The Importance of Considering the ‘Ocak’ (Family) System on the Studies about the Tradition or the ‘Ocak’s and Groups that are Called as Alevi

ALEVÎ NİTELEMELİ GELENEK YA DA OCAK VE GRUPLAR HAKKINDA YAPILACAK ÇALIŞMALARDA OCAK SİSTEMİNİN DİKKATE ALINMASININ ÖNEMİ

Abstract

This article deals with the importance of taking the ‘ocak’ (family) system into account on the studies about the tradition or the ‘ocak’s and groups that are called as Alevi. Today the tradition that is called as Alevi have a traditional structure which constitutes an ‘ocak’ system. As a matter of fact, the examples that are widespread in Anatolia such as; Ağuçan, Baba Mansur, Hacı Bektaş, Dede Garkın, Hasan Dede, Keçeci Baba, Hubyar, Şücaaddin Veli etc. make the matter clear. All the ‘ocak’s named Alevi have chains of authorities (silsilahs or shajaras) and they are also affiliated with various Sufi orders. These differences are the main reason for the emergence of some differences about main elements among the members of the Alevi tradition. Depending on these differences, different understandings and practices have emerged in the acceptance of “Haq, Muhammad, Ali”, four doors and forty levels, manners and ceremonies/etiquettes, books about Alevi manners and ceremonies/etiquettes, ‘cem’s , ‘semah’s, mystical poems (deyiş) and musical ballads (nefes) recited during cems, social institutions such as ‘musahiblik’. The fact of organization that emerged with urbanization was formed in a framework centered on Ocak system. For this reason, it is very important that all studies about Alevi traditions and their members to take the ‘ocak’ system into account for producing healthy results. This is actually a reality that is often expressed in tradition: “One path, a thousand-one practices.”

Özet

Bu çalışmada Alevî nitelemeli gelenek ya da ocak ve gruplar hakkında yapılacak çalışmalarda ocak sisteminin dikkate alınmasının önemi ele alınmaktadır. Bugün itibariyle daha çok Alevî ismiyle anılan gelenek, geleneksel olarak ocak sistemine dayanmaktadır. Nitekim Anadolu’da yaygın olarak varlığı devam eden Ağuçan, Baba Mansur, Hacı Bektaş, Dede Garkın, Hasan Dede, Keçeci Baba, Hubyar, Şücaaddin Veli vb. örnekler bu hususu açıkça ortaya koymaktadır. Söz konusu ocakların her biri farklı silsilelere ve tasavvufî gelenek mensubiyetine sahiptir. Alevî nitelemeli gelenek mensupları arasında bu geleneğe rengini veren ana unsurlarda dahi bazı farklılıkların ortaya çıkmasının temel nedeni söz konusu bu farklılıklardır. Bu farklılıklara bağlı olarak Hakk, Muhammed, Ali kabulü, dört kapı kırk makam anlayışları, yürütülen âdâb ve erkân, söz konusu âdâb ve erkâna dair eserler, cemler, semahlar, cemlerde ve semahlarda okunan deyiş ve nefesler, musâhiblik gibi toplumsal kurumlar vb. farklı anlayış ve uygulamalar ortaya çıkmıştır. Şehirleşmeyle ortaya çıkan örgütlenme gerçeği de başlangıçta yine ocak merkezli bir çerçevede teşekkül etmiştir. Bu itibarla Alevî gelenek ve mensupları hakkında yürütülecek bütün çalışmaların ocak sitemini dikkate alması sağlıklı sonuçlar için son derece önemlidir. Bu gereklilik aslında gelenekte sıkça dile getirilen bir gerçekliğin de gereğidir: “Yol bir, sürek bin birdir.”