Evaluations on The Main Character in The Novel Entitled Çakici Mehmet Efe of Zeynel Besim Sun

Zeynel Besim Sun’un Çakıcı Mehmet Efe Romanında Başkahraman Üzerine Tespitler

Abstract

The novel of Çakıcı Mehmet Efe is published by İzmir Ticaret Postasi newspaper in episodes in 1934. The novel is valuable as it is the first novel written about Çakıcı Mehmet Efeand reflects its era’s social, political and cultural aspects. The novel is fictionalised based on the collected work from the villages where Çakıcı Mehmet Efe lived and incorporates encyclopedic knowledge and pictures about the storyline. Yaşar Kemal, who has a novel about Çakıcı Mehmet Efe, expresses that this novel is one of the most interesting books written on Çakırcalı. Another aspect of the novel is that it is being used as a source for academic studies regarding Çakıcı Mehmet Efe and banditry in Aegean region (of Turkey). The primary objective of this study is to identify the characteristic features in and out of line with the stereotype of heroic bandit. The results obtained by qualitative analysis are compared against real historical sources. As a result of research undertaken, it has been identified that despite Çakıcı Mehmet Efehas the characteristic features in line with the stereotype of heroic bandit, over time, he loses these features. Çakıcı Mehmet Efe who murdered more than a thousand of people including children, women and soldiers was narrated respectfully and admirably, which is a subject of criticism.It is noteworthy to note that the favourable perception has been ongoing since the beginning of Turkish republic need to be readdressed.

Özet

Çakıcı Mehmet Efe romanı 1934 yılında İzmir Ticaret Postası Gazetesi’nde tefrika halinde yayımlanmıştır. Roman, Çakıcı Mehmet Efe hakkında yazılan ilk roman olması ve dönemin sosyal, siyasal ve kültürel özelliklerini yansıtması açısından önemlidir. Çakıcı Mehmet Efe’nin yaşadığı Ege köylerinde yapılan derleme çalışması üzerine kurgulanan romanda, vaka örgüsüyle ilgili ansiklopedik bilgiler ve fotoğraflar da bulunmaktadır. Çakıcı Mehmet Efe hakkında bir romanı bulunan Yaşar Kemal de bu romanın Çakırcalı üstüne yazılmış en ilginç kitaplardan bir olduğunu ifade etmektedir. Romanın bir başka özelliği de Ege’de eşkıyalık ve Çakıcı Mehmet Efe hakkında yapılan akademik çalışmalarda kaynak olarak kullanılmasıdır. Bu çalışmanın temel amacı Çakıcı Mehmet Efe’nin soylu eşkıya tipojisine uyan ve aykırı düşen karakter özelliklerini tespit etmektir. Nitel araştırma metodunun uygulandığı çalışmada elde edilen bulgular, reel tarihî kaynaklarla karşılaştırılmıştır. Yapılan araştırma sonucunda Çakıcı Mehmet Efe’nin soylu eşkıya tipolojisiyle örtüşen vasıflar taşımakla birlikte zamanla bu vasıfları yitirdiği tespit edilmiştir. İçlerinde çocuk, kadın ve askerlerin de bulunduğu binden fazla insanı acımasızca öldüren Çakıcı Mehmet Efe’nin Türk romanlarında, sinemalarında ve tiyatrolarında saygıyla ve övgüyle anlatılması bir eleştiri konusudur. Cumhuriyet’in ilk yıllarından beri devam eden bu olumlu algının yeniden değerlendirilmesi önem arz etmektedir.