Abilities Index: A Means to Evaluate Developmental Functions of Young Children with Disabilities

Yeterlik İndeksi: Özel Gereksinimli Küçük Çocukların Gelişimsel İşlevlerinin Değerlendirilmesi

Abstract

The purpose of this study is to investigate the psychometric characteristics of the Abilities Index (AI) that was developed to assess the developmental functions of the babies and young children with disabilities (CWDs). The central feature of the AI is that it assesses the characteristics along a range of ability / disability of the young CWDs. The index provides for 19 ratings subdivided across 9 areas as follows: audition, behavior, intellectual functioning, intentional communication, tonicity, integrity of physical health, vision, structural status, and limbs. In each area, the teacher, the parent, or the clinician rates the child, where normal is assigned a score of 1 and profound disability is assigned a score of 6. In this study, the developmental functions of 120 young CWDs and CWODs were rated by preschool teachers and their mothers. According to the results of the analysis, a) each item score of CWDs and CWODs was found to be significantly different, b) developmental profiles of children with different types of disabilities and two children with autism spectrum disorder are found to be different, c) internal consistency of the AI-Turkish Form, interrater agreement of ratings of teachers and mothers and stability of ratings were acceptable. It is believed that, in Turkey, assessing the developmental functions of the young CWDs by their parents and teachers might facilitate the professionals and the parents to determine the common goals for intervention programs and to examine the effects of programs.

Özet

Bu çalışma bebek ve küçük çocukların gelişimsel işlevlerini değerlendirmek üzere geliştirilen Yeterlik İndeksini (Yİ) Türkçeye çevirerek Türkçe formun psikometrik özelliklerini incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Yİ ile çocukların işlevleri, İşitme (Duyma-Sağ ve Sol), Davranış (Uygun Olmayan Davranış ve Sosyal Beceriler), Zihinsel İşlevler (Düşünme ve Akıl Yürütme), Amaçlı İletişim (Diğerlerini Anlama ve Onlarla İletişim Kurma), Uzuvlar (Elleri, Kolları ve Bacakları–Sağ ve Sol-Kullanma), Güç (Kas Gücü), Bütün Olarak Fiziksel Sağlık (Genel Sağlık), Gözler (Görme-Sağ ve Sol) ve Yapısal Durum (Şekil, Vücut Şekli ve Yapı) olmak üzere 9 alanda değerlendirilmektedir. Öğretmen, anne ya da klinisyen her bir alan için çocukların işlevini 1=normal, 6=çok yetersiz olmak üzere dereceler. İndeksin Türkçeleştirme (Yİ-T) çalışmalarının tamamlanmasının ardından, okul öncesi kurumlara devam eden, özel gereksinimli (ÖG) ve normal gelişen (NG) toplam 120 çocuğun gelişimsel işlevleri, hem anneleri hem de öğretmenleri tarafından indeks kullanılarak değerlendirilmiştir. Çalışmanın bulgularına göre, a) NG ve ÖG çocukların Yİ-T her maddesinden aldıkları puanlar arasında anlamlı fark bulunmaktadır, b) farklı yetersizlik gruplarındaki çocuklar ile aynı tanısı olan iki çocuğun da gelişimsel işlev profillerinde farklılık ortaya çıkmaktadır, c) aracın iç tutarlığı, annelerle öğretmenlerin puanları arasındaki uyum ve verilerin kararlılığı kabul edilebilir düzeydedir. Ülkemizde, ÖG küçük çocukların gelişimsel işlevlerinin yetersizlik tanılarından bağımsız olarak, anne ve öğretmenler tarafından Yİ-T ile değerlendirilmesinin, bu çocuklar için iki grubun ortak amaçları doğrultusunda müdahale programları hazırlanmasını ve program etkilerinin değerlendirilmesini kolaylaştıracağı düşünülmektedir.