SAMPLES OF PRINCIPALITIES BOOKBINDINGS IN ERZURUM MANUSCRIPT LIBRARY

Abstract

Art of the Age of Principalities; it appears as a period enriched by the works produced by different administrations in the Anatolian geography. Although this diversity comes to the fore in architecture and other plastic fields, we can talk about a unity when we evaluate it in terms of book arts. Seljuk bookbinders who came to Anatolia via Iran continued their cultural and artistic accumulation in this region without interruption and played an active role in the production of works of the same character during the Principalities Period. While the bindings were adorned with geometric, knitting (interlacing) and rumi motifs, seals with bookbinder signatures and prayer phrases were also used as a decorative element. Turkish bookbinding art, which continued mostly under the roof of the Karamanid Principality and the Mamluks after the Anatolian Seljuks, began to be ornamented with floral in the 14th and 15th centuries and was enriched with the innovations brought by other administrations in the Islamic geography and then transferred to the Ottomans. It has been determined that 11 manuscript bindings with Arabic content from 1173 works in Erzurum Manuscript Library belong to the Principalities Period. The scarcity of examples from this period in bookbinding research, the limited number of sources available from literature reviews, and the fact that no academic study on bookbinding has been carried out in the library until now has prompted our research in this direction. After examining the bindings of the manuscripts in the library, they were evaluated in terms of pattern, technique and composition, and their drawings were made and compared with the examples in other museums and libraries.

Özet

Beylikler Devri sanatı; Anadolucoğrafyasında farklı yönetimlerin ortayakoymuş oldukları eserlerle zenginleşen birdönem olarak karşımıza çıkar. Bu çeşitlilikmimari ve diğer plastik sahalarda ön planaçıksa da kitap sanatları açısındandeğerlendirdiğimizde bir bütünlükten sözedebiliriz. İran üzerinden Anadolu’ya gelenSelçuklu mücellitleri kültür ve sanatbirikimlerini bu bölgede kesintisiz olaraksürdürmüş ve Beylikler Devri’nde de aynıkarakterde eserlerin üretilmesinde etkin roloynamıştır. Geometrik, örgü (geçme) ve rûmîmotifleriyle ciltler tezyin edilirken mücellitimzaları ve dua ibarelerinin yer aldığımühürler de dekoratif bir öge olarakkullanılmıştır. Anadolu Selçuklularındansonra ekseriyetle Karamanoğulları Beyliği veMemlüklerin çatısı altında devam eden Türkcilt sanatı, XIV. ve XV. yüzyıllarda bitkiselağırlıklı süslenmeye başlanmış ve İslâm coğrafyasındaki diğer yönetimlerin getirdiğiyeniliklerle de zenginleşerek akabindeOsmanlılara intikal etmiştir. Erzurum YazmaEser Kütüphanesi’ndeki 1173 adet eserden 11adet Arapça muhtevaya sahip yazma eserciltlerinin Beylikler Dönemine ait olduğutespit edilmiştir. Cilt sanatı araştırmalarındabu döneme ait örneklerin az bulunması,yapılan literatür taramalarından az sayıdakaynağa ulaşılması ve kütüphanede bugünekadar ciltlerle ilgili herhangi bir akademikçalışmanın da yapılmamış olmasıaraştırmalarımızı bu yöne sevk etmiştir.Kütüphanedeki yazma eserlerin ciltleriincelendikten sonra desen, teknik vekompozisyon açısından değerlendirilerekçizimleri yapılmış ve diğer müze vekütüphanelerdeki örneklerle dekarşılaştırılmıştır.