Considerations on Wahhābīsm in The Context of Identity And Historiography

Abstract

Wahhābīsm is a religious-political movement that emerged in a definite section of history, in a specific geography, nourished by a distinctive cultural and social structure and which had considerable effects in the Islamic world. This historical phenomenon, which has religious, sectarian, social, and political dimensions, has been the subject of many works. Osman b. Bishr Najdī’s (1290/1873) ʿUnwān al-Majd fī Tārīkh Najd and Ahmed Cevdet Pasha’s (1313/1895) Tarih-i Cevdet, are two sources that come to mind on this subject. Ahmed Cevdet Pasha and Osman b. Bishr were historians who lived during roughly the same periods and dealt with events occurring during these times. The fact that both are representative of a particular discourse has inspired this study. A comparison between these two historians will be an impressive example in terms of revealing how social value judgments as well as the author’s own social contexts can affect the understanding of events. The study focused on the relationship between the text and the author, based on a comparative analysis method. This study will attempt to exemplify the approaches of these two historians, considered spokespersons of the discourse they represent, on the ways in which they convey social, historical and political events through the phenomenon of Wahhābīsm.

Özet

Vehhâbîlik, tarihin belirli birbölümünde, belirli bir coğrafyada ortayaçıkan ve kendine özgü bir sosyo-kültürelyapıdan beslenen dini-politik birharekettir. Dinî, mezhebî, içtimaî vesiyasî boyutları ile İslam dünyasındaönemli etkileri olan Vehhâbîlik, tarihselbir olgu olarak pek çok esere konuolmuştur. Osman b. Bişr Necdî’nin(1290/1873) ‘Unvanü’l-Mecd fî TarihiNecd’i ve Ahmed Cevdet Paşa’nın(1313/1895) Tarih-i Cevdet’i, bu konudaakla gelen kaynaklardandır. AhmedCevdet Paşa ve Osman b. Bişr hemenhemen aynı dönemlerde yaşayan veortak bir zaman diliminde meydanagelen olayları konu edinen iki tarihçidir.Her ikisinin de belirli bir söylemintemsilcisi konumunda olmaları buçalışmaya ilham vermiştir. Bu iki tarihçiarasında yapılacak bir mukayese,toplumsal değer yargılarının vetarihçinin konumunun, olay ve olgularınanlaşılma biçimlerine ne şekildeyansıdığını ortaya koyması bakımındanetkili bir örnek olacaktır. Çalışmada,karşılaştırmalı bir analiz yöntemi esasalınarak, metin ve yazar arasındaki ilişkiüzerinde durulmuştur. Bu çalışma, aitoldukları toplumsal yapının resmîsözcüsü kabul edilen iki tarihçinin,tarihî, siyasî ve içtimaî olayları aktarmabiçimlerindeki yorum farklılıklarını,Vehhâbîlik olgusu üzerindenörneklendirmeyi hedeflemektedir