Exchange in Folk Economics: The Model of "Örüden Tutma Kardaşlık"

Abstract

Folk economics, one of the branches on which the folkloristics study, is the knowledge, skills and qualifications that folk created and developed in order to meet its needs and to maintain its social and physical wellbeing. It is imperative that three phases should function well in folk economics as is the case for all kinds of economics. These phases are the production, exchange and distribution of sources. At the shortest notice, reciprocity is an exchange which is based on the principal of the time of needs and amount between individuals who are socially equivalent through kinship, marriage or other close individual relations. Exchange which continues to exist as an economic institution can be seen in local communities where money is not widely used for buying and selling. Exchange is an economic institution based on the principle of reciprocity. The communities where exchange occurs as an economic institution basically have closed economy systems. In this system, the producer produces more than he needs. He uses the amount he needs and keeps the remaining for his other needs that he does not produce. In this study, a kind of cooperation "örüden tutma kardaşlık" which is still seen in the villages of the district of Çatalzeytin of the province Kastamonu and which is based on the principles of reciprocity and equivalence as an economic institution will be discussed. "Örüden tutma kardaşlık" is basically an economic partnership based on a verbal agreement between two women who have not got a blood relation. As a result of this verbal partnership, two women are, as "Örüden tutma kardaş", economically united after a verbal agreement and from the day of this agreement, they make up for their needs for their whole lives. Excange is not based on the amount or time period. The amount of the thing that needed and the time when this need should be met are accepted as equivalence. In our study, we will discuss this economic partnership and analyze the implementation of this partnership and the cultural continuance of this example of folk economy based on the principle of meeting the needs in long term and in context of exchange economics and the theories of folk economics.

Özet

Halkbilimi çalışma kadroları arasında yer alan halk ekonomisi, halkın sosyal ve fiziksel varlığını sürdürmek noktasında ihtiyaç duyduğu nesne ve hizmetleri sağlamak amacıyla yaratıp geliştirdiği veya edindiği üretim ve tüketim sürecine dair bilgi, beceri ve yeterliliklerin tümüdür. Tüm ekonomik sistemlerde olduğu gibi halk ekonomisinin işleyişinde de üç aşamanın düzgün işlemesi beklenmektedir. Bunlar kaynakların paylaşılması, üretim ve mübadeledir2. Mübadele/karşılıklılık, akrabalık, evlilik veya diğer yakın bireysel bağlarla bağlanmış toplumsal açıdan eşit şartlar altındaki kişiler veya gruplar arasındaki miktarda ve zamanda denklik esasına dayalı değiş tokuş usulü alışveriştir. Ekonomik bir kurum olarak mübadele günümüzde de varlığını sürdürmekte, özellikle paranın alış verişte yoğun olarak kullanılmadığı mahallî topluluk yapılanmaları içinde karşımıza çıkmaktadır. Kısa vadede, mübadele, karşılıklılık ilkesine dayalı olarak gerçekleşen bir ekonomi pratiğidir. Mübadelenin, ekonomik bir kurum olarak varlığını sürdürdüğü topluluklar temelde kapalı ekonomi sistemine dâhildirler. Bu sistemde üretici kendisinin ihtiyaç duyduğu üründen fazla miktarda üretmektedir. İhtiyacı olan kadarını kendisi için ayırdıktan sonra kalan fazlalığı da diğer ihtiyaç duyduğu fakat üretmediği ürünler için elinde tutmaktadır. Bu çalışmaya konu olan, Kastamonu'nun Çatalzeytin ilçesine bağlı köylerde günümüzde de geçerliliğini koruyan ve karşılıklılık esasına bağlı bir ekonomik kurum olarak sürdürülen Örüden tutma kardaşlık temelde ekonomik dayanışmaya dayalı şekilde, aralarında kan bağı olmayan iki kadın arasında söze dayalı bir antlaşmayla gerçekleşen ekonomik bir ortaklıktır. Söz konusu ekonomik dayanışma kurumunun uzun vadede tarafların ekonomik gereksinimleri karşılamak noktasında tesis edilmiş bir kurum olduğu, halk ekonomisi teorileri ve mübadele ekonomisi bağlamında ortaya konulacaktır.