“Tawqîât” as an Early Literary Genre in Classical Arabic Literature in the Context of the Examples of Abbasian Statesman

ABBASİ DEVLET RİCÂLİNE AİT ÖRNEKLER BAĞLAMINDA KLASİK ARAP EDEBİYATININ İLK YAZILI EDEBİ TÜRLERİNDEN “TEVKÎÂT”

Abstract

This article is about "tawqîât" which emerges in the form of laconic answers given to the letters presented to the statesmen in classical Arabic literature, and which in particular contributes greatly to the development of rhetoric in terms of style. This literary genre provides important clues about the relationship between the rulers and the ruled in the Islamic political tradition, as well as possesses a great literary value. The first examples of tawqîât were given during the period of Hulefa-i Rashid. Then in the time of Umayyads considerable progress was made, and the Abbasids era was the golden age for tawqîât. In our writing, the definition, characteristics, history and important sources of tawqîât are studied and then the tawqîât is examined in terms of style and content. Finally, some elegant examples that is categorized according to subjects are presented with the necessary explanations.

Özet

Bu makale, klasik Arap edebiyatında halkın şikâyet ve talep gibi muhtelif gayelerledevlet ricâline sunmuş olduğu dilekçelere bizzat onlar yahut onlar adına kâtipleritarafından verilen vecîz cevaplar şeklinde ortaya çıkan ve bilhassa üslupbakımından belâgat ve inşâ sanatının gelişimine büyük katkılar sağlayan “tevkîât”ıkonu edinmektedir. Gerek sahip olduğu yüksek edebi değer gerekse İslam siyasetgeleneğinde yöneten-yönetilen ilişkisi hakkında sunduğu ipuçları ile dikkat çekenbu edebi tür, ilk örneklerini Hulefâ-yi Râşidîn Döneminde vermiş, Emevilerle yenişekil ve içerikler kazanarak olgunlaşmıştır. Makalemize konu edilen Abbasilerdönemi ise tevkîâtın altın çağı olmuştur. Bu dönemde tevkî yazımı için müstakil birbirim olan Dîvânü’t-Tevkîât kurulmuş ve bu birimde maharetli kâtipler istihdamedilerek nitelik ve nicelik bakımından yetkin tevkî örnekleri verilmiştir. Türkakademyasının Arap Dili ve Belagatı sahasında, hakkında yeterince çalışmabulunmayan bu edebi türü tanıtmayı hedefleyen makalemizde sırasıyla tevkîâtıntanımı, tarihçesi ve önemli kaynakları üzerinde durulmuş, akabinde tevkîât şekil,üslup ve muhteva açısından irdelenmiştir. Son olarak temalarına göre tasnif edilenbirtakım seçkin örnekler gerekli açıklamalar eşliğinde sunulmuştur