Hüsn ü Aşk’ta anlam çeşitliliği yönünden kuşlar

Özet

Şeyh Gâlib’in en önemli eseri olarak kabul edilen Hüsn ü Aşk; Osmanlı şiir kuşlarını ele alması yönüyle de zengin bir mesnevîdir. Divan şiiri geleneğinde işlenmiş kuşlar, Sebk-i Hindî akımının etkisinde olan şairin tavsifinde farklı yönleriyle de tezâhür etmiştir. Bu çalışmanın amacı; Osmanlı şiir kuşlarının Şeyh Gâlib’in Hüsn ü Aşk mesnevîsinde nasıl ele alınmış olduğunu gözler önüne sermektir. Çalışmada Muhammed Nur Doğan tarafından hazırlanan Şeyh Gâlib Hüsn ü Aşk Metin, Düzyazıya Çeviri Notlar ve Açıklamalar adlı kitap temel alınmıştır. Öncelikle; metin, tarama ve tahlil yöntemleriyle incelenecek, mesnevideki olay örgüsü içinde kuşların ne şekilde ele alındığı saptanacak ve Gâlib’in kuşlarla ilgili geleneksel kullanımla benzeşen ve bu kullanımdan ayrılan yönleri ortaya koyulacaktır. Hüsn ü Aşk metni, somuttan soyuta uzanan birçok anlam katmanını içinde barındırır. Bu katmanlar muhtelif yorum ve okumalara açık; aynı zamanda da gerçek dünya ile bağlantılı bir durum arz eder. Gelenek içerisinde çoğunlukla olumlu tasvirlerle ve hayal dünyası içerisinde anlatılan kaknüs kuşu; bu mesnevîde Osmanlı İstanbul’unun kahve köşelerinde zaman harcayan ve kendileri bir şey üretmedikleri hâlde, zamanın en büyük söz ustaları ile mukayese hâlinde olan şair bozuntularını eleştirmek için somuta indirgenerek kullanılmıştır. Bu örnek, soyut ve somut anlamlar arasındaki geçişlerin mesnevîdeki en çarpıcı örneklerinden biridir. Nihâî hedef olarak, Gâlib’in şiirlerindeki bu çok katmanlılık ve geçişler , kuşlar temelinde ele alıp açıklanmaya çalışılacaktır.

Abstract

Hüsn ü Aşk, considered to be the most important work of Şeyh Gâlib, is also a prosperous masnavi in the way of its reviewing of birds of Ottoman poetry. The birds rewieved in the tradition of Divan poetry, have appeared in a different form in the portraiture of the poet in the impact of Sebk-i Hindî movement. The goal of this work is revealing how the birds of Ottoman poetry have reviewed in the masnavi of Hüsn ü Aşk by Şeyh Gâlib. This work grounds on the book named “Şeyh Gâlib Hüsn ü Aşk Metin, Düzyazıya Çeviri Notlar ve Açıklamalar” which is prepared by Muhammed Nur Doğan. Firstly, the text will be investigated by the methods of scanning and analyze, it will be appointed how the birds are reviewed through the plot, and the similar and different aspects of Gâlib on birds with/than the traditional using will be revealed. Hüsn ü Aşk has lots of semantic stratums extending from the abstract to concrete. This semantic straums are open to various readings and interpretations, and also connected with the real world. The Kaknüs bird which has been mostly pictured in a positive imagery in the tradition, is used in this masnavi to embody and criticize the poetasters who spend their time in the coffee shops of Ottoman İstanbul without doing anything notwithstanding seeing themselves as the rivals of the masters of poetry of their time. This example is one of the most striking examples of the transition between abstract and concrete meanings in masnavi. As the final goal, this semantic straums and transitions of Gâlib’s poetry will be trying to explain based on birds issue.