Mentality-Religion and Social Change Relation: The Case of Ülgener

Abstract

As a result of the dynamic structure of society, there is a constant change in social life and researching the change is among the unit analysis of the field of sociology that takes society as a subject matter for itself. There are various ways to examine the change that has taken place in society. One of them is the implicit reference system thereby examining mindset structures. There are many factors such as economy, culture, and education which constitute mentalities and one of them is religion. Religions because of their unique characters have an aspect to influence mentalities. From this point of view, the first issue in this article to be examined is the relationship between mentality-social change. Subsequently, insights will be given about mentalityreligion relations, and lastly, an attempt to unearth the impact of religionsocial change relations on mentalities will be made. For further clarification of all this process through an example, Sabri F. Ülgener's Zihniyet ve Din (Mentality and Religion) will be examined and Ülgener's views will be analyzed on the ground of religion-change relation.

Özet

Toplumsal yapının dinamik olmasının bir sonucu olarak, sosyal hayattasürekli bir değişim yaşanmakta, söz konusu değişimin araştırılması, toplumukendisine inceleme konusu edinen sosyolojinin uğraş alanları arasında yeralmaktadır. Toplumda meydana gelen değişimin incelenmesinin pek çok yoluvardır. Bunlardan birisi de örtük referans sistemi olarak tanımlanan zihniyetyapılarının araştırılmasıdır. Zihniyetleri oluşturan ekonomi, kültür, eğitimgibi birçok etken bulunmakta, dinlerde bunlardan birisini oluşturmaktadır.Dinler, kendilerine has özellikleri dolayısıyla zihniyetleri etkileyen bir niteliktaşımaktadır. Buradan hareketle makalede ilk olarak zihniyet-toplumsaldeğişim ilişkisi ele alınacak, devamında zihniyet-din etkileşimine yerverilecek, dolaylı olarak ise zihniyetler üzerinde dinlerin toplumsal değişimlegirdiği ilişki ortaya çıkartılmaya çalışılacaktır. Tüm bu süreci bir örneküzerinden daha da netleştirme amacıyla Sabri F. Ülgener’in Zihniyet ve Dineserine değinilecek ve Ülgener’in görüşleri, zihniyet-din-değişim çerçevesindeincelenecektir.