Öğretmen Desteğinin Yordayıcıları: PISA 2012 Türkiye ve Sanghay Verilerinin Karşılaştırılması

Predictors of Teacher Support: Turkey and Shanghai in the Programme for International Student Assessment, 20121

Abstract

Problem Statement: Although teacher support is important for many student outcomes, including academic achievement, attendance, wellbeing, and dropout, related factors remain unexamined. The Purpose of the Study: The aim of this study was to investigate predictors of perceived teacher support of 15-year-old students who participated in the 2012 Programme for İnternational Student Assessment in either Turkey or Shanghai. Method: In this basic research, secondary analyses were performed with PISA 2012 data, and multiple linear regression analyses were used to predict the variables that affect teacher support as perceived by students. Findings: Results show that a sense of belonging at school, instrumental motivation for mathematics, mathematics self-efficacy, and attitudes toward school in terms of learning outcomes and learning activities are predictors of teacher support in Turkey. İn Shanghai, teacher support was predicted by a different set of variables, including mathematics teacher's classroom management, teacher behavior in terms of student orientation, interest in mathematics, attitude toward school in terms of learning outcomes, mathematics self-efficacy, and educational resources at home. İn Turkey, the five affective variables explained only 13% of the variance, whereas in Shanghai, the six affective variables explained 24% of the variance. Conclusion and Recommendations: In models of teacher support, Turkey and Shanghai differ, particularly in terms of total prediction levels, as the model constructed for Shanghai was more predictive than that for Turkey. The most predictive variable in Shanghai was teacher classroom management and, in Turkey, sense of belonging at school. Similarities did emerge, however; mathematics self-efficacy and attitudes toward school in terms of learning outcomes were predictors of teacher support in both countries. Since teacher support is important to students' personal development, academic achievement, and well-being, the results can support the execution of educational activities in schools and the investigation of ways to increase such support.

Özet

Problem: Öğrenciler için hem önemli bir sosyal destek kaynağı olan öğretmen desteği akademik başarı, sınav kaygısı, devamsızlık, internet bağımlılığı ve okul terki gibi çok sayıda değişkenle ilişkili olduğu bulunmuştur. Öğretmen desteğinin ve başka değişkenlerin ilişkileri çok sayıda araştırmada incelenmiştir. Bazı çalışmalar ergenlerin duygusal destekten çok akademik desteğe ihtiyaç duyduklarını ortaya koyarken, diğerleri öğretmenden algılanan duygusal desteğin öğrencilerin akademik başarısını yordadığını bildirmiştir. Öğretmen desteği, akademik başarının yanı sıra mutluluk düzeyi, hayattan tatmin olma, akranlar arası çatışmaların çözümü gibi ergenlerin sosyal duygusal iyilik halleri ile de ilişkili bulunmuştur. Öğretmen desteğinin, öğrencilerin okula karşı bağlılıklarını arttırdığı, böylece okula devamı sağlayarak başarıyı yükselttiği ifade edilmektedir. Ayrıca özellikle ortaokul öğrencileri öğretmen desteğinden en fazla yararlanmaktadır. Öğretmen desteğinin pek çok değişkenle ilişkisi çok sayıda çalışmada araştırılmış olsa da, desteği ortaya çıkaran etmenler nadiren incelenmiştir. Şanghay PISA 2012 sonuçlarına göre matematik, okuma ve fen bilimleri alanlarında üst düzey başarı gösteren ülkelerden birisidir. Bu çalışmada öğretmen desteğini yordayan değişkenler PISA 2012 Türkiye ve Şanghay verileri üzerinden değerlendirilecektir. Araştırmanın Amacı: Bu araştırmanın amacı Türkiye ve Şanghay'da 2012 yılında Uluslararası Öğrenci Değerlendirme Programı'na (PISA) katılan 15 yaş öğrencilerinin algıladıkları öğretmen desteğinin yordayıcılarının karşılaştırılmasıdır. Araştırmanın Yöntemi: Bu araştırma PISA 2012 verileri üzerinde ikincil analizin yapıldığı bir temel araştırmadır. Öğrencilerin algıladıkları öğretmen desteğinin yordayıcılarının belirlenmesi için çoklu doğrusal regresyon analizi kullanılmıştır. Her bir bağımsız değişkenin modele katkısının adım adım tanımlanabilmesi için adımsal (stepwise) model tercih edilmiştir. Araştırmanın Bulguları: Elde edilen bulgulara göre, Türkiye'de (1) okula bağlılık duygusu, (2) matematiğe yönelik araçsal motivasyon, (3) matematik öz yeterliği, (4) okula yönelik tutum: öğrenme çıktıları ve (5) okula yönelik tutum: öğrenme etkinlikleri öğretmen desteğinin yordayıcıları iken Şanghay'da (1) matematik öğretmeninin sınıf yönetimi, (2) öğretmen davranışı: öğrenci uyumu, (3) matematik ilgisi, (4) okula yönelik tutum: öğrenme çıktıları, (5) matematik özyeterliği, (6) evdeki eğitimsel kaynaklar öğretmen desteğini yordamaktadır. Türkiye'de sözü edilen 5 duyuşsal değişken varyansın % 13'ünü açıklamaktadır. Öte yandan Şanghay'da bu oran %24 olarak bulunmuştur. Araştırmanın Sonuç ve Önerileri: Adımsal (stepwise) regresyon analizi sonuçları iki ülke için iki farklı model üretmiştir. Sonuçlar Türkiye'de öğretmen desteğinin okula karşı tutum, okula aidiyet, motivasyon ve öz yeterlilik gibi daha çok öğrenci ile alakalı değişkenler tarafından yordandığını yansıtmaktadır. Türk öğrencilerin öğretmenden algıladıkları sosyal destek ile öğretmen davranışları ile ilgili bulunmaması çok ilginçtir ve daha fazla araştırılmayı gerektirmektedir. Öte yandan Şanghay'da öğretmen desteği sınıf yönetimi, öğrenciye yönelik öğretmen davranışı ve ev olanakları gibi öğretmenle ilişkili değişkenler tarafından yordanmaktadır. Bu sonucun ortaya çıkmasına neden olabilecek eğitim sistemindeki farklılıklar açıklanmıştır. Ancak matematik öz yeterliliği ve okula yönelik tutum: öğrenme çıktıları, modellere katkı düzeyleri farklı olsa da her iki ülke içinde öğretmen desteğinin ortak yordayıcıları olarak bulunmuştur. Matematik öz yeterlilik öğrencilerin matematik problemlerini çözmede kendi becerileri hakkındaki inançları iken; okula karşı tutum: öğrenme çıktıları, öğrencilerin yetişkin ve iş hayatına hazırlanma açısından okulun kendi geleceklerine katkısına yönelik öğrencilerin inançlarını yansıtmaktadır. Öğretmen desteği modelinde Türkiye ve Şanghay arasında farklılık bulunmaktadır. Bu modeller farklı açıklayıcılık oranlarına sahiptir. Şanghay için yapılandırılmış model Türkiye modelinden daha açıklayıcı olarak bulunmuştur. Bu farklılığın Türkiye örnekleminde öğrenci özelliklerinin regresyon analizinin temel varsayımlarından birisi olan normal dağılım koşulunu gerçekleştirememiş olması sonucu analize dâhil edilememiş olmasından kaynaklanabileceği ifade edilmiştir. En yüksek düzeyde yordayıcı değişken Şanghay'da öğretmenin sınıf yönetimi iken Türkiye'de okula bağlılık duygusudur. Özellikle Türkiye örnekleminde yordayıcı değişkenlerin beta düzeyleri düşük olsa da, PISA öğretmen desteğini etkileyen değişkenler hakkında bili alınabilecek dünya çapında büyük ölçekli en önemli uluslararası çalışmalardan biri olduğu için, bu çalışmanın sonuçlarının rapor edilmesi gerekmektedir. Çalışmanın bulguları öğretmen desteği ile ilgili mevcut alanyazın doğrultusunda tartışılmıştır. Çalışmada okula aidiyet hissinin Türkiye örnekleminde öğretmen desteği ile ilişkili olduğu bulunmuştur. Başka çalışmalarda da benzer şekilde okula aidiyet hissinin öğretmen ve idarecilerin davranışları ile şekillenen okul iklimi ile ilişkili olduğu bulunmuştur. Sınıf yönetimi Şanghay örnekleminde öğretmen desteğinin en önemli yordayıcısı olan değişken, öğrencilerin akademik, sosyal-duygusal ve davranışsal pek çok alanda gelişimleri ile ilişkili olduğu için daha önce yapılan pek çok çalışmada araştırılmıştır. Bunun için pek çok sınıf yönetimi program geliştirilmiş ve öğretmenlerin uygulamasına sunulmuştur. Sınıf yönetimi ve öğretmen desteği karşılıklı olarak birbirini tamamlayan iki kavramdır. Ev olanaklarının Şanghay örnekleminde öğretmen desteğinin yordayıcılarından birisi olması önemlidir. Çünkü ev olanakları öğrencilerin bilişsel gelişimi ve akademik başarıları ile de ilişkili değişkenlerdir. Öğretmen eğitim programları öğrencilerin öğretmenden algıladıkları desteğin öğrencilerle ilgili pek çok değişkeni etkilediğini akılda tutmalıdır. Bu yüzden öğretmen desteğinin arttırılmasında yapılması gerekenlerin başında bu çalışmada amaçlandığ