Sosyal Bilgiler Öğretiminde Değişim ve Süreklilik Bağlamında Vatan Kavramına Yüklenen Anlamların İncelenmesi

Investigation of Meanings Attached to the Concept of Motherland in the Context of Change and Continuity in Social Studies Teaching

Özet

Sosyal bilgiler, bireyin toplumsal var oluşunu gerçekleştirmeye katkı sunmak amacıyla, sosyal bilim disiplinleri ile vatandaşlık, demokrasi ve insan hakları konularını bütünleştiren ve toplu öğretimden hız alan bir ders olarak tanımlanmaktadır. Bu anlamda Tarih, milli ve manevi değerlerin aktarılmasında sosyal bilgiler öğretimi açısından kritik bir disiplindir. Milli ve manevi değerler, geçmişten günümüze değişim ve süreklilik güçlerinin etkisiyle oluşmaktadır. Bu çerçevede araştırmanın amacı, değişim ve süreklilik bağlamında vatan kavramına yüklenen anlamları betimlemektir. Bunun için önce öğrencilerin vatan kavramına yönelik mevcut anlayışları ortaya çıkarılmış, ardından müfredat gerekliliklerini yerine getirmek için Kök Türk Kitabeleri işlenmiş ve Kitabelerin dikildiği dönemdeki vatan kavramının nasıl olabileceğine yönelik öğrenci görüşleri alınmıştır. Araştırma, genel nitel araştırma yöntemine uygun olarak desenlenmiştir. Çalışma grubunu, kırsal bir ortaokulun 6. sınıfındaki 20 öğrenci oluşturmuştur. Bu öğrenciler ölçüt durum örnekleme yöntemiyle seçilmişlerdir. Veri toplama araçları, açık uçlu anket formu ve yapılandırılmamış görüşmedir. Veriler, tümevarımsal ve betimsel yoldan analiz edilmiştir. Öğrencilerin günümüz perspektifi bağlamında vatan kavramına yükledikleri anlamlar daha çok: “Sınırlar, iç güvenlik, ulusal bütünleşme” olurken; Kitabelerin dikildiği dönemde vatan kavramına yükledikleri anlamlar: “Dünya ve sınırları belirsiz bir coğrafya” olmuştur. Sonuç olarak, öğrencilerin tarihsel bağlamı göz önünde bulundurduğu ve Kök Türk Kitabelerinin, vatan kavramı bağlamında, tarihsel bir dönemin perspektifini almaya katkı sağladığı söylenebilir.

Abstract

Social studies is defined as a lesson that integrates social science disciplines with citizenship, democracy and human rights issues and gains speed from collective education in order to contribute to the realization of the social existence of the individual. In this sense, history is a critical discipline in social studies teaching in the transfer of national and moral values. National and spiritual values are formed with the impact of change and continuity powers from the past till today. Within this frame the purpose of research is to define the meanings attached to the concept of motherland with respect to change continuity. For this purpose first of all current approaches of students in relating to the concept of motherland has been revealed and then, in order to fulfill curriculum requirements, Gokturk Inscriptions have been processed and student opinions have been obtained regarding how the concept of motherland could be at the period when the inscriptions were established. The research was designed in accordance with the general qualitative research method. Study group was composed of 20 students attending 6th class of a rural junior school. Students have been selected with criterion case sampling. Data collection tools are open ended questionnaire form and unstructured discussion. Data have been analyzed as inductive and descriptive. While meanings attached to the concept of motherland by students with respect to today’s perspective were mainly Borders, internal security, and national integration, meanings attached to the concept of motherland for the period when the inscriptions have been established were World and a geography with unspecified borders. As a result, it can be said that students take the historical context into account and Kök Turkish Inscriptions contribute to taking the perspective of a historical period in the context of the motherland concept.