بازتاب قيام عاشورا و واقعه کربلا در اشعار فارسی قبل از قدرت يابی صفويه

Reflection of the uprising of Ashura and the event of Karbala in Persian poems before the power of Safavid

Özet

يکی از مهمترين مباحث و آموزه های دينی و مذهبی که از نقش و جايگاه برجسته ای در شعر فارسی برخوردار می باشد، قيام جاودانۀ امام حسين بن علی(ع)، سومين امام شيعيان، در سال ۶١ هـ. ق می باشد. اهميت و عظمت اين قيام بگونه ای هست که همواره در طول تاريخ، افراد وشخصيت های مختلفی را اعم از شيعه و سنی و يا مسلمان و غيرمسلمان به تفکر و تعمق در باب انسانيت و آزادگی واداشته است. لذا همواره سخن سرايان مسلمان بويژه شيعيان فارسی زبان يکی از مهمترين ارکان شعری خويش را اين حادثه عظيم و جاودانگی آن قرار داده اند. آنچه در اين مقاله مضمون اصلی را تشکيل ميدهد بررسی بازتاب قيام عاشورا و واقعه کربلا در اشعار فارسی قبل از قدرت يابی حکومت صفويان می باشد. که بنظر می رسد؛ از نيمۀ دوم قرن چهارم هجری به عنوان طرحی نو (شعر عاشورايی) در ادب فارسی به ظهور رسيده است. اين مقاله برآن است تا با اتخاذ ديدگاهی تاريخی تحليلی و استناد به مدارک و منابع موجود، موضوع مطروحه را دنبال نمايد.

Abstract

One of the most important religious teachings that has a prominent role in Persian poem is the eternal rising of Imam Hossein Ibn Ali (AS), the third Imam of the Shiites, in 61 AH. The significance of this uprising is such that throughout history, it has forced various individuals from Shia, Sunni, or Muslim and non-Muslims to think about humanity and freedom. Therefore, the Muslim speakers, especially the Persian Shiites, have always placed one of their most important elements in this great event and immortality. What makes up the main theme in this article is to examine the reflection of the uprising of Ashura and the event of Karbala in Persian poems before the power of the Safavid regime which seems to have emerged in Persian literature since the second half of the fourth century as a new design (Ashura poem). This article seeks to follow the subject by adopting an analytical historical point of view and citing existing documents and resources.