AN EXAMPLE OF CRITICAL TERMINOLOGY ON CLASSICAL POETRY: “RENGİN”

KLASİK ŞİİR ÜZERİNE YAPILAN TENKİT TERMİNOLOJİSİNE BİR ÖRNEK: “RENGİN”

Abstract

The criticism made on classical Turkish poetry rengin carries a sense of petic use of. İn the classical poet's poem, both in terms of content as well as differences utterence, meaning characterization studies are done because of some innovation such as transport. One of these adjectives rengin carries a positive sense; but why a poet of classical poetry is rengin, there will not be a full detailes. The poem is said to be only the assessment rengin. The poem described rengin, innovation and diversity, but it is a situation which will recognize the description of classical poetry. Reason for the emergence of such a station the classical poet, is the belief that should be well known tradition of classical poetry. However, in the clasiccal poetry of rengin adjectives, it is seen as a metaphor element used. The analogy established to rengin in such relationship, sublimation compared to configure itself to be made. Sometimes it is seen that the more sublime and beautiful likened to highlight the value of poetry. Here in this kind of analogy rengin used instead of power and nice for comparison. İn this article, describes how to achieve all this information about rengin, they used to classic poem, one of the most important sources of poetry antholojies in one of the examples from the poet rengin edjectives are given. Then the caharacteristic features which have been explained rengin poetry. İn our present study investigated as the main source tezkire at this point it is: Sehî Bey-Heşt Bihişt, Âşık Çelebi-Meşâirü’ş- şu’arâ, Hasan Çelebi-Tezkiretü’ş-şu’arâ, Ahdî-Gülşen-i Şu’arâ, Beyânî- Tezkiretü’ş-şu’arâ, Gelibolulu Âlî-Künhü’l-ahbâr’ın Tezkire Kısmı, Riyâzî- Riyâzü’ş-şu’arâ, Fâizî-Zübdetü’l-eş’âr, Rızâ-Tezkire-i Şu’arâ, Sâlim- Tezkire-i Şu’arâ, Safvet-Nuhbetü’l-asâr li Zeyl-i Zübdeti’l-eş’âr, Şefkat- Tezkire-i Şu’arâ, Es’âd Efendi-Bağçe-i Safâ-endûz, Fatin Dâvud- Hâtimetü’l-eş’âr ve Mehmet Tevfik-Kâfile-i Şu’arâ. In addition, Bursalı Mehmet Tahir, who gives information about the poets, is among the works examined by Ubaydî-Netâyicü'l-ezhâr, which gives biographical information about the Ottoman authors and those who practice the flower breeding profession.

Özet

Klasik Türk şiiri üzerine yapılan tenkitlerde “rengin” kullanımı poetik bir anlam taşımaktadır. Klasik şairin şiirin(d)e, gerek söyleyiş gerekse muhteva yönünden farklılık, yenilik gibi anlamlar taşımalarından dolayı bazı vasıflandırmalar yapılır. Bu sıfatlardan biri olan rengin olumlu bir anlam taşımaktadır; fakat Klasik bir şairin şiirinin neden rengin olduğu, tam detayıyla ortaya koyul(a)maz. Değerlendirmelerde şiirin sadece rengin olduğu söylenir. Rengin olarak tanımlanan şiirin, yenilik ve farklılığı ancak Klasik şiir bilgisi olanın fark edebileceği bir durumdur. Böyle bir durumun ortaya çıkmasının nedeni Klasik şairin, Klasik şiir geleneğinin iyi bilinmesi gerektiğine olan inancıdır. Bununla birlikte rengin sıfatının Klasik şiirlerde, benzetme unsuru olarak da kullanıldığı görülür. Benzetme amacıyla kurulan böylesi ilişkilerde rengin, yüceltme yapılmak için kendisine benzetilendir. Bazen de şiirlerin değerini vurgulamak için daha yüce ve güzele benzetildiği görülür. İşte bu tür benzetmelerde rengin, mukayese için güç ve güzelin yerine kullanılır. Bu makalede rengin ile ilgili bütün bu bilgilere ulaşmak için Klasik şiirin en önemli kaynaklarından olan tezkirelerde yer alan şairlerin şiirlerinde kullandıkları rengin sıfatından örnekler verilmiştir. Daha sonra şiire rengin vasfını sağlayan özellikler gösterilmeye çalışılmıştır. Bu noktada çalışmamızda ana kaynak olarak incelenen mevcut tezkireler şunlardır: “Sehî Bey-Heşt Bihişt, Âşık Çelebi- Meşâirü’ş-şu’arâ, Hasan Çelebi-Tezkiretü’ş-şu’arâ, Ahdî-Gülşen-i Şu’arâ, Beyânî-Tezkiretü’ş-şu’arâ, Gelibolulu Âlî-Künhü’l-ahbâr’ın Tezkire Kısmı, Riyâzî-Riyâzü’ş-şu’arâ, Fâizî-Zübdetü’l-eş’âr, Rızâ-Tezkire-i Şu’arâ, Sâlim-Tezkire-i Şu’arâ, Safvet-Nuhbetü’l-asâr li Zeyl-i Zübdeti’l-eş’âr, Şefkat-Tezkire-i Şu’arâ, Es’âd Efendi-Bağçe-i Safâ-endûz, Fatin Dâvud Hâtimetü’l-eş’âr ve Mehmet Tevfik-Kâfile-i Şu’arâ”. Ayrıca şairler hakkında bilgi veren “Bursalı Mehmet Tahir’in Osmanlı Müellifleri” ve çiçek yetiştiriciliği mesleğini icra edenler hakkında biyografik bilgi veren “Ubeydî’nin Netâyicü’l-ezhâr’ı” da incelenen eserler arasındadır.