The Works Translated into Zazaki and A Scientific Study of Their Translation

Abstract

It is not possible to determine when the translation activity first started. However, translation activity naturally took place in the meeting areas of different nations. The separation of translation from linguistics as a science is a new situation. In Zazaki, on the other hand, the history of translation activities is not very long. Translation from different languages has just emerged for Zazaki, which started to produce works in the field of writing at the beginning of the last century. Translations in Zazaki were mostly made from Kurmanji and Turkish. Considering the places where the Zaza live and the languages they know, translating from Kurmanji and Turkish did not make a serious contribution to the development of Zazaki. Because Zazas live together with Kurmanjis and Turks and almost every Zaza speaks Kurmanji and Turkish. Especially in the last 20 years, various works have been translated into Zazaki from different languages. In this study, the works translated into Zazaki were listed bibliographically and examined in terms of translation science. In the works translated into Zazaki, there are sacred texts as well as texts from world literature. The aim of the study is to identify these works, to classify them according to the languages they are translated into, and to determine the level of intelligibility of the works. In the study, besides the theoretical books, the printed books translated into Zazaki were used. This study will contribute to the field, since there is no special field survey and evaluation in this field in Zazaki.

Özet

Çeviri faaliyetinin ilk olarak ne zaman başladığını tespit etmek mümkün değildir. Ama farklı milletlerin karşılaşma alanlarında doğal olarak çeviri faaliyeti meydana gelmiştir. Çevirinin bir bilim dalı olarak dilbilimden ayrılması ise yeni bir durumdur. Zazacada ise çeviri faaliyetlerinin geçmişi çok değildir. Geçen yüzyılın başında yazılı alanında eser vermeye başlayan Zazaca için farklı dillerden çeviri yapma yeni ortaya çıkmıştır. Zazacada çeviriler çoğunlukla Kurmancca ve Türkçeden yapılmıştır. Zazaların yaşadıkları yerler ve bildikleri diller göz önüne alındığında Kurmanccadan ve Türkçeden çeviri yapılması Zazacanın gelişmesine ciddi bir katkı sağlamamıştır. Çünkü Zazalar, Kurmanclarla ve Türklerle iç içe yaşamaktadırlar ve neredeyse her Zaza, Kurmancca ve Türkçe bilmektedir. Özellikle son 20 yılda farklı dillerden Zazacaya çeşitli eserler çevrilmiştir. Bu çalışmada Zazacaya tercüme edilmiş eserler bibliyografik olarak sıralanmış ve çeviri bilim açısından incelenmiştir. Zazacaya çevrilen eserlerde kutsal metinler bulunduğu gibi, dünya edebiyatından metinler de bulunmaktadır. Çalışmanın amacı bu eserleri tespit etmek, çevrildiği dillere göre tasnif etmek ve eserlerin anlaşılırlık düzeyini tespit etmektir. Çalışmada teorik kitapların yanı sıra basılı olan Zazacaya çevrilmiş olan kitaplardan yararlanılmıştır. Zazacada bu alanda yapılmış özel bir alan taraması ve değerlendirmesi olmadığı için, bu çalışma alana katkı sağlayacaktır.