Dergiler / Ankara Üniversitesi İLEF Dergisi / 2021 / Cilt: 8 - Sayı: 1

Doğu’dan Yükselen Işık:Envar-ı Şarkiyye Vilayet Gazetesi

A Light Rising from the East: The Provincial Newspaper Envar-ı Şarkiyye

Sayfa
35–62
Yayın Tarihi
2023-10-16
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Yapılan incelemede yayımlandığı bölgenin haber ve sorunlarına öncelik verdiği görülen Envar-ı Şarkiyye’nin vilayetteki güncel olayları ve sorunları ele aldığı, ayrıca merkez ve diğer vilayetlerin gazetelerinden alıntılar da yaparak halkı bilgilendirme ve eğitme işlevi gördüğü tespit edilmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Envar-ı Şarkiyye, Osmanlı modernleşmesinin taşra ayaklarından biri olarak Vilayetler Kanunu’nun ilanından sonra, 5 Temmuz 1867’de vilayet gazetesi namıyla Erzurum’da yayın hayatına başlamıştır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Anadolu basınının öncüsü sayılmasına ve dönemin sosyal, siyasal ve kültürel yaşamına ilişkin önemli verileri barındırmasına rağmen Envar-ı Şarkiyye’nin akademik çevrelerde az bilinmesi ve hak ettiği önemi görmemesi ciddi bir sorun olarak değerlendirilmektedir.
💡
Sonuç & Katkı:Yapılan incelemede yayımlandığı bölgenin haber ve sorunlarına öncelik verdiği görülen Envar-ı Şarkiyye’nin vilayetteki güncel olayları ve sorunları ele aldığı, ayrıca merkez ve diğer vilayetlerin gazetelerinden alıntılar da yaparak halkı bilgilendirme ve eğitme işlevi gördüğü tespit edilmiştir.
🔬Tür:Literatür & Derleme Çalışması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Envar-ı Şarkiyye, Osmanlı modernleşmesinin taşra ayaklarından biri olarak Vilayetler Kanunu’nun ilanından sonra, 5 Temmuz 1867’de vilayet gazetesi namıyla Erzurum’da yayın hayatına başlamıştır. Bu tarihte yayınlanması ona, Anadolu topraklarında Türkçe yayımlanan ilk gazete olma unvanını kazandırmıştır. Anadolu basınının öncüsü sayılmasına ve dönemin sosyal, siyasal ve kültürel yaşamına ilişkin önemli verileri barındırmasına rağmen Envar-ı Şarkiyye’nin akademik çevrelerde az bilinmesi ve hak ettiği önemi görmemesi ciddi bir sorun olarak değerlendirilmektedir. Bu çalışma, Türkiye’nin -bilhassa da Doğu’nun- fikir hayatında önemli bir yeri olan Envar-ı Şarkiyye’nin yayımlanışının 153. yıldönümünde hatırasını anmayı ve tozlu raflarda bekleyen bilgileri gün yüzüne çıkarmayı amaçlamaktadır. Bu amaç çerçevesinde çalışmada, Envar-ı Şarkiyye hakkında literatürde yer alan bilgiler derlenmiş, elde edilen 38 orijinal nüsha ve 13 çeviri sayı üzerinden, betimleyici bir yaklaşımla içeriği incelenmiştir. Yapılan incelemede yayımlandığı bölgenin haber ve sorunlarına öncelik verdiği görülen Envar-ı Şarkiyye’nin vilayetteki güncel olayları ve sorunları ele aldığı, ayrıca merkez ve diğer vilayetlerin gazetelerinden alıntılar da yaparak halkı bilgilendirme ve eğitme işlevi gördüğü tespit edilmiştir.

Abstract

Envar-ı Şarkiyye, one of the provincial legs of Ottoman modernization, began its life as a provincial news paper in Erzurum on July 5, 1867, after the announcement of the Law of Provinces, making it the firstTurkish newspaper in Anatolia. Although it was a pioneer of the Anatolian press and contains importantinformation regarding the social, political, and cultural life of the period, Envar-ı Şarkiyye is little knowntoday and does not draw the attention it deserves. This study aims to commemorate the 153rd anniver sary of the newspaper by describing its important place in the intellectual life of Turkey and the East, andto bring to light the trove of information its volumes, today gathering dust on shelves, contain. To thatend, this study compiles the information in the literature about Envar-ı Şarkiyye and analyzes the contentsof thirty-eight of the publication’s original copies and thirteen of its special translation issues. This exami nation shows that Envar-ı Şarkiyye prioritized the news and problems of the region where it was published(the events and issues in Erzurum and its vicinity), yet it also sought to inform and educate the local publicby quoting and republishing material from the newspapers of the center and other provinces.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

YILDIRIM, B. (2023). Doğu’dan Yükselen Işık:Envar-ı Şarkiyye Vilayet Gazetesi. Ankara Üniversitesi İLEF Dergisi, Cilt: 8 - Sayı: 1, 35–62. https://doi.org/10.24955/ilef.822673

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (10)

  1. Alyanak, Kemal. 1999. Erzurum’da Basın. Erzurum: Erzurum Tarihini Araştırma ve Tanıtma Derneği Yayınları. Beygu Şerif Abdürrahim. 1936. Erzurum (Tarihi, Anıtları, Kitabeleri). İstanbul:
  2. Bozkurt Basımevi. Bostancı, Yaşar Muammer. 1971. Anadolu’da İlk Türk Gazetesi: Envar-ı Şarkkiyye. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi. Değirmenci, Fatih. 2013. “Osmanlı-Türk Modernleşmesinin Temel Uğraklarından Biri Olarak Basın”, Atatürk İletişim Dergisi. 4 (2): 77-94.
  3. Doğaner, Yasemin. 2012. “Hürriyet ve Modernleşme Enstrümanı Olarak Osmanlı’da Basın”, Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 29 (1): 109-121.
  4. Duman, Haluk Harun. 1989. “Anadolu Basınının Öncüsü: Envar-ı Şarkiyye Gazetesi”, Türk Dünyası Araştırmaları Dergisi, S.59: 103-109.
  5. Duman, Haluk Harun. 2000. Erzurum Basın Yayın Tarihi (1867-1997), İstanbul:
  6. Vira Matbaası. Eren, İsmail. 1965. “Tuna Vilâyet Matbaası ve Neşriyatı (1864-1877)”, Türk Kültürü, C. III, S.29:311- 318. Envar-ı Şarkiyye, 5 Temmuz 1867. Numara 1 Envar-ı Şarkiyye, 22 Mayıs 1868. Numara 47 Envar-ı Şarkiyye, 29 Mayıs 1868. Numara 48 Envar-ı Şarkiyye, 26 Haziran 1868. Numara 52 Envar-ı Şarkiyye, 3 Temmuz 1868. Numara 53 Envar-ı Şarkiyye, 10 Temmuz 1868. Numara 54 Envar-ı Şarkiyye, 17 Temmuz 1868, Numara 55 Envar-ı Şarkiyye, 24 Temmuz 1868, Numara 56 Envar-ı Şarkiyye, 21 Mayıs 1869, Numara 96 Envar-ı Şarkiyye, 28 Mayıs 1869, Numara 97 Envar-ı Şarkiyye, 9 Temmuz 1969, Numara 103 Envar-ı Şarkiyye, 23 Temmuz 1869, Numara 105 Envar-ı Şarkiyye, 17 Eylül 1869, Numara 113 Envar-ı Şarkiyye, 15 Ekim 1869, Numara 117 Envar-ı Şarkiyye, 11 Şubat 1870, Numara 133 Envar-ı Şarkiyye, 18 Şubat 1870, Numara 134 Envar-ı Şarkiyye, 1 Nisan 1870, Numara 139 Envar-ı Şarkiyye, 8 Nisan 1870, Numara 140 Envar-ı Şarkiyye, 15 Nisan 1870, Numara 141 Envar-ı Şarkiyye, 10 Mart 1871, Numara 188 Erzurum Gazeteleri. 1938. Doğu Gazetesi, 16 Temmuz. Fındıkoğlu, Z. Fahri. 1963. Bir Tortum Seyahatnamesi: Tortum Hakkında Tarihi, İktisadi ve İçtimai Araştırmalar, Tortum Kalkınma Derneği Neşriyatı, No 9. Gezgin, Suat ve Işık, Tuba. 2019. “Envar-ı Şarkiyye Anadolu’da Çıkarılan İlk Türk Gazetesi.” Medya ve İletişime Diyalektik Bakış içinde, editör Suat Gezgin, 13-29. Konya: Eğitim Yayınları.
  7. İnuğur, Nuri. 2005. Basın ve Yayın Tarihi. İstanbul:
  8. Der Yayınları.
  9. Kabacalı, Alpay. 1990. Başlangıçtan Günümüze Türkiye’de Basın Sansürü. İstanbul:
  10. Gazeteciler Cemiyeti. Kardaş, Abdulaziz. 2013. “Osmanlı Devleti’nin Son Döneminde Van’da Basın (1908-1915)”, Turkish Studies, 8 (13):1189-1