An Assessment on Qirā āt Being Subject of the Lahn debates, in Nahhās s I rāb al-Qur ān

Nehhâs'ın İʻrâbu'l-Kur'ân'ında Lahn Tartışmalarına Konu Olan Kırâatlerin Değerlendirilmesi

Abstract

The Arab linguists have tended to regard the variant readingsof the Qurʼān (qirā āt) as a linguistic matter and assess these readingsaccording to the characteristics of the Arabic language. Especially in theearly Islamic periods in which Islamic sciences were codified, the linguistsresearched linguistic basis of the readings and sometimes criticized withinthe framework of the linguistic rules and conditionally preferred some ofthem. The major criticism which was made by the linguists was that thesome of the variant readings were wrong in terms of Arabic language(lahn). These different approaches of linguists to qira at have been critici- zed by the following scholars. The work I rāb al-Qur ān which was writtenby a philologist , a glossator Abu Ja far al-Nahhās is an important sourceboth for the science of the readings of the Qur ān ( qirā a) and for Arabiclanguage itself. Because this work includes views of early age Islamicscholars on Arabic language and qirā a as well as the author s own views.This article intends to study those criticized variant readings of Qur ānwithin the framework of this work

Özet

Öteden beri dilbilimciler kırâatleri dilin bir unsuru olarak görme ve Arap dilinin kullanımözelliklerine göre değerlendirme eğilimindedirler. Özellikle İslami ilimlere yönelik tedvin faaliyet- lerinin yoğun olarak sürdürüldüğü ilk dönemlerde dilbilimciler kırâatlerin dilsel referanslarınıirdelemişler ve bazen kırâatleri dil açısından eleştirmiş yerine göre de kırâatler arasında tercih- te bulunmuşlardır. Dilbilimcilerin kırâatlere yönelttikleri bu eleştiriler içerisinde en ağır olanı hiçşüphesiz kırâatlerin Arap dili açısından hatalı oldukları anlamına gelen lahn ithamıdır. Dilbilim- cilerin kırâatlere yönelik bu farklı yaklaşımları sonraki dönem âlimleri tarafından eleştirilmiştir.Filolog müfessir Ebû Ca fer en-Nehhâsın (ö. 338/950) İ râbu l-Kurânı, ilk dönem dil ve kırâatâlimlerinin görüşlerini ihtiva etmesi açısından, Arap dili için olduğu kadar kırâatler için de önemlibir kaynak durumundadır. Nehhâs bu konulara dair kendisinden önceki dönemde ortaya atılangörüşleri eserinde derlemiş ve kendi düşüncelerini aktarmıştır. Bu çalışma dilcilerin lahn itha- mında bulundukları kırâatleri Nehhâsın söz konusu eseri bağlamında inceleyerek ilk dönem dilve kırâat âlimlerinin lahn olgusuna ve kırâatlere yaklaşımlarını tespit etmeyi amaçlamaktadır.