Bashkir children's plays

Abstract

Plays are important components within the framework of cultural sphere for both children and adults. A child accepts the life just like a mirror, and learns everything around him by imitation since he is born. He integrates into the life by turning the real life into a play. That is to say, all incidents such as going to the hospital and being vaccinated or going to the supermarket, playground etc., and attitudes, behaviors he shows in the atmosphere which he is in are animated in his small world as a game again and again. Plays -not unique to human- can be observed among animals. They have constant and unchanging rules. Plays, which are inseparable parts of society and culture, and constitute an important part of oral culture, appear similarly in the societies of the same cultural sphere. Children representing the acquisitions and the world in which they live in plays reflect the past, the present and the culture into the plays. In the present study, dealing with the similar aspects of children’s plays of two distant branches of Turkish cultural sphere-namely Bashkir and Turkey Turks- we focus on the rules of the plays, on the ways how they are played, and on the rhymes told during those plays.

Özet

Oyun bir kültür dairesi içerisinde hem çocuk hem de yetişkin için önemli bir unsurdur. Doğumundan itibaren hayatı tıpkı bir ayna gibi görüp etrafında olan biten her şeyi ve çevresindeki kişileri taklit etme yoluyla öğrenen çocuk, bu sürece ilk olarak gerçek hayatı oyuna çevirmek suretiyle dâhil olur. Öyle ki onun hastaneye gidişi, aşı oluşu, markete gidişi, parka gidişi vb. bütün hadiseler, bulunduğu bu ortamlardaki tavır ve davranışlar onun küçük dünyasında birer oyun olarak tekrar tekrar canlanır. Sadece insana özgü olmayan oyun, hayvanlar arasında da görülmektedir. Kendine göre yıkılmaz, değiştirilmez kuralları vardır. Toplum ve kültürün ayrılmaz birer parçası olan ve sözlü kültürün çok önemli bir bölümünü teşkil eden çocuk oyunları aynı kültür dairesine mensup halklarda benzer şekillerde tezahür eder. İçinde bulunduğu dünyayı ve kazanımlarını oyunlara aksettiren çocuk oynadığı bu oyunlarda hem geçmişi hem de içinde bulunduğu çağı ve kültürü yansıtır. Bu makalede, Türk kültür dairesinin mesafe bakımından iki uzak kolu Başkurt Türkleri ve Türkiye Türklerinde oynanan çocuk oyunlarının benzer noktaları ele alınacak, bu oyunların kurallarına, oynanma şekillerine ve oyunlar içinde söylenen oyun tekerlemelerine vurgu yapılacaktır.