Journals / RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi / 2019 / Sayı: 14
Hurufi elements in Masnavi of Cavidanname (a basic book deemed as a source for hurufis) translator Dervish Murtaza
- Issue
- 2019 · Sayı: 14
- Pages
- 241–258
- DOI
- —
Abstract
In this study, the Mesnevis of 119 couplets of Derviş Murtaza Bektaşi registered in Konya Koyunoğlu Museum Library Handwriting 15063 were handled. Dervish Murtaza Bektashi's work is important in that Hurufism affects the world of thought and culture of Alevis-Bektashism. In this article masnavi of Dervish Murtaza Bektashi who was apparently Bektashi but in reality he was Hurufi who had significant contributions on Hurufi people, liven 16th – 17th centuries, translated Cavidan-ı Sağir which is the brief part of Cavidanname in 1048/1639 as Durr-i Yetim will be focused and his work full of abbreviations and symbols in order to hide the meanings within the scope of Hurufism. Hurufi terms will be tried to embedded to text for meaning and effects of Hurufism on Bektashism will be focused. Hurufism, which has been familiar in ottoman geography after the translation of Cavidanname to Turkish will be tried to determine what kind of changes it realized while Hurufism continue its existence with the strives of Dervish Murtaza Bektashi with the effects of Anatolian beliefs.
Özet
Bu çalışmamızda Konya Koyunoğlu Müzesi Kütüphanesi El Yazmaları 15063 numarada kayıtlı Derviş Murtaza Bektaşi’nin 119 beyitlik Mesnevisi ele alınmıştır. Derviş Murtaza Bektaşi’nin söz konusu eseri Hurufiliğin Alevi-Bektaşiliğin düşünce ve kültür dünyasına etkiler yapması bakımından önemlidir. Bu makalede Hurufiliğin ana kaynağı Câvidannâme’nin muhtasarı olan Câvidan-ı Sağîr’i 1048/1639’da Dürr-i Yetîm olarak tercüme eden XVI. XVII. yüzyıllarda yaşamış, Hurufi çevrelere önemli katkılarda bulunmuş görünüşte Bektaşi ancak gerçekte Hurufi olan Derviş Murtaza Bektaşi’nin Mesnevisi ele alınmıştır. Derviş Murtaza Bektaşi’nin anlamları gizlemek için yaptığı kısaltmalar ve sembollerle dolu olan eseri Hurufilik bağlamında irdelenip, Hurufi terimler açılarak metne anlam açısından girilmeye çalışılmış ve Hurufiliğin Bektaşiliğe etkileri üzerinde durulmuştur. Osmanlı coğrafyasında Cavidannâme’nin Türkçeye çevrilmesi ile daha da meşhur hâle gelen Hurufiliğin Derviş Murtaza Bektaşi’nin gayretleriyle bir yandan Anadolu inançlarına tesirleriyle varlığını idame ettirirken diğer yandan nasıl etkileşimlere uğradığı da tespit edilmeye çalışılmıştır.