Miniature painting as a different way of seeing: The Topographic paintings of Matrakçı Nasuh

Farklı bir görme biçimi olarak tasvir: Matrakçı Nasuh'un Topografik tasvirleri

Abstract

The aim of this paper is to show that ways of seeing which are not modern cannot be described as backward and that they rather depend on different views of reality, space, time and the individual. Towards this aim, landscape paintings and miniatures will be compared with regards to their conceptions of time, space, reality and the individual and the way they position their spectators will be explored. The selection of the topographic miniatures of Matrakçı Nasuh and Western landscape paintings for this analysis is due to their direct representation of space and the convenient ground they provide for decoding the cultural conceptions of time, space and the individual they embody. The way of thinking that gave them birth can be traced in these conceptions inherent in these artworks. Because modernity depends on the idea of progress, it defines the others as backward and under-developed. This results from the claim that perspective painting represents reality objectively, but the main axis of analysis of the perspective should be subject positioning rather than objectivity. Thus, the aim of this article is to problematize the claims of the modern way of thinking to absoluteness and objectivity and to put forth the possibility of other ways of seeing.

Özet

Bu makalenin amacı ilerlemeye dayanan modern görme biçimi dışında yer alan anlayışların gerikalmış olarak tanımlanamayacağını, tamamen farklı bir gerçeklik, zaman, mekân ve insan anlayışına dayandığını göstermektir. Bu doğrultuda modern görme biçiminin ürünü ve üreticisi olan perspektif ideolojisini yansıtan manzara resimleriyle farklı bir düşünme biçimini temsil eden tasvir (minyatür) sanatı zaman, mekân, gerçeklik ve insan anlayışları ekseninde karşılaştırılacak, resme bakan kişinin farklı görme biçimlerinde nasıl konumlandırıldığı araştırılacaktır. Bu amaç doğrultusunda Matrakçı Nasuh’un topografik tasvirlerinin ve Batı manzara resminin seçilmesinin sebebi bu formların doğrudan mekânı yansıtmaları ve üretildikleri kültürlerin zaman, mekân ve insan anlayışlarının çözümlenebilmesi için verimli bir zemin oluşturmalarıdır. Sanat eserlerinde mündemiç olan zaman, mekân, insan ve gerçeklik anlayışlarında onları doğuran düşünme biçimlerinin izi sürülebilir; resme bakan kişinin resim tarafından konumlandırılma biçimi ideolojiden bağımsız değildir. Modernlik ilerleme düşüncesine dayanması dolayısıyla öteki olarak tanımladıklarını az-gelişmiş, geri kalmış olanlar olarak görür; bu sebeple perspektif kullanımına dayanan Batı resmi ile karşılaştırıldığında tasvire bir süre az-gelişmiş bir sanat biçimi olarak bakılmıştır. Bu düşüncenin temelinde perspektifin –diğer formların aksine- gerçekliği nesnel olarak temsil ettiği iddiası bulunmaktadır ancak perspektif incelemesinde genel eksen nesnellik değil öznenin konumlandırılması olmalıdır. Bu makalenin amacı, modern düşünme biçiminin mutlaklık ve nesnellik iddiasını sorunsallaştırmak ve farklı görme biçimlerinin mümkün olduğunu göstermektir.