Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar
AI InsightÇalışma sonucunda, dijital medya üzerine yapılmış çalışmaların en yoğun 2022 yılında (f=15), en az 2014 ve 2016 yılları arasında (f=4) yayımlanırken, büyük ölçüde makale formatında (f=46), en az ise uzmanlık tezi (f=2) şeklinde olduğu belirlenmiştir.
📌 3 Maddede Bu Makale
Özet
Bu çalışmanın amacı, Türkiye’de okul öncesi dönemde dijital medya ile ilgili 2014-2024 yılları arasında yapılmış araştırmaları bütüncül bir yaklaşımla inceleyerek bu araştırmaların; yıllara, araştırma türlerine, lisansüstü eğitim tezlerinin üniversitelere ve anabilim dallarına, yöntemsel özelliklerine, ele aldıkları bağımlı ve bağımsız değişkenlere göre dağılımlarını ortaya koymaktır. Bu amaç doğrultusunda, ölçüt örnekleme yöntemiyle belirlenen çalışmalar doküman incelemesi yöntemiyle incelenmiştir. Veri toplama sürecinde, Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi, Google Scholar, DergiPark ve Ulusal Akademik Ağ ve Bilgi Merkezi (ULAKBİM) çevrimiçi veritabanlarında “dijital medya” ve “okul öncesi dönem” temelli anahtar kelimeler kullanılarak tarama yapılmıştır. Araştırmaya, erişime açık ve Türkçe yayımlanmış 46 makale, 35 yüksek lisans tezi, 3 doktora tezi, 3 bildiri ve 2 uzmanlık tezi olmak üzere toplamda 89 çalışma dâhil edilmiştir. Çalışmalar, araştırmacılar tarafından geliştirilen "Dijital Medya Üzerine Çalışma İnceleme Formu” doğrultusunda belirlenen kriterlere göre incelenmiş; elde edilen veriler betimsel içerik analizi yöntemiyle analiz edilmiştir. Çalışma sonucunda, dijital medya üzerine yapılmış çalışmaların en yoğun 2022 yılında (f=15), en az 2014 ve 2016 yılları arasında (f=4) yayımlanırken, büyük ölçüde makale formatında (f=46), en az ise uzmanlık tezi (f=2) şeklinde olduğu belirlenmiştir. Yöntemsel açıdan incelendiğinde, çalışmaların çoğunlukla nicel desenle (f=49) yürütüldüğü, karma desenin (f=17) ise görece daha az tercih edildiği ve örnek seçiminde en sık kolay ulaşılabilir örneklemenin (f=28) kullanıldığı görülmüştür. Hedef kitle açısından bakıldığında, çalışmaların çoğunlukla ebeveynlere (f=30) ve çocuklara (f=30) odaklandığı; en az da çocuk ve kardeşlerini (f=1) kapsayan çalışmaların yapıldığı saptanmıştır. Veri toplama araçları bakımından bahsi geçen çalışmalarda ölçeklerin (f=46) yaygın olarak kullanıldığı, gözlem yönteminin ise (f=7) daha sınırlı yer aldığı ortaya konmuştur. En sık kullanılan ölçeğin Dijital Oyun Bağımlılık Eğilimi Ölçeği (f=15), en az kullanılan ölçeklerin de Saldırganlık Yönelim Ölçeği ile Problem Çözme Becerileri Ölçeği olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Elde edilen sonuçlar doğrultusunda, okul öncesi dönemde dijital medya kullanımının etkilerini daha kapsamlı bir biçimde ele alan, nitel ve karma desenlerle desteklenen, veri toplama araçları açısından çeşitlendirilmiş araştırmalara ihtiyaç duyulmaktadır. Bu doğrultuda, dijital medya kullanımına yönelik aile ve çocuk merkezli müdahale programlarının geliştirilmesi, bu programların etkililiğinin deneysel çalışmalarla değerlendirilmesi ve ayrıca Türkiye’nin farklı bölgelerinde yürütülecek araştırmalarla bölgesel gereksinimlerin belirlenmesi önerilmektedir.
Abstract
The purpose of this study is to examine research conducted in Turkey on digital media in the preschool period between 2014 and 2024 using a holistic approach, and to reveal the distribution of these studies according to year, research type, the universities and departments where graduate theses were completed, methodological characteristics, and the dependent and independent variables they addressed. To achieve this objective, studies identified through criterion sampling were analyzed using the document review method. During the data collection process, a search was conducted in the online databases of the Higher Education Council’s National Thesis Center, Google Scholar, DergiPark, and the National Academic Network and Information Center (ULAKBİM) using the keywords “digital media” and “preschool period.” A total of 89 studies were included in the research, comprising 46 open-access articles published in Turkish, 35 master’s theses, 3 doctoral dissertations, 3 conference papers, and 2 specialist theses. The studies were reviewed according to criteria established in the “Digital Media Study Review Form” developed by the researchers; the data obtained were analyzed using descriptive content analysis. The results of the study revealed that studies on digital media were published most frequently in 2022 (f=15) and least frequently between 2014 and 2016 (f=4); they were predominantly in the form of articles (f=46) and least frequently as specialist theses (f=2). From a methodological perspective, it was observed that the majority of the studies were conducted using a quantitative design (f=49), while mixed-methods designs (f=17) were relatively less common, and convenience sampling (f=28) was the most frequently used sampling method. In terms of the target audience, it was found that the studies mostly focused on parents (f=30) and children (f=30); the fewest studies (f=1) included both children and their siblings. In terms of data collection tools, it was revealed that scales (f=46) were widely used in the studies in question, while the observation method (f=7) was used to a more limited extent. It was concluded that the most frequently used scale was the Digital Game Addiction Tendency Scale (f=15), while the least frequently used scales were the Aggression Orientation Scale and the Problem-Solving Skills Scale. Based on these findings, there is a need for research that addresses the effects of digital media use in the preschool period more comprehensively, supported by qualitative and mixed-methods designs, and utilizing a variety of data collection tools. In this regard, it is recommended that family- and child-centered intervention programs targeting digital media use be developed, that the effectiveness of these programs be evaluated through experimental studies, and that regional needs be identified through research conducted in different regions of Turkey.