QUILTING IN THE CITY OF SİVAS

Abstract

Sivas is one of the old settlement centers in Central Anatolia. It is a city that dates back to ancient times and has hosted many civilizations. Sivas has many cultural heritages from the past to the present. It contains valuable works especially in terms of handicrafts. Mankind has transformed different materials into useful products that are useful in daily life in order to adapt to the environment in which they live. Quilting is one of them. Quilting has existed in the lives of Turks since Central Asia. Quilts are made with very simple methods and materials to cover and protect from the cold. Quilts used for necessities have turned into handicrafts with social and cultural meaning over time. Quilt is one of the most necessary daily use items for the city of Sivas, which is known for its cold. Considering the periods when the weather was very cold in the past and the inadequacy of the heating systems of the houses, the importance of the quilt is better understood. In Sivas, the quilt has gained not only covering but also various functions that go beyond this: It has become an indispensable item of girls' dowry, the decoration of the maternity bed, and the show of the circumcision bed. A special quilt has always taken place in important periods of human life. In the past, wool obtained from animals raised by people or purchased from markets was used to make quilts. Preparing the wool and sewing the quilts were done by women. Today, both daily quilts and satin quilts for special occasions are made by professionals. It is possible to follow the skill of the quilt masters in the threads they embroider motifs. The quilt has gained a quality that gives social messages to the environment from the person or family using the quilt in ancient times. In connection with this, in the past, every young girl had at least one handmade quilt in her dowry. The higher the financial means of the family of the girl to be married, the higher the number of quilts she would give to her daughter. It has been tried to determine the subtleties of the art of quilting, which is one of the works where the need turns into art. Today, wool, cotton and synthetic fiber are used in quilt making. Motifs are made by choosing from the catalog. Masters draw most motifs from memory. Quilting profession, which was very popular in the past, is losing its importance today. The low income in quilt making and the inability to find an apprentice to continue this work are among the factors that bring the end of the profession. The interest in handmade quilts has decreased gradually due to the changes in the heating systems of the houses, the easy cleaning of the ready-made quilts and the less space they occupy. In this study, the subject has been focused on as this handicraft is on the verge of disappearing with the decrease of interest in handmade satin quilts, which have a deep-rooted history. It is aimed to record Sivas quilt making and transfer the taste of the past to future generations.

Özet

Sivas, Orta Anadolu’da yer alan eski yerleşim merkezlerinden biridir. Tarihi çok eskilere dayanan ve birçok medeniyete ev sahipliği yapmış bir kenttir. Sivas geçmişten günümüze ulaşan birçok kültürel mirasa sahiptir. Özellikle el sanatları açısından kıymetli eserleri bünyesinde barındırmaktadır. İnsanoğlu yaşadığı çevreye uyum sağlamak için farklı malzemeleri çeşitli yöntemlerle gündelik hayatta işe yarar faydalı ürünlere dönüştürmüştür. Yorgancılık da bunlardan biridir. Yorgancılık, Türklerin hayatında Orta Asya’dan beri var olmuştur. Yorgan, örtünmek ve soğuktan korunmak için çok basit yöntemler ve gereçlerle yapılmaktadır. İhtiyaç için kullanılan yorganlar zamanla sosyal ve kültürel anlam taşıyan el sanatlarına dönüşmüştür. Soğuğu ile bilinen Sivas şehri için yorgan en gerekli günlük kullanım eşyalarından biridir. Geçmişte havaların çok soğuk olduğu dönemler ve evlerin ısıtma sistemlerindeki yetersizlik düşünüldüğünde yorganın önemi daha iyi anlaşılmaktadır. Sivas’ta yorgan sadece örtünmekle kalmayıp bunun ötesine geçen çeşitli işlevler de kazanmıştır: Kız çeyizlerinin vazgeçilmez bir eşyası, loğusa döşeğinin süsü, sünnet yatağının gösterişi olmuştur. İnsan hayatının önemli dönemlerinde daima özel bir yorgan yer almıştır. Eskiden yorgan yapımında, insanların kendi yetiştirdikleri hayvanlardan elden edilen ya da pazarlardan satın alınan yünler kullanılmıştır. Yünlerin hazırlanması ve yorgan dikme işi kadınlar tarafından yapılmıştır. Günümüzde hem günlük yorganlar hem de özel günler için saten yorgan yapımı meslek erbabı kimselerce gerçekleştirilmektedir. Yorgan ustalarının maharetini, motif motif işledikleri ipliklerde takip etmek mümkündür. Yorgan eski zamanlarda yorganı kullanan kişi ya da aileden çevreye sosyal mesajlar veren bir nitelik kazanmıştır. Bununla bağlantılı olarak geçmişte her genç kızın çeyizinde mutlaka en az bir tane el yapımı yorgan bulunmaktaydı. Evlenecek kızın ailesinin maddi imkânları ne kadar fazla ise kızına vereceği yorgan sayısı da o oranda artmaktaydı. İhtiyacın sanata dönüştüğü işlerden biri olan yorgancılık sanatının incelikleri belirlenmeye çalışılmıştır. Yorgan dikme yöntemleri, kullanılan malzemeler ve süslemede kullanılan motifler hakkında bilgiler derlenmiştir. Günümüzde yorgan yapımında yün, pamuk ve sentetik elyaf kullanılmaktadır. Motifler katalogdan seçilerek yapılmaktadır. Ustalar çoğu motifi ezberlerinden çizmektedirler. Geçmişte çok popüler olan yorgancılık mesleği günümüzde önemini kaybetmektedir. Yorgancılıkta kazancın az olması ve bu işi devam ettirecek çırak bulunamayışı mesleğin sonunu getiren faktörlerdendir. Evlerin ısıtma sistemlerinin değişmesi, hazır yorganların kolay temizlenmesi ve az yer tutması gibi nedenlerle el yapımı yorganlara olan ilgi gittikçe azalmıştır. Bu çalışmada köklü bir geçmişi olan el yapımı saten yorganlara ilginin azalmasıyla birlikte bu el sanatının kaybolmaya yüz tutması nedeni ile konu üzerinde durulmuştur. Sivas yorgancılığını kayıt altına almak ve geçmişin beğenisini gelecek kuşaklara aktarmak amaçlanmıştır.