The modal words expressing "Certainity" in Uzbek and Turkish languages

Abstract

Modal meaning is the meaning of a person’s interest of his/her idea in his/her speech. The modal words which are the modal meaning of expressions by lexical manner are his/her interets on an idea in various aspects. The modal words declaring certainity are structures showing the certainity of the talker’s belief to expression of the sentence. The one who talks can utilize structures like “certainly, absolutaly, probably” to add his opinion to sentence. In this article, the modal words are analysed in three main groups as; 1. The modal words that show certainity in both Turkish and Uzbek Language, 2. The modal words that show certainty and are only special to Uzbek Language, 3. The modal words that show ceratinty and are only special to Turkish Language, The modal words that are expressing certainity both in Turkish and Uzbek Languages are the ones like “ älbättä – elbette, qat’iyän - kat’iyyen, mutlak mutlaqå - mutlaka, muhaqqaq - muhakkak, Ģübhäsiz – Ģüphesiz, hiç Ģübhäsiz”.These words can be replaced to each other as generally they are synonymous. The preference on selection of them depends on talkers or writers. Except some minor phonetical differences, they are almost identical.“Ģäksiz and sözsiz” that are special to Uzbek Language and “kesinlikle, kuĢkusuz” special to Turkish are the words having certainity expression.It has been noticed in Uzbek Language that, the modal words expressing the certainity is being rarely used than probability and possibility expressing modal words.

Özet

Modal anlam, konuşanın kendisinin ifade ettiği düşünceye ilgisini bildiren anlamdır. Modal anlamın leksik yolla ifadesi olan modal sözler ise konuşanın kendisinin ifade ettiği düşünceye çeşitli yönden ilgisini bildiren sözlerdir. Kesinlik bildiren modal sözler, konuşanın cümlede ifade edilen fikre olan kesin inancını, bildiren yapılardır. Konuşan kişi cümleye kendi düşüncesini eklemek için kesinlikle, mutlaka, galiba gibi yapıları kullanabilir. Bu çalışmada kesinlik bildiren modal sözler ; 1. Özbek ve Türkiye Türkçesinde ortak olan “kesinlik” bildiren modal sözler, 2. Özbek Türkçesine özgü olan “kesinlik” bildiren modal sözler, 3. Türkiye Türkçesine özgü olan “kesinlik” bildiren modal sözler olmak üzere üç gruba ayrılarak incelendi: Özbek ve Türkiye Türkçesinde ortak olan “kesinlik” bildiren modal sözler, älbättä – elbette, qat’iyän - kat’iyyen, mutlak mutlaqå - mutlaka, muhaqqaq - muhakkak, şübhäsiz - şüphesiz ve hiç şübhäsiz gibi yapılardır. Bu sözler, genel olarak birbirinin yerine kullanılabilecek eş anlamlı ögelerdir. Bu sözlerin seçimi konuşanın ya da yazanın tercihine bağlıdır. Özbek ve Türkiye Türkçesinde ortak olan modal sözlerde küçük fonetik farklılıkların dıĢında büyük fark yoktur. Özbek Türkçesine özgü olan Ģäksiz ve sözsiz, Türkiye Türkçesine özgü olan kesinlikle ve kuşkusuz sözleri kesinlik bildiren yapılardır. Özbek Türkçesinde kesinlik bildiren modal sözlerin olasılık, ihtimal bildiren modal sözlere göre daha az kullanıldığı tespit edilmiştir.