The Moral Cracks of Social Change: Elena

Abstract

This study aims to analyze one of Russia’s most important young filmmakers, Andrey Petrovich Zvyagintsev’s film Elena (2011) in light of how social change effects the concepts of morality and conscience. Using sociological analysis as a methodology, this study will map out how the social changes taking place during the time period of the film are symbolically represented in characters and their stories. The characters in the film, and Elena particularly, question the concepts of conscience and morality in a striking manner through the mandatory relationships they have to uphold, in which the problems of social change are reflected. Moral philosophy has been discussed from Plato to Aristotle; from Spinoza to Kant. Amongst these discussions, the most gripping arguments have been put forth by Friedrich Nietzsche. Nietzsche underlines a morality of strength, freeing humans from a false consciousness about morality. Nietzsche’s ideas will be critically undertaken in relation to Elena in order to seek answers to how humans, expected to be moral subjects, negotiate conscience in a rapidly changing social structure. It will be argued that the answer to this question can be found through the analysis of the relationship between social structure and power. Since discussing morality through personal characteristics is not enough, the best way to bring forth the moral dimension of the relationship among people is through a discussion of social structure and power relations. In his previous films Vozvrashchenie and Izgnanie, Zvyagintsev has focused on human stories and their social contexts. In his latest, the filmmaker approaches the effects of globalization on individuals and their relationships, in a metaphoric and striking manner. His film does not only limit itself to the context of Russia, but pertains to the whole world. In this sense, it is suggested that the film holds a universal quality.

Özet

Bu çalışma, son dönem Rus Sinemasının genç kuşak yönetmenleri arasında oldukçaönemli bir yeri olan Andrey Petrovich Zvyagintsev’in Elena (2011) isimli filmini,toplumsal değişimin ahlak ve vicdan kavramı üzerinde yarattığı etkiyi merkeze alarakanaliz etmeyi amaçlamaktadır. Çalışmada, sosyolojik çözümleme yöntemi ile filminele aldığı dönemdeki toplumsal değişimlere, bu değişimin simgesel temsiliyetleriolan karakterler ve onların hikâyeleri üzerinden bakılmıştır. Başta Elena olmaküzere, filmdeki tüm karakterlerin içinde olduğu zorunlu ilişkilerin yansıttığı toplumsaldeğişim aynasının çatlaklarında, vicdan ve ahlak kavramlarının çarpıcı bir biçimdesorgulandığı görülmektedir. Platon’dan Aristoteles’e, Spinoza’dan Kant’a birçokfelsefeci tarafından çeşitli bağlamlarda tartışılmış olan ahlak felsefesinin en dikkatçekici tartışmalarından birisi Friedrich Nietzsche tarafından şekillendirilmiştir. Ahlakın,güç istenci ile olan ilişkisine vurgu yapan yaklaşımı ile oldukça farklı bir bakış açısıortaya koyan Nietzsche’nin görüşleri eleştirel bağlamda ele alınmış ve ahlaki özneolması beklenen insanın, hızla değişen bir toplumsal yapı içerisinde, vicdanını neyegöre temellendireceği sorusuna film üzerinden yanıt aranmıştır. Çalışmanın savı, busoruya ancak ilgili toplumsal yapı ve güç ilişkilerinin analizi ile yanıt bulunacağıdır.Çünkü bireyde tezahür eden bir sorun başlı başına ahlakı tartışmak için yeterli birölçüt olmadığı gibi, kişilerarası ilişkilerin ahlaki bağlamda tartışılacağı en doğrueksen, toplumsal yapı ve güç ilişkilerinin kendisidir. Daha önce yönetmiş olduğuVozvrashchenie (Dönüş) ve Izgnanie (Sürgün) filmleriyle, insan odaklı hikâyeleretoplumsal bir çerçeveden bakmış olan Zvyagintsev’in bu filminin; sadece Rusya’dadeğil, tüm dünyada küreselleşme etkisiyle yaşanan toplumsal değişimin bireyler vetoplumsal ilişkiler üzerinde yarattığı sonuçları ahlaki bağlamda tartışmaya açmasıbakımından evrensel bir nitelik taşıdığı düşünülmektedir.