The Contributions of Ḥanafī Scholars from City of Transoxiana to the Development of Māturīdiyya

MÂVERÂÜNNEHİRLİ HANEFÎ ÂLİMLERİN MÂTÜRÎDÎLİĞİN GELİŞİMİNE KATKILARI

Abstract

Māturīdiyya is a sect that is attributed to Abū Manṣūr alMāturīdī (d. 333/944) who was from Transoxiana (Mā-warāʾ al-Nahr) and its roots are based on Imām al- ‘Azām Abū (d. 150/767). Abū Manṣūr al-Māturīdī, as an accredited The Ḥanafī jurists and a great commentator, made a great effort to understand both the creed and fiqh aspects of Hanafiyya and developed and systematized Abū Ḥanīfa's creed views. At the same time, he gave valuable works such as Kitâbü't-Tawhid and Taʾwīlāt alQurʾān and educated valuable students. His students, students of his students and their followers have taught Mâturîdî's works and tried to spread his views. Among them, Abū l-Yusr Muḥammad al-Bazdawī (d. 493/1100), Abū l-Muʿīn al-Nasafī (d. 508/1114), ʿAlāʾ al-Dīn alSamarqandī (d. 539/1144), and Nūr al-Dīn al-Ṣābūnī (d. 580/1184) and many other Hanafī-Māturīdi scholars from Transoxiana have produced original works to summarize or explain al-Māturīdī's views. Thus, they contributed to the spread of al-Māturīdī in Transoxiana by highlighting Abū Manṣūr alMāturīdī's name and views. In this context, this article aims to reveal, chronologically and briefly, how the Ḥanafī scholars from Transoxiana contributed to the development of Māturīdiyya in the X, XI, XII and XIII. centuries.

Özet

Mâtürîdîlik, Mâverâünnehirli EbûMansûr el-Mâtürîdî’ye (ö. 333/944)nispet edilen ve kökleri İmam Azam EbûHanîfe’ye (ö. 150/767) dayanan birmezheptir. İmam Mâtürîdî, icâzet verenHanefi bir fakih, büyük bir müfessirolarak Hanefiliğin hem itikâdî yönününhem de fıkıh yönünün doğruanlaşılmasına büyük çaba sarf ederekEbû Hanîfe’nin itikâdî görüşlerinigeliştirip sistemleştirmiştir. Aynızamanda o, Kitabü’t-Tevhid ve Te’vilâtü’lKur’ân gibi çok değerli eserler vermiş vedeğerli öğrenciler yetiştirmiştir. Onunöğrencileri, öğrencilerinin öğrencileri veonların takipçileri Mâtürîdî’nin eserleriniokutmuşlar ve onun görüşleriniyaymaya çalışmışlardır. Hatta onlardanEbü’l-Yüsr el-Pezdevî (ö. 493/1100),Ebü’l-Muîn en-Nesefî (ö. 508/1115),Necmüddin Ömer en-Nesefî (ö.537/1142) ve Nûreddin es-Sâbûnî ( ö.580/1184) gibi çok sayıdaMâverâünnehirli Hanefî-Mâtürîdî âlim,İmam Mâtürîdî’nin görüşlerini özetlemekveya açıklamak için özgün eserler ortayakoymuşlardır. Böylece onlar, bir taraftanİmam Mâtürîdî’nin ismini ve görüşleriniöne çıkararak, Mâtürîdîliğin Mâverâünnehirde yayılışına katkıda bulunmuşlardır. Bu bağlamda bu makale, Mâverâünnehirli Hanefî âlimlerin X, XI, XII veXIII. asırlarda Mâtürîdîliğin gelişiminenasıl katkı sağladıklarını irdeleyerekkronolojik ve özet râünnehirli Hanefî âlimlerin X, XI, XII veXIII. asırlarda Mâtürîdîliğin gelişiminenasıl katkı sağladıklarını irdeleyerekkronolojik ve özet olarak ortaya koymayıamaçlamaktadır.