Some Observations on 19th Century Divan Literature

Abstract

The XIXth Turkish Literature is a period in which new steps have been taken along with the tradition of classical poetry that has lasted for six hundred years. Both the basic sources of the classical and modern literatures give very detailed information for this common period that 'old' and 'new' are together. Our aim in this article is not to reproduce the information given by those sources. We will look at the works we have made from the Divans we can reach through the works and we will show what poetry says. 'Nazire's that realized with rewriting through some ghazels and/or 'musammat's (especially 'tahmis'es), poems spoken by more than one poet, history poems, connection of 'kaside''mesnevi' re-questioning the distinction between form and genre, 'takriz'es spoken for printed works, tradition of patronage, views of poets about each other and their works in the 'divan's are remarkable elements in this context. An assesssment will be made through these identified elements.

Özet

XIX. yüzyıl Türk edebiyatı, altı yüz yıldır süregelen klasik gelenekle birlikte yeni edebî adımların da atıldığı bir dönemdir. Hem eski edebiyat tarihinin hem de yeni edebiyat tarihinin kaynakları, 'eski' ile 'yeni'nin bir arada olduğu bu ortak devir için gayet ayrıntılı bilgi verirler. Bu makalede amacımız; o kaynakların bir tekrarını yapmak değil, ulaşabildiğimiz divanlardan yaptığımız derlemelerle eser üzerinden döneme bakmak ve şiirin ne söylediğini göstermektir. XIX. yüzyılda yazılmış divanlarda geçen bazı gazeller ve/veya musammatlar (özellikle tahmisler) üzerinden yenidenyazma ile gerçekleşen nazire geleneği, tarih manzumeleri ve müşterek gazeller, biçim-tür ayrımını yeniden sorgulamamıza neden olan kaside-mesnevi bağıntıları, basılan eserler için yazılan takrizler, hamilik geleneği, şairlerin birbirleri ve/veya eserleri hakkında söyledikleri ifadeler bu bağlamda dikkati çeken unsurlardır. Makale, tespit edilen bu konular/sorunlar üzerinden XIX. yüzyıl klasik Türk edebiyatıyla (özellikle tarihlerle) ilgili tespitleri içermektedir.