A research on “Zılgıt” texts from Babatorun village

Hatay'ın Altınözü ilçesi Babatorun köyü'ndeki Zılgıtlar üzerine bir araştırma

Abstract

Every nation creates the genres and forms that can express its own feelings and thoughts in the best way. These forms also present the characteristics of their own language. The thinking way and the feelings of the Anatolian people which have been formed in centuries with many generations created some forms that affected other groups living in the same geography and some similar forms are created. The word “zılgıt” takes place in the dictionaries with the meanings as “reprimand, scolding, frightening, threatening, the acute sound in the weddings and funerals”. Another meaning of the word is found in Babatorun village. The texts collected from this village and named as “zılgıt” are interesting. These texts are in public language of Arabian. Therefore, the sound changes and meaning differences can be observed. In this study, “zılgıt” texts are written in Roman letters and the Turkish meanings are presented. Then, the comparative analyze with these texts and “mani” form-as they resemble to each other-is presented according to their form, content and context. It is determined that these “zılgıt” texts resemble to “mani” texts in some ways. In addition to this, it is also observed that people living in the same geography creates similar forms to express their thoughts and feelings.

Özet

Her millet kendi duygu, düşünce ve hayallerini en iyi ifade edecek tür ve şekiller oluşturur. Bu şekiller aynı zamanda onların dil özelliklerini de yansıtırlar. Bu anlamda yüzyıllardır nesilden nesle aktarılarak biçimlenmiş Anadolu insanının düşünce yapısını, beğenisini, dertlerini, kıskançlıklarını, özlemlerini, sevgilerini vb. duygularını ifade etmede kullandığı şekiller, aynı coğrafyada yaşayan diğer toplulukları da etkilemiş ve benzer şekiller ortaya çıkmıştır. Zılgıt kelimesi sözlüklerde “azarlama, paylama, korkutma, gözdağı verme düğün ve cenazelerde coşkuyu artıran tiz ve keskin bir ses” anlamlarıyla yer alır. Bu anlamlardan farklı bir kullanım ise Babatorun köyünde karşımıza çıkmaktadır. Bu köyden derlenen zılgıt adı verilen metinler oldukça ilginçtir. Bu metinler fasih Arapça değil, halk Arapçasıdır. Bu nedenle, ses değişmeleri ve anlam farklılıkları gözlenir. Bu makalede öncelikle, zılgıtlar Latin harfleriyle yazıya geçirilmiş ve karşılarına Türkçe anlamları yazılarak verilmiştir. Ardından, bu metinler milli Türk şiirinin en küçük nazım birimi olan mani ile benzerlikleri dolayısıyla şekil, ölçü, muhteva ve icra ortamı açısından karşılaştırmalı bir değerlendirmeye tâbi tutulmuştur. Sözü edilen zılgıt metinlerinin çeşitli açılardan manilere benzediği tespit edilmiştir. Bunun yanı sıra, aynı coğrafyada yaşayan ve ortak kültürü paylaşan farklı topluluklarda duygu, düşünce ve hayallerin ifade edildiği benzer ya da ortak şekillerin kullanıldığı görülmüştür.