Translation and Rewiev the Work of The Late Ottoman Ethical Moral Education of Ali Seydi Bey’s Book Named to the First of Part “Terbiye-i Ahlakiyye ve Medeniyye”

Son Dönem Osmanlı Ahlak Eğitimcisi Ali Seydi Bey’in “Terbiye-i Ahlakiyye ve Medeniyye” İsimli Eserinin Birinci Kısmının Günümüz Türkçesine Aktarım ve Tetkiki

Abstract

Islam is a form of religious values consisting of the principles of faith, worship and morality. All the intellectual activities of people throughout history have occurred in the form of either detecting the existence of something or investigating a fact or making an assessment of something. As a result, existence, knowledge and value have become the three most fundamental issues in the history of thought. Morality, which is a field of value in particular, is a phenomenon that belongs only to man within beings and is of age with human history. Therefore, it is a fact that the Ottoman Empire, which ruled the world for nearly six centuries, has an Islamic morality that is full of virtues and moral perfection. It is seen that the Ottoman Empire experienced this morality in its early periods and the state rose with glory and honor in the same way. However, when morality began to deteriorate later, the state was also shaken and shrunk, and the end was about to collapse. The idea that moral corruption had a major role in the weakening of the state was generally accepted in society, and in order to eliminate this negativity, the activity of writing and printing morality books began. Therefore, in the 19. century it is seen that many moral books were written and some of these books were taught in schools. The belief that social development will take place by not neglecting moral education and training in schools has gradually increased the number of moral textbooks to be taught in schools. One of these works is the work of Ali Seydi Bey, one of the Ottoman moral educators of the last period, called “Terbiye-i Ahlakiyye ve Medeniyye”. The purpose of this study is to analyze the first part of Ali Seydi Bey's work, which he wrote as three parts, by transferring it to modern Turkish. The work, which is in line with the educational policy of the period in which it was written, was taught in ethics classes in schools for a long time. The study examined the religious and historical origins of the opinions of the author, comparing them with today's educational thinking, and also determined the ideas that can be used in moral education studies. The first part of the work, which consists of 4 parts including cleanliness, respect for parents, homeland and morality, except for the preface and the introduction, was written primarily with the aim of raising a good citizen, happy family members and happy society and moral individuals besides being a good servant to Allah. The work, written in Ottoman Turkish, is supported by poems and couplets. In his study, it was determined that he envisioned teaching moral education to children, which is one of the most important areas of religious education

Özet

İslam inanç, ibadet ve ahlaka dair esaslardan oluşan bir dini değerler manzumesidir. Tarihboyunca insanların bütün fikri faaliyetleri ya bir şeyin var oluşunu tespit etmek ya bir gerçeği araştırmakya da bir şey hakkında değerlendirme yapmak şeklinde meydana gelmiştir. Buna bağlı olarak varlık, bilgive değer, düşünce tarihinin en temel üç konusu olagelmiştir. Özellikle bir değer alanı olan ahlak, varlıklariçinde sadece insana ait olan bir fenomendir ve insanlık tarihiyle yaşıttır. Bu nedenle her milletin ve herferdin bir ahlakının olduğu gerçeğinden hareketle, yaklaşık altı asır dünyaya hükmetmiş Osmanlı’nınbaştan aşağı faziletler ve ahlaki mükemmelliklerle dolu olan İslam ahlakına sahip olduğu bir gerçektir.Osmanlı’nın ilk dönemlerinde bu ahlakı yaşadığı ve devletin de aynı şekilde şan ve şerefle yükseldiğigörülmektedir. Ancak sonraları ahlak bozulmaya başlayınca, buna bağlı olarak devlet de sarsılmış,küçülmüş ve yıkılmaya yüz tutmuştur. Devletin zayıflamasında ahlaki yozlaşmanın büyük rolü olduğudüşüncesi toplumda genel kabul görmüş ve bu olumsuzluğu ortadan kaldırmak amacıyla ahlak kitabıyazma ve yazdırma faaliyeti başlamıştır. Bu sebeple 19. Yüzyılda çok sayıda ahlak kitabı yazıldığı ve bukitapların bir kısmının mekteplerde okutulduğu görülmektedir. Toplumsal kalkınmanın mekteplerde ahlakeğitim ve öğretiminin ihmal edilmemesi ile gerçekleşeceği inancı okullarda okutulacak ahlak derskitaplarının sayısını giderek artırmıştır. Bu eserlerden biri de son dönem Osmanlı ahlak eğitimcilerindenolan Ali Seydi Bey’in “Terbiye-i Ahlâkiyye ve Medeniyye” adlı eseridir. Bu çalışmanın amacı, Ali SeydiBey’in üç kısım olarak kaleme aldığı bu eserinin birinci kısmının günümüz Türkçesine aktarılarak tetkikedilmesidir. Yazıldığı dönemin eğitim politikasıyla uyumlu olan eser, uzunca bir süre okullarda ahlakderslerinde okutulmuştur. Çalışmanın tetkikinde müellifin görüşlerinin dini ve tarihi kökenlerininbelirlenmesi, günümüz eğitim düşüncesi ile karşılaştırılması ve yine ahlak eğitimi çalışmalarındayararlanılabilecek fikirlerin tespit edilmesi yoluna gidilmiştir. Önsöz ve giriş kısmı hariç temizlik, annebabaya hürmet, vatan ve ahlak olmak üzere 4 bölümden oluşan eserin birinci kısmı, öncelikle Allah’a iyibir kul olmanın yanında iyi bir vatandaş, mutlu aile fertleri ve mutlu toplum ve ahlaklı bireyler yetiştirmeyiamaçlayarak yazılmıştır. Osmanlı Türkçesiyle yazılan eserde konular yer yer şiir ve beyitlerledesteklenmektedir. Müellifin çalışmasında din eğitiminin en önemli alanlarından biri olan çocuklara ahlakeğitimini öğretmeyi öngördüğü belirlenmiştir