Mawlana and Mawlawı order ın Seyyıd İbrahım Hanîf s Siyer-i Nebî

Abstract

Mawlana Jalal al-Din Rumi (d. 1273) deeply influenced classical Turkish literature not only with his ideas but also with his Works. Rumi s major work, Mathnawi-iManawi, which is composed of 26.000 couplets, has been one of the most influential works leading to the emergence of Divan Literature in Turkish poetry. Particularly, his Divan-I Kebir, with its novel expressions about love pioneered in the perception of love in classical Turkish poetry following his era. The influence of the Mawlawi Order, as started in 13th century when the Divan Literature began to flourish, was felt more in the following centuries, increased remarkably in 16th century and still existed effectively in Divan Literature which survived even in 20th century.The 18th century witnessed a significant increase in the number of Mawlawi poets. Seyyid øbrahim Hanif stands out as a scholar with rapport with the poets and musicians of the period. Hanif, the author of Siyer-iNebi and scribe of Khwajagan-i Divan-iHumayun and Darüúúafaka, was a student of Hoca Neúet.Our study investigates the influence of Rumi s life and works in Hanif s Siyer-iNebi and Siyer-I Mekke, two works that address Prophet Muhammad s life (peace be upon him). The names mentioned in the works who were related to the Mawlawi order have been identified, how they were cited have been evaluated, and concepts related to the Mawlawi order have been revealed. The study contributes to literature dealing with the influential figures of the 18th century Mawlawi literature, a prominent time due to the number of Mawlawi poets; along with the way they were related to each other by analyzing how the Mawlawi poets of the period used themes and concepts.

Özet

Mevlana Celâleddîn-i Rumi, hem fikirleri hem de eserleri ile klasik Türk edebiyatını derinden etkilemiştir. Mevlananın, 26.000 beyitlik eseri Mesnevi-i Manevi, divan edebiyatının oluşum aşamasında etkili olan eserlerin başında gelir. Özellikle, Divan-ı Kebîr; aşk konusundaki ifadelerle kendisinden sonra teşekkül eden klasik Türk şiirindeki aşk anlayışına önemli ölçüde öncülük etmiştir. Divan şiirinde Mevlevilik etkisi, 13.yüzyılda divan edebiyatının oluşumu esnasında başlamış, diğer yüzyıllarda devam etmiş, 16. yüzyıldan sonra daha da artmış divan şiirinin ürün verdiği 20.yüzyıla kadar aktif bir şekilde kendisini göstermiştir. 18. yüzyıl, Mevlevi şairlerin sayısında önemli derecede artışın olduğu bir dönemdir. Bu yüzyılda yaşamış olan Seyyid İbrahim Hanîf, meşhur Mevlevi şairler ve musikişinaslarla münasebeti olan âlim bir şahsiyettir. Kaynaklarda; Siyer-i Nebi müellifi, Hâcegân-ı Dîvan-ı Hümâyûn ve Dârüsaâde yazıcısı olarak geçen Hanîf,Hoca Neşetin meclisinde bulunan talebelerindendir. Çalışmamızda; Mevlevi bir şair olan Seyyid İbrahim Hanîfin Hz. Muhammedin hayatının konu edildiği, Siyer-i Mekkî ve Siyer-i Medenî isimli eserlerinde, Mevlananın hayatı ve eserlerinin etkisi incelenmiştir. Eserlerde geçen Mevlevi tarikatıyla ilgili isimler tespit edilmiş, bunların hangi şekilde kullanıldığı değerlendirilmiş, Mevlevi tarikatını ilgilendiren kavramların nasıl kullanıldığı gösterilmiştir. Böylece, Mevlevi şairlerin çokluğu açısından dikkat çeken 18. yüzyıl Mevlevi edebiyatında etkili olan isimlere ve bu isimlerin birbirleriyle olan münasebetine ve etkisine katkıda bulunulmuş, söz konusu dönemde Mevlevi bir şairin kaleminde, Mevlevilikle ilgili unsur ve kavramların nasıl kullanıldığı değerlendirilip tahlil edilmiştir.