Intensiv particles used at the beginning of sentences in Divanü Lügati't-Türk

Abstract

In our study, we handled the intensiv particles of "Çak, Ked/ Key, Kop/ Köp, Ne" which have been available and used at the beginning of the sentences in "Dîvânü Lügâti't-Türk". These types of particles are discussed under the heading of "te'kit" in old grammar and rhetoric books which have been written by following especially Arabic grammar books. Tekit as a term of rather relating to denotation means reinforcement, intensiv, fortification. In grammar books, those particles have been given place under the heading of "Intensiv Particles" and they have been named as Pre-Sentence Particles. In Middle Turkish era those particles have a widespread usage. In our work, we have tried to explain these articles by evaluating the origins of these particles, their usage in Middle Turkish and studies made on these issues.

Özet

Çalışmamızda Divanü Lügati't-Türk'te geçen ve başta kullanılan kuvvetlendirme edatları "Çak, Ked/ Key, Kop/ Köp, Ne"yi ele aldık. Özellikle Arap gramer kitapları örnek alınarak yazılmış eski gramer ve belagat kitaplarımızda "Te'kit" başlığı altında bu tür edatlara yer verilmiştir. Tekit, daha çok anlamla ilgili bir terim olup berkitme, kuvvetlendirme, güçlendirme, pekiştirme demektir. Dilbilgisi kitaplarında "Kuvvetlendirme Edatları" başlığı altında bu edatlara yer verilmiş ve bunlar cümle başı kuvvetlendirme edatları olarak isimlendirilmiştir Orta Türkçe döneminde bu edatların kullanımı çok yaygındır. Çalışmamızda bu edatların kökenini, Orta Türkçedeki kullanımlarını ve konu ile ilgili yapılan çalışmaları göz önüne alarak bu edatları anlatmaya çalıştık.