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (42), 261–272.
  42. Narayanan, S., & Terris, E. (2020). Inclusive manufacturing: The impact of disability diversity on productivity in a work integration social enterprise. Manufacturing & Service Operations Management, 22(6), 1112–1130. https://doi.org/10.1287/msom.2020.0940
  43. OECD. (2010). Sickness, disability and work: Breaking the barriers: A synthesis of findings across OECD countries. Paris: OECD Publishing.
  44. Orhan, S., & Uysal, S. (2019). Engelli bireylerin çalışma hayatında maruz kaldıkları duygusal yükler: Sakarya ili örneği. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 8(1), 270–291. https://doi.org/10.15869/itobiad.472032
  45. Öncel, B. D., & Karaoğlan, D. (2016). Türkiye’de engelli erkeklerin iş gücü durumları üzerine betimsel bir çalışma. Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 38(1), 169–185. https://doi.org/10.14780/iibd.49505
  46. Ören, K. (2013). Çalışma sosyolojisi. Ankara: Nobel Yayıncılık.
  47. Öztürk, K. (2014). Dezavantajlı gruplara yönelik ayrımcılık: Engellilerin çalışma hayatında karşılaştıkları ayrımcılık ve çözüm önerileri (Uzmanlık tezi). https://www.csgb.gov.tr/Media/oiccz0ti/k%C3%BCbra-%C3%B6zt%C3%BCrk.pdf
  48. Resmî Gazete. (1965). Devlet Memurları Kanunu. https://www.mevzuat.gov.tr/ mevzuat?MevzuatNo=657&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5
  49. Resmî Gazete. (2003). İş Kanunu. https://www.mevzuat.gov.tr/ mevzuat?MevzuatNo=4857&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5
  50. Resmî Gazete. (2005). Engelliler Hakkında Kanun. https://www.mevzuat.gov.tr/ mevzuat?MevzuatNo=5378&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5
  51. Rimmerman, A. (2012). Social inclusion of people with disabilities: National and international perspectives. England: Cambridge University Press. https://doi.org /10.1017/CBO9781139035668
  52. Schur, L. (2002). The difference a job makes: The effects of employment among people with disabilities. Journal of Economic Issues, 36(2), 339–347. https://doi.org /10.1080/00213624.2002.11506476
  53. Schur, L., Kruse, D., & Blanck, P. (2013). People with disabilities: Sidelined or mainstreamed? England: Cambridge University Press.
  54. Shier, M., Graham, J. R., & Jones, M. E. (2009). Barriers to employment as experienced by disabled people: A qualitative analysis in Calgary and Regina, Canada. Disability & Society, 24(1), 63–75. https://doi.org/10.1080/09687590802535485
  55. Smith, A. (2019). Telework and organizational performance. In J. C. Messenger (Ed.), Telework in the 21st century: An evolutionary perspective (pp. 45–68). Cheltenham, UK: Edward Elgar Publishing; Geneva, Switzerland: International Labour Office.
  56. Sungur, E. (2021). İş deneyimi olmayan gençler için çalışmanın anlamı: Görgül bir araştırma. Reflektif Sosyal Bilimler Dergisi, 2(3). https://doi.org/10.47613/reflektif.2021.35
  57. Şen, M. (2019). Engellilik ve engellilere yönelik sosyal politikalar. In S. Dursun & S. Aytaç (Eds.), Çalışma yaşamında özel gruplar (pp. 150–170). Bursa: Ekin Yayınevi.
  58. Teborg, S., Hünefeld, L., & Gerdes, T. S. (2024). Exploring the working conditions of disabled employees: A scoping review. Journal of Occupational Medicine and Toxicology, 19(1), 2. https://doi.org/10.1186/s12995-023-00397-z
  59. Uysal, H. (2018). Work psychology of disabled individuals: Determination of perceptual and attitudinal differences. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 7(4), 2672–2699. https://doi.org/10.15869/itobiad.420498
  60. Vornholt, K., Villotti, P., Muschalla, B., Bauer, J., Colella, A., Zijlstra, F., van Ruitenbeek, G., Uitdewilligen, S., & Corbière, M. (2018). Disability and employment – Overview and highlights. European Journal of Work and Organizational Psychology, 27(1), 40–55. https://doi.org/10.1080/1359432X.2017.1387536
  61. World Health Organization. (2011). World report on disability. https://www.who.int/teams/noncommunicable-diseases/sensory-functions-disability-and-rehabilitation/world-report-on-disability
  62. Zaim Gökbay, İ., Ergen, A., & Özdemir, N. (2012). Engelli bireylerin istihdamına yönelik bir vaka çalışması: “Engelsiz eğitim.” Öneri Dergisi, 9(36), 1–8. https://doi.org/10.14783/od.v9i36.1012000258