Emancipation From a Conceptual Crisis: The Relation Between Haqq, Haqiqa, Gerçek, and Doğruluk

KAVRAMSAL BİR BUNALIMDAN ÇIKIŞ DENEMESİ: HAK, HAKİKAT, GERÇEKLİK VE DOĞRULUK İLİŞKİSİ*

Abstract

In this study, the relation between the word haqq, which is one of the focus concepts of Muslim thought, with the words “haqiqah”, “gerçeklik”, and “doğruluk” is discussed. The importance of the study is directly proportional to its purpose. The most important elements of knowledge are conception/tasawwur and affirmation/tasdiq. The building blocks of conception and affirmation are words. Therefore, the words that are the building blocks of the mind must be correctly connected to the meanings, for a spoken issue to be properly envisioned and approved. However, this is not always possible for reasons such as lack of information, language and reasoning flaws, and conceptual collapse between language and thought. For example, many people, who do not know the Arabic language, think meanings of the Haqq and Haqiqah within their native language system and use them with the meaning of what they load on. Therefore, they reject the using haqq instead of the haqiqah because of the metaphysical meaning of the haqq. On the other hand, the haqiqah concept is contemplated as supreme and on the other side, it is used instead of true. Some scholars also oppose the fact that haqiqah is equated with the reality/gerçek due to its philosophical content. The word “sidq” also means correctness and it is obtained by agreement with the haqq. As stated in the research, the word haqq is more comprehensive than the word haqiqa due to its metaphysical meaning layer. The words "haqiqah" and "gerçek" are existential qualities and are synonymous words belonging to different languages. Being one of the meanings that the word haqq indicates in terms of epistemological value, the concept of “sidq” is obtained with the meaning of haqiqah in terms of correspondence to the things that are haqq

Özet

Bilgi tasavvur ve tasdiklerdenoluşmaktadır. Tasavvurların doğruaktarılması, kelimelerin vad‘olunduklarıanlamlara doğru bir şekilde bağlanmasıile mümkündür. Fakat dil ve kültürfarklılığı, dilin zamana ve zemine göredeğişen bir olgu olması ile bilgi vemuhakeme kusurları, zaman içinde bazıkelimelerin lafız ve mana irtibatınıntahrip etmiştir. Bu durum kelimelerindayandığı dil, düşünce ve varlık irtibatınıkoparmıştır. Böylece insanların düşüncedünyasında kavramsal çöküşlermeydana gelmiştir. Bunun en somutörneği hak ve hakikat kelimelerindegözlenmektedir. Araştırmada belirtildiğiüzere günümüzde bu kelimelerin Arapçaaslını bilmeyen veya bunları göz ardıeden birçok insan bu kelimelere, kendianadilinde yüklediği anlamların sınırlarıiçinde düşünmektedir. Böylece hak ilehakikat arasındaki anlam farkı göz ardıedilmektedir. Hakikat kelimesi ise birtarafta gerçeklikten yüce görülmekte öteyandan doğruluk kavramı ileözdeşleştirilerek kullanılmaktadır. Baz araştırmacılar da felsefî içeriğindendolayı gerçekliğin hakikatleeşitlenmesine karşı çıkmakta, hattaokuyucuların bu durumu yazarın dilinineksikliğine verip gerçeklik sözcüğünü,hakikatin Türkçe’si gibi düşünmeleriniyadırgamaktadır. Bu tespitlerletasarlanmış çalışmamızda hak, hakikat,gerçeklik ve doğruluk kavramlarıarasındaki aynılık, benzerlik ve başkalıkilişkisi incelenmiştir. Araştırmadabelirtildiği üzere hak kelimesi sahipolduğu metafiziksel anlam katmanındandolayı hakikat kelimesinden dahakapsamlıdır. “Hakikat” ve “gerçeklik”kelimeleri ise varlıksal nitelikler olupfarklı dillere ait anlamdaş sözcüklerdir.Bilgisel değer bakımından hakkelimesinin delâlet ettiği anlamlardanbiri olan sıdk kavramı da, doğrulukmanasında olup bulunuşu hak olanşeylere uygunluk ciheti iledir.